Eralp Ersoy

Japonya, yaklaşık otuz yıldır sıfır faiz ve hatta zaman zaman negatif faiz politikalarıyla küresel akıştan neredeyse tamamen ayrışan ve para politikasını kendi normalleri üzerine kurgulayan bir yapı içindeydi. Bu süre zarfında ekonomik durgunluk ve deflasyonla mücadele eden ülke, küresel finansal sistemde “bedava yen” kavramının doğmasına yol açacak kadar düşük faiz oranlarını çeyrek yüzyılı aşkın süredir koruyordu. Bu dönemin artık sonuna geldik ve kalıcı bir paradigma değişimine şahitlik ediyoruz.

Kayıp on yıllar ve deflasyon

Japonya ekonomisi 1990’ların erken döneminde yaşanan varlık balonu krizinin ardından uzun süreli bir durgunluk dönemine girdi. Hem hisse senedi hem de emlak piyasasında yaşanan çöküş, literatüre “kayıp on yıl” olarak geçti. Bu süreçte ekonomik aktörler borç hacimlerini azaltmaya odaklanırken yaşanan talep kırılması ülkede kalıcı bir deflasyon eğiliminin doğmasına ve yerleşmesine yol açtı.

Japonya Merkez Bankası (BoJ), bu süreçte parasal genişleme politikasını güçlü bir şekilde devreye alarak faiz oranlarını hızlı bir şekilde aşağı çekti. 1997 Asya Krizi ve 1998 Bankacılık Krizi’nin derinleştirdiği manzara, Mart 1999’da BoJ’un sıfır faiz politikasını resmi olarak devreye almasıyla yerleşik bir uygulamaya dönüştü. Kurum, referans faiz oranını 2000’lerin ortalarında ekonomideki dengelenme çerçevesinde yeniden %0,25-%0,50 aralığına çekse de 2008 krizini takiben oranlar yeniden sıfırladı.

Ultra-düşük faiz dönemi ve BoJ’un yıllar boyunca uygulamada tuttuğu alışılmadık genişleme tedbirleri teoride doğru olsa da ülke ekonomisinin yapısal sorunları sebebiyle (tüketim eğilimleri, demografik yapı vb) kalıcı bir çözüm üretemedi. Bu sürece Çin kaynaklı ucuz ithalat baskısı da eklendiğinde deflasyon algısı küresel çapta kalıcı bir konuma yerleşti. Bu yolculukta, banka rezervlerine negatif faiz uygulamasından sıkı getiri eğrisi kontrolüne kadar çok sayıda olağan dışı uygulamaya şahitlik ettik.

2013 ile birlikte hayatımıza giren Abenomics vizyonu da parasal genişleme sürecini desteklemeye devam etti. Bu uygulama setinin, politika süreci boyunca Japonya’nın küresel ortalamaların çok üzerindeki kamu borcunun çevrimini de kolaylaştırdığını belirtmekte fayda bulunuyor.

DEVAMINI OKU