Modern reklam hukuku, mesajın içeriğinin doğru olup olmadığına odaklanır. Ancak yapay zeka, artık mesajı ileten kişinin gerçekten var olup olmadığını da hukukun konusu hâline getiriyor. Ticaret Bakanlığı'nın 1 Ağustos'ta yürürlüğe girecek yönetmelik değişikliği de dijital kopyaların reklamlarda kullanılmasına kısıtlamalar getiriyor ve bunu yaparken dolandırıcılık içeriklerini esas alıyor. Peki ya amaç dolandırıcılık olmadığında?

Yazı: Ümit Alan

Modern reklam hukuku, yüz yılı aşkın süredir tek bir varsayım üzerine kurulu: Tüketici, karşısındaki mesajın kaynağını bilir; asıl meselemiz mesajın içeriğinin doğru olup olmadığıdır. Yani denetimin konusu içeriktir: Abartılı vaat, gizli kusur, yanıltıcı kıyaslama vb.

Fakat üretken yapay zeka bu varsayımı da değiştiriyor. Artık tek sorunumuz mesajın doğruluğu değil. Mesajı ileten kişinin gerçekten var olup olmadığı da yeni bir reklam hukuku konusu. Eskiler için Ferhan Şensoy’umuzun Varsayalım İsmail’ini, görece daha yeni kuşaklar için Burhan Altıntop’un “ben aslında yoğum yoğum”unu akla getirecek yeni bir tartışma sorusu bu: Reklamdaki insan, bir sentetik varsayımsa ve gerçekte yoksa bu durum algımızı nasıl değiştirir?

Yönetmelik değişikliği ne diyor?

1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve büyük bölümü 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girecek olan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik,” hedefli reklamlarda şeffaflık, influencer paylaşımlarında "reklam" ibaresi zorunluluğu, indirimlerde "son 10 gün" kuralı, yeşil aklamaya karşı belge şartı gibi reklam denetimi literatürünün tanıdık başlıklarını içerirken o soruya da yanıt aramış.

Yönetmeliğin 18. maddesine eklenen fıkra, reklamlarda yapay zeka ile üretilmiş ve gerçek insandan ayırt edilmesi güç dijital karakterlere yer verilmesi hâlinde bunun "açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir" biçimde belirtilmesini zorunlu kılıyor. 27. maddeye eklenen fıkra ise daha radikal: Gerçek bir kişinin yapay zeka ile oluşturulmuş dijital kopyasının, bir ürünü bizzat deneyimlemiş veya tavsiye ediyormuş izlenimi yaratan reklamlarda kullanılması—rızalı ya da rızasız—tamamen yasaklanıyor.

YAZININ DEVAMI