Milyon dolarlık tablolar gerçekten değerini mi buluyor, yoksa bu rakamlar sadece birer pazarlama aracı mı? Sanat piyasasının pek de şeffaf olmayan işleyişini akademisyen ve sanat tarihçisi Osman Erden'e sorduk.

Yazı: Defne Akman

Sanat piyasası, birkaç yıldır süregelen durgunluğun ardından, piyasanın rotasını belirleyen Kasım 2025 New York satışlarıyla birlikte yeniden toparlanma sinyalleri verdi. New York Times’ın "sarsıntının atlatılıp taşların yerine oturduğu" bir dönem olarak nitelediği ve toplam hacmi 2.2 milyar doları bulan bu kritik haftada Gustav Klimt’in Portrait of Elizabeth Lederer tablosu 236.36 milyon dolara satılarak sanatçı rekorunu kırarken Frida Kahlo’nun El sueño (La cama) eseri 54.6 milyon dolara alıcı buldu.

• Ancak bu rekor satışların yarattığı iyimserlik dalgası, beraberinde kadim bir tartışmayı da getirdi: Bu rakamlar piyasanın rasyonel bir şekilde iyileşmesi mi, yoksa ustalıkla kurgulanmış bir finansal ve kurumsal strateji mi?

Tam da bu noktada, sanat piyasasının rasyonel olmayan yapısına ve bu astronomik rakamların perde arkasındaki dinamiklerine dair sosyal medyadaki (X/Twitter) eleştirel analizleriyle dikkatimizi çeken akademisyen ve sanat tarihçisi Osman Erden’e ulaştık. Erden ile Klimt satışından Pera Müzesi’nin Kaplumbağa Terbiyecisi hamlesine, sanatın “güvenli liman” olma iddiasından piyasanın hiç de şeffaf olmayan gri bölgelerine bu devasa endüstrinin gerçeklerini konuştuk.

Sanat piyasası rekorlarını dünya savaşları gibi tarihsel felaketlerle ilişkilendirebilir miyiz? Bu rekorlarla belli başlı krizlerin çakışmasını bir neden-sonuç ilişkisiyle açıklayabilir miyiz?

Sanat piyasası rekorlarını dünya savaşlarıyla temellendiremeyeceğimizi düşünüyorum. Örneğin 1914’te 1. Dünya Savaşı başlamadan önce Raphael’in bir resmine 700.000 dolar veriliyor ama 2. Dünya Savaşı sürecine baktığımızda böyle bir ilgi görmüyoruz. 1931 yılında, Stalin’in mali sıkıntılar nedeniyle Hermitage koleksiyonunu el altından satmasıyla bir rekor kırılıyor; Amerikalı bir koleksiyoner Raphael için 1.160.000 dolar ödüyor. Bu rekor ancak savaştan 16 sene sonra, 1961 yılında geçilebiliyor. Dolayısıyla 2. Dünya Savaşı’nın kırılan rekorlarla hiçbir alakası yoktur. Sırf 1914 yılında bir resme yüksek fiyat verildi diye rekorların bir dünya savaşının habercisi olduğunu iddia etmek bana temelsiz ve mesnetsiz geliyor.

SÖYLEŞİNİN DEVAMI