Geleceği bilebilmek ya da gelecekte olacak şeyleri öngörebilmek tarih boyunca insanlığın en büyük ilgi alanlarından biri oldu. Sümerlerden elimize ulaşan ilk yazılı kaynaklardaki rahiplerin kehanetleri, yıldız hareketlerinin yorumlanması ve farklı fal yöntemleri, gelecekten haber vermek ve insanların da bu doğrultuda adım atmalarını sağlayabilmek için kullanıldı. Sonrasında insanlığın gelişim sürecinde bunu ütopyalar ve o ütopyaları da geleceğe dair distopyalar takip etti. Thomas More, Tommaso Campanela, Jules Verne, George Orwell, Aldous Huxley, U veya Ray Bradbury ustaca örülmüş olay örgüleriyle bize hep geleceğin bir resmini çizdi ve hepsi de birbirinden farklıydı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kehanetten ütopyaya</h2>Hikâyemizi Yunanistan'ın Parnasos Dağı'ndan başlatalım. Burada bulunan Delfi Tapınağı, aslında girişte de bahsettiğimiz geleceğe dair merak ve kaygıların Antik Çağ'daki iz düşümünün en önemli ayağıydı. Delfi'de bulunan kâhinler, sadece gelecekten haber veren kişiler değil, aynı zamanda dönemin yöneticilerinin de en önemli danışmanlarıydı çünkü geleceği bilmek her devirde insanların kayıtsız kalamadığı konulardı. Bir veliahtın akıbeti, bir savaşın sonucu ya da alınacak bir kararın yaratacağı sonuçlar Delfi Tapınağı'ndaki bu kâhinlerin hem ilgi hem de görev alanıydı. Geleceği bilmek bu denli önemli bir konuydu.Klasik çağın sona ermesi, Roma ve sonrasında da Akdeniz dünyasının neredeyse tamamında Hristiyanlığın hâkim olmasıyla bu kâhinler, sonraki yüzyıllarda heretik ilan edilmiş cadı ve büyücülerin uğradıkları akıbete maruz kalmışlardı. Avrupa'da durum böyleyken Doğu'da kehanetler ilgi ve değer görmeye devam etti. Yıldızların hareketleri hem Doğu Akdeniz hem de Hindistan'da tıpkı Büyük İskender'in çağındaki gibi ilgi gördü.İnsanların yakın veya uzak gelecekte neler olacağına dair duydukları merak ve bilimsel olarak bunu öğrenmenin bir yolunun bulunmaması, beraberinde çaresizlik ve her şeye rağmen de çözüm arayışlarını getirdi. Geleceği bilmek, gelecekte yaşanacakları önceden kestirebilmek ve hatta daha da fantastik bir biçimde bunları birebir görmek büyük bir arzu nesnesi hâlini geldi.Geleceğe dair kehânetlerde bulunan Delfi Kâhinleri'nin üzerinden binlerce yıl geçmiş olmasına rağmen insanlar aynı tutkuyla geleceklerine dair bir işaret veya bir haber almak için çabalamaya devam etti. Bu durum kaçınılmaz olarak hayatın içindeki siyaset, felsefe ve edebiyata da etki etti. Böylece işin içine kehanetler değil geleceğin nasıl olacağına dair tahminler ve bu tahminlerin iyi ya da kötü bir yarın olarak konumlandırılması öne çıkmaya başladı.<img src="https://images.aposto.com/2021/5/3/1625059755598.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Penguin Classics<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ütopyadan distopyaya</h2>15. yüzyılda Britanya adasının en çalkantılı dönemlerine tanıklık eden Thomas More, bu yaşanmışlıkların da izlerini taşıyan ve günümüzde de bir başyapıt olarak kabul edilen Ütopya’yı kaleme almıştı. Her türlü fanatizmden arınmış, hoşgörünün hâkim olduğu bir gelecek tasavvuruyla karşımıza çıkan Thomas More'un bu eseri yazmasında, kuşkusuz içinde yaşadığı terör ortamının etkisi çok büyüktü.&nbsp;Yazar Tommaso Campanella da More’dan yaklaşık yarım asır sonra hapiste geçen 27 yılında&nbsp;Güneş Ülkesi&nbsp;adını taşıyan ve gelecekte insanların bir arada mutluluk içerisinde yaşadıkları bir toplumsal yapı tasarlamıştı. Siyaset, felsefe ve edebiyatın iç içe geçtiği bu metinlerin ardından geleceğe dair öngörüler ve iyi bir gelecek hayali güden sistemler de şekillenmeye başladı. Bugünkü ideolojilerin temellerinin atıldığı bu dönemlerde en büyük motivasyonlardan biri de iyi bir gelecek tesis etmek oldu.&nbsp;Fakat Thomas Hobbes’un da dediği gibi “insan insanın kurdu”ydu&nbsp;ve hiçbir şey vadedildiği gibi iyiye doğru gitmedi. Buna hem sistemler hem de o sistemlerin başındaki yöneticiler neden oldu. Bu sefer karşımıza karamsar bir gelecek tasviriyle distopyalar çıktı.Günümüzde bahsinin geçmediği tek bir gün olmayan George Orwell’in 1984 ve Hayvan Çiftliği&nbsp;isimli romanları, Ray Bradbury ile birlikte yine bu distopik geleceği öngören Aldous Huxley gibi yazarların kitapları yazıldıktan yıllar sonra gerçeğe dönüşmeleri sebebiyle yazarlarını birer "Delfi Kâhini" yapmadı belki ancak ne yazık ki öngörülerini de doğru çıkardı.&nbsp;Geleceğe ya da geçmişe ışınlanmak günün birinde mümkün olabilecek mi bilemiyoruz ancak bu da yıllar sonra bir "internet arkeoloğu"nun geçmişteki insanların geleceğe dair bakışlarına yönelik buluntularından biri olacak.

