Greenpeace'in pestisit analizlerinin açıklanmasına dair "Zehir Etme" kampanyası için yürüttüğü hukuki mücadele, önemli bir emsal oluşturabilir. Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, taleplerinin karşılanmasının gıda ile kurduğumuz güven ilişkisini yeniden tesis etmek adına önemli bir adım olduğunu söylüyor.

Yazı: Berkan Özyer - Greenpeace Türkiye Direktörü

Gıdayı sadece hayatta kalmak için tüketmiyoruz. Gıda ile kurduğumuz bağ, bir güven ilişkisi. Sofraya konan bir kase salatanın içinde, çiftçinin emeğine ve devletin denetimine duyulan inanç olmalı diye düşünüyoruz. Peki, bu güven zedelendiğinde ne olur?

Greenpeace yılın son günlerinde, tam da bu güven ilişkisini sorgulayan bir hukuk mücadelesine girişti. Süreç, görünüşte teknik bir veri talebiyle başladı ama sonuçta Türkiye’de vatandaşın bilgi edinme hakkına dair tarihî bir emsale dönüştü. "Zehir Etme" kampanyasıyla başlayan ve mahkeme salonlarına taşınan bu sürecin anatomisini, kelime oyunlarına başvurmadan, tüm şeffaflığıyla anlatmak istiyorum.

Eksik bir 'şeffaflık' hamlesi ve sürecin başlangıcı

Hikaye, 15 Ekim 2024’te başladı. O günlerde Tarım ve Orman Bakanlığı, uzun bir aradan sonra taklit ve tağşiş yapılan (yani hileli) gıdaları anlık olarak yayımlamaya başlamıştı. Bu olumlu bir adımdı, ancak eksikti. Listelerde sahte bal veya at eti vardı ama sofralarımızdaki asıl sinsi tehlike olan "pestisit" (tarım zehiri) analizleri yoktu.

Biz de Greenpeace Türkiye olarak "Zehir Etme" diyerek yola çıktık ve Bakanlığa şu çağrıyı yaptık: "Taklit ürünleri açıkladığınız gibi, limitlerin üzerinde zehir saçan ürünleri ve firmaları da açıklayın." Diğer yandan pestisitle mücadelede yoğun mücadele sürdüren Bakanlığın faaliyetlerini daha iyi incelemek adına da internette sadece bir başlık olarak karşımıza çıkan 2022-2025 yıllarını kapsayan Kalıntı Eylem Planı’nı incelemek istedik.

• Birkaç haberde ve Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın bir soru önergesine cevabında bahsettiği planın içeriğine de ulaşamadık.

Basit bir soru ve derin bir sessizlik

Çağrımızdan iki ay sonra, 10 Aralık 2024 günü bilgi edinme hakkı çerçevesinde Bakanlığa CİMER üzerinden resmî ve çok temel iki talep yönelttik:

1. Kalıntı Eylem Planı: 2022-2025 yıllarını kapsadığı ifade edilen Kalıntı Eylem Planı'nın tam metni,

2. Pestisit Denetim Sonuçları: 2022-2024 yılları arasında gerçekleştirilen 246.946 pestisit denetimine ilişkin aşağıdaki bilgileri içeren detaylı bir rapor

a. Denetlenen ürün ve numune sayıları

b. Tespit edilen uygunsuzlukların sayısı

c. Uygunsuzluklarda tespit edilen değerler

d. Bu değerlerin yasal mevzuatta belirlenen sınırları ne oranda aştığı

e. Uygulanan idari yaptırımlar ve alınan önlemler

Bu soruların yanıtı, hepimizin ortak merakıydı. Ancak yasal süre doldu ve derin bir sessizlikle karşılaştık. Hukukta Bakanlığın yanıt vermemesine "zımni ret" deniyor. Dolayısıyla sonuçların açıklanmasına dair bir cevap alamadık.

YAZININ DEVAMI