62. Münih Güvenlik Konferansı'nda yalnızca Batı’nın iç ve dış stratejik belirsizliği değil, siyasi ilginin yön değiştirmesi de görünür hâle geldi: Konferans salonlarında ittifaklar, caydırıcılık ve askerî kapasite tartışılırken, dışarıda toplumsal hareketler kendi özgürlük ve gelecek anlayışlarını dile getiriyordu. Güvenlik Konferansı böylece jeopolitik düzenin artık yalnızca hükümetler tarafından değil, kamuoyu beklentileri, sürgün toplulukları ve siyasi hareketler tarafından da şekillendirildiği bir dünyanın aynasına dönüştü.

Yazı: Çiğdem Toprak

Dünyanın en önemli güvenlik buluşması 62. Münih Güvenlik Konferansı’nın açılışında Almanya Başbakanı Friedrich Merz, takip eden günlerin tartışmalarına yön verecek bir konuşma yaptı. Merz, Avrupa’nın Washington’un politikasından daha güçlü ve daha bağımsız hâle gelmesi gerektiğini belirterek Avrupa’nın savaşlara, krizlere ve jeopolitik çatışmalara bağımsız bir aktör olarak tepki verebilmesi için askerî, ekonomik ve teknolojik açıdan hareket kabiliyetine sahip olması gerektiğini söyledi.

• Merz, Avrupa egemenliğinin artmasının Amerika Birleşik Devletleri’nden uzaklaşmak anlamına gelmediğini vurguladı. Donald Trump’ın politikalarına ve MAGA hareketine açık bir mesafe koymasına rağmen Almanya’nın transatlantik işbirliğini sürdürmekte kararlı olduğunu ifade etti.

Bu nedenle dikkatler ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun konuşmasına yöneldi. Cumartesi sabahı henüz Rubio’nun bir önceki yıl Avrupa’nın siyasi çizgisini sert biçimde eleştiren ve onu Rusya ya da Çin’den daha büyük bir tehdit olarak nitelendiren ABD Başkan Yardımcısı J. D. Vance’in çatışmacı tonunu sürdürüp sürdürmeyeceği belirsizdi. Asıl soru, Rubio’nun farklılıkları derinleştirip derinleştirmeyeceği ya da ilişkileri yatıştırıp yatıştırmayacağıydı.

Sonuçta Avrupalılar gözle görülür biçimde rahatladı. Rubio uzlaştırıcı bir ton benimsedi ve ABD ile Avrupa arasındaki tarihsel bağları konuşmasının merkezine yerleştirdi. Verdiği mesaj, Amerika’nın yeni yüzyılı ortak tarih, kültürel yakınlık ve ortak bir siyasal anlayış temelinde Avrupalı müttefikleriyle birlikte şekillendirmek istediği yönündeydi.

Birçok katılımcı bunu, bir önceki yıl Washington’dan gelen sert açıklamaların ardından bilinçli bir yatıştırma sinyali olarak yorumladı. Rubio yaklaşık otuz dakika süren konuşmasının ardından ayakta alkışlandı. Bununla birlikte satır aralarında, ABD’nin dış politika çizgisini gerekirse Avrupa’nın onayı olmadan da sürdürebileceği mesajı hissediliyordu. Ortaklık bir zorunluluk değil, bir tercih olarak ifade ediliyordu.

Tam da bu bağlılık vurgusu ile stratejik özgüvenin birleşimi salondaki tepkileri belirledi: Kullanılan dilden duyulan rahatlama, ancak aynı zamanda transatlantik ilişkilerin yapısal olarak değişmekte olduğu bilinci. Rubio, Batı’nın ortak kültürel ve entelektüel mirasına defalarca atıfta bulundu. Bu, güveni yeniden tesis etmeye ve geçen yılın gerilimlerinin ardından Avrupa kamuoyunu yeniden Washington’a yakınlaştırmaya yönelik diplomatik bir jest olarak da okunabilecek bir söylemdi.

Buna karşın Rubio’nun ne Rusya-Ukrayna savaşına ne de diğer acil krizlere ayrıntılı biçimde değinmesi de dikkat çekiciydi. Bunun yerine Birleşmiş Milletler’in rolünü yeniden eleştirdi ve ulusal hareket kabiliyeti ile siyasi egemenliğin önemini vurguladı. Tartışmalı bazı ifadelerine rağmen birçok Avrupalı katılımcı rahatlamış görünüyordu ve konuşmasını ayakta alkışladı.

Aynı zamanda Demokrat Parti içindeki Trump karşıtı isimler konferansı alternatif bir dış politika anlayışını dile getirmek için kullandı. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom bir gün önce yaptığı konuşmada uluslararası işbirliğinin ve ekonomik karşılıklı bağımlılığın önemini vurgulayarak Washington’daki daha çatışmacı çizgiyi dolaylı biçimde sorguladı. Kongre üyesi Alexandria Ocasio-Cortez ise demokratik ittifakları zayıflatabilecek ve dünya genelinde otoriter eğilimleri güçlendirebilecek bir gelişme konusunda uyarıda bulundu.

YAZININ DEVAMI