Bugünlerde umudun iletişimini yapmak imkansıza yakın. Kitlelere umutsuzluk vermek de iş değil ama her şeyin öyle kendiliğinden çok güzel olmayacağını da hissettirmek şart. ABD’li insan hakları aktivisti Mariame Kaba’nın o meşhur “Umut bir duygu değildir, umut bir disiplindir” yaklaşımını tam burada hatırlamak gerekiyor belki de.

Yazı: Ümit Alan

Her şey, “Her şey çok güzel olacak” sloganıyla başlamıştı. Katıksız bir iyimserlik. 2019 yerel seçimlerinde, İstanbul seçiminin tekrarlanmasına karar verildiğinde, otobüsün yanında koşan bir çocuğun ağzından çıkmıştı. Hem o dönem bir kez kazandığı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı için yeniden yarışan Ekrem İmamoğlu hem de kitleler, bu sloganı ve ardındaki iyimserliği hemen sahiplenmişti. Nitekim liderlik en çok kitlelere umut vermek ve buna inandırmak demekti.

• Yedi yıl içinde olanları da şimdi içinde bulunulan açmazı da uzun uzun anlatmaya gerek yok. Şimdi elde var umutsuzluk ve umutsuzluk zamanlarında umudun iletişimini yapmak kadar zor ve belki de yanlış bir şey yok.

Bu konuyu aslında iki taraflı düşünmek gerek. Hem mevcut iktidar için hem de muhalefet bileşenleri için bugünlerde umudun iletişimini yapmak imkansıza yakın. O yüzden soruyu belki siyasi iletişimden yalıtarak yeniden sormak gerek: Verilecek bir umut kalmadığında insan aslında neye dönüşür?

İyimserlikle umudu ayırmak

Her şeyden önce iyimserlikle umudu birbirinden ayırmak gerek. Bu ayrımdan söz edildiğinde elbette akla gelen ilk isim Marksist edebiyat eleştirmeni Terry Eagleton. Eagleton, İyimser Olmayan Umut (Türkçede: Ayrıntı Yayınları, 2020, Çev: Emine Ayhan) kitabında bu ayrımı işlemişti.

• Eagleton’a göre iyimserlik, rasyonel temeli olmayan bir dogmatik inanç. Dahası egemen sınıfların statükoyu sürdürmek için kullandığı muhafazakar bir kitle ideolojisi. Gerçek umudu iyimserlikten ayırmayı önerir bu yüzden Eagleton.

Çünkü gerçek umut, başarısızlığı ve yenilgiyi inkar etmeyen, onları tanıyıp yine de teslim olmayan bir tutumdur. Bu yönüyle sabır, cesaret, dayanıklılık gibi erdemlerle akrabadır ve ilerleme ideolojisinin kör iyimserliğinden kesin olarak ayrılır.

YAZININ DEVAMI