Duende

Kehanetler, ütopyalar ve distopyalar 

Geleceği bilme arzusunun dayanılmaz ağırlığı

Son zamanların en popüler eserlerinden biri olan Fahrenheit 451 adlı eserin yazarı olan Ray Bradbury'nin kitaplarını nasıl ortaya çıkardığını inceleyeceğiz. O güne dek kendinize iyi bakın hoşça kalın..

Yıldızlı Bir Hikâye

Haftaya Ray Bradbury'nin kitaplarını nasıl yazdığını inceleyeceğiz.

Haftaya

Rönesans'ın en önemli düşünürlerinden Erasmus, bugün bizim yücelttiğimiz o dönem için “Bu çağ, tarihin en kötü çağı." demişti. İnsanlar tarih boyunca genellikle kendilerinden önceki geçmişi iyi, şimdiki zamanı kötü, gelecek zamanı daha da kötü olarak nitelendirdi. Kuşkusuz bunda geleceğin bilinmezliği ve yaşlanma gibi faktörler de yer alıyor. Bu kötümser tavır, yaşanan gerçekliklerle de harmanlanıp zaman içinde ütopyaların tam karşısına dikilen distopyaları ortaya çıkardı. 1984 ve Cesur Yeni Dünya'yla birlikte distopya denince akla ilk gelen kitap Fahrenheit 451’i, yazarı Ray Bradbury’nin doğum günü şerefine “Raftan” indiriyoruz. Raftan indireceğimiz bir diğer dikkat çekici isim Napoleon olacak.• Ray Bradbury - <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2UyNDZiODI1MDYxMDAwN2YwZTU1MiZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyZGNlZWQ1ODgwMDA2MWM3OGVmJnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3Lml0aGFraS5jb20udHIlMjUyRnVydW4lMjUyRmZhaHJlbmhlaXQtNDUxJTI1MkY="">Fahrenheit 451</a>: Gelecekte bir zamanda itfaiye erleri artık yangın söndürmek yerine evlerde tespit ettikleri kitapları yakmakla görevlidir. Bu mesleğe gönülden bağlı itfaiye erlerinden biri de Guy Montag’dır. 22 Ağustos 1920 doğumlu bilim kurgu ve distopya yazarı Ray Bradbury’nin 33 yaşındayken 1953 yılında yayımladığı roman kısa sürede dikkatleri üzerine çekti. 1949’da George Orwell’in yayımladığı 1984 gibi karanlık bir gelecek tasvir eden Ray Bradbury, itfaiye eri Guy Montag’ın görevini layığıyla yaparken birden değişmeye başlayan düşüncelerini kitabın sayfalarında aktarıyor. Fahrenheit 451’i diğer distopyalardan ayıran ve belki de daha korkutucu kılan yönü Ray Bradbury’nin yarattığı bu evrende insanları içinde bulundukları düzene razı bir şekilde konumlandırmasıdır. Gelecekte bizi nelerin beklediğini kestiremesek de Bradbury ve hatta Huxley'le Orwell gibilerin çizdiği tablo hele ki şu salgın günlerinde epey moral bozucu.