Yapay zeka devi Anthropic, milyonlarca ikinci el kitabı satın aldı. Ciltlerini hidrolik bıçaklarla kesti, sayfaları yüksek hızlı tarayıcılardan geçirerek dijitalleştirdi ve kağıt kopyaları imhaya gönderdi. Yapay zeka şirketleri, kitaplar yok olsa da metnin milyonlarca insana cevap veren bir sistemin içinde yaşadığını savunuyor. Asıl soru ise şu: İnsanlığın en az 200 yıllık kolektif entelektüel birikimi özel modellere aktarılırken, bunun ne kadarı kamuya geri dönecek ve buna kim karar verecek?

Yazı: Ümit Alan

“Kitapların yakıldığı distopyalardan her şeyin kendiliğinden yok olduğu yeni dünyaya.”

Arkadaşım Can Öz ile altı yıldır birlikte hazırlayıp sunduğumuz Yeni Medya 451 podcastini bu önerme üzerine kurmuştuk. Referansımız edebiyattandı. Ray Bradbury’nin kitapların yakılarak insanlığın ortak hafızasının yok edilmesini konu alan Fahrenheit 451 romanındaki dünyanın uzağındaydık ama bir biçimde aynı şeyleri yaşıyorduk.

• Bizim bu önermeyle yola çıkmamızdan sonra geçen altı yıl boyunca bile her şey baş döndürücü bir hızla değişti. Özellikle matbu kitapların öyle kendiliğinden yok olmadığına ilişkin güncel bir gelişme distopik düşünme sınırlarımızı zorluyor.

Project Panama’yı duymuş olabilirsiniz. Washington Post’un 27 Ocak 2026 tarihli haberinden bu yana çeşitli vesilelerle gündeme geliyor. Duymayanlar için özetle olay şu: Yapay zeka devi Anthropic, milyonlarca ikinci el kitabı satın aldı. Ciltlerini hidrolik bıçaklarla kesti, sayfaları yüksek hızlı tarayıcılardan geçirerek dijitalleştirdi ve kağıt kopyaları imhaya gönderdi.

Yazarlar Andrea Bartz, Charles Graeber ve Kirk Wallace Johnson’ın Anthropic’e karşı açtığı dava olmasaydı, bu olaydan haberimiz olmayabilirdi. Eylül 2025’te 1,5 milyar dolarlık tarihî bir uzlaşıyla sonuçlanan Bartz v. Anthropic davasının sansürsüz belgelerinin yayımlanmasından bu yana da tartışılıyor.

Son olarak Kanada merkezli ikinci el kitapçı Zoom Books ve Avrupa sahaf piyasasındaki olağandışı hareketlilik nedeniyle tartışma konusu.

YAZININ DEVAMI