Bir zamanlar fedakarlığın ve prestijin simgesi sayılan cerrahi branşlar, bugün genç hekimler tarafından giderek daha zor tercih ediliyor. 14 Mart Tıp Bayramı vesilesiyle cerrahinin neden eski cazibesini yitirdiğine dünyadaki eğilimler, Türkiye’deki boş kontenjanlar, hekim adaylarının yanıtları ve doktorların kendi deneyimlerini anlattığı kitaplar üzerinden bakıyoruz.

Yazı: Yasemin Kaya ve Utku Özer

14 Mart, hekimliğin yalnızca bir meslek değil, aynı zamanda kamusal bir sorumluluk olduğunu da hatırlatan önemli bir tarih. Bir yanda 1827’de modern tıp eğitiminin kurumsallaşmasının ilk adımı, diğer yanda ise 1919’da İstanbul’da işgale karşı ses çıkaran tıbbiyelilerin mirası var.

• Bu yüzden 14 Mart, hekimliğin bilgi kadar vicdan, emek ve toplumsal sorumlulukla da kurulduğunu hatırlatan bir gün. Bugün tıbbın en “hayati” alanlarının eski cazibesini kaybettiği bir dönemde ise bu mirası yeniden hatırlamak gerekiyor.

Uzun çalışma saatleri, ağır nöbet düzeni, artan şiddet riski, malpraktis baskısı ve tükenmişlik, genç hekimlerin branş tercihlerini yeniden şekillendiriyor. Bir zamanlar prestijin, fedakarlığın ve “kahramanlığın” simgesi sayılan cerrahi branşlar artık giderek daha farklı bir gözle değerlendiriliyor: Bu iş, uzun vadede sürdürülebilir mi?

Aslında bu soru yalnızca tıp dünyasına özgü değil. Prestijli ama yıpratıcı işlerin ağırlığının, özellikle genç kuşaklar tarafından yeniden tartıldığı daha geniş bir dönüşümün içindeyiz. Ancak söz konusu tıp olduğunda bu tercihin maliyeti bireysel kariyer planlarını aşarak doğrudan sağlık sisteminin geleceğine dokunuyor.

Güvenli liman arayışı

Küresel ölçekte bakıldığında, tıpta geleneksel prestij hiyerarşisinin yerini giderek bir “güvenli liman” arayışı aldığını görüyoruz. Harvard mezunlarının 24 yıla yayılan verisi; çalışma saatleri daha öngörülebilir branşlara yönelimin yüzde 11’den yüzde 31’e çıktığını; pediatri, dahiliye ve cerrahi gibi iş yükü ağır, ritmi kontrol etmesi zor alanların ise yüzde 79’dan yüzde 51’e gerilediğini gösteriyor.

• Bu kaymanın merkezinde tek bir ihtiyaç var: Mesaiyi, nöbeti ve kişisel zamanı daha öngörülebilir hâle getirme arzusu.

Yeni tabloda radyoloji, anestezi, dermatoloji ve göz hastalıkları gibi alanlar, görece düzenli çalışma temposunu yüksek gelirle birleştirdikleri için “ideal rota” olarak öne çıkıyor. Psikiyatri, nöroloji ve patoloji gibi branşlar daha sınırlı maddi getiriye rağmen daha öngörülebilir bir hayat sundukları için ilgi çekiyor. Buna karşılık genel cerrahi, beyin cerrahisi ve pediatri gibi alanlar; belirsiz saatler, yoğun acil yükü ve yüksek stres nedeniyle giderek daha maliyetli tercihler olarak algılanıyor.

YAZININ DEVAMI