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-08-20T09:28:38.174Z.jpeg" alt="Guy Montag"><figcaption>Guy Montag</figcaption></figure>2012 yılında aramızdan ayrılan Ray Bradbury’in, Fahrenheit 451 romanın yanı sıra pek çok eseri İthaki Yayınları tarafından Türkçeye de kazandırılmış durumda. Yazara dair ileri okumalar yapmak isteyen distopya ve bilim kurgu meraklılarını Mars Yıllıkları ve Sonbahar Ülkesi gibi kitaplara doğru bir yolculuğa davet edelim. Bu arada belirtmekte fayda var; Yeni Dalga akımının büyük auteur'lerinden François Truffaut’nun ilk kez 1966 yılında Venedik Film Festivali’nde gösterilen Değişen Dünyanın İnsanları adlı filmi bir Fahrenheit 451 uyarlaması olma özelliği taşır. Fransız yönetmen Truffaut, Ray Bradbury’nin yapıtına kendince bir yorum katmayı da ihmal etmediği filmde Guy Montag’ı Oskar Werner canlandırıyor.• Balzac/Stendhal – <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2UyNDZiODI1MDYxMDAwN2YwZTU1MiZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyZGNlZWQ1ODgwMDA2MWM3OGVmJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ldmVyZXN0eWF5aW5sYXJpLmNvbSUyNTJGa2l0YXAlMjUyRm5hcG9sZW9uLWVmc2FuZXNpLWhlbm9yZS1kZS1iYWx6YWMtc3RlbmRoYWwlMjUyRjM4NjIwNg=="">Napoleon Efsanesi</a>: Ne olacağı belirsiz karanlık bir gelecekten geçmişe dönelim. Paris’in en görkemli yapılarından biri olan Les Invalides’teki mozole her yıl yolu bu şehre düşenleri ağırlıyor. Bazı dedikodular o mozolede yatanın ünlü Fransız komutan ve imparator Napoleon’a ait olmadığı yönünde olsa da özellikle turistler genel geçer kabulle bu tarihî kişiliği selamlıyor. Devrim sonrasının başarılı bir subayıyken kısa sürede yükselen, Beethoven’in bestesini önce ithaf ettiği sonra büyük bir hayal kırıklığıyla bu ithafını geri çektiği tarihsel kişilik Napoleon hakkında Türkçe kaynaklar ne yazık ki yeterli seviyede değil.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-08-20T09:32:54.523Z.jpeg" alt="Napoleon"><figcaption>Napoleon</figcaption></figure>Geçtiğimiz haftalarda “Raftan” indirdiğimiz Napoleon Efsanesi neyse ki bu açığı kapatmada önemli bir noktada duruyor. Fransız Edebiyatı’nın&nbsp;iki simge ismi Balzac ve Stendhal’in Napoleon’a dair kaleme aldıkları yazılarını derleyen çalışma, Everest Yayınları tarafından Fatih Yücel’in çevirisiyle raflardaki yerini aldı. Napoleon’un seferlerine bir subay olarak katılan Stendhal’in akıcı biyografisiyle başlayan kitabın ikinci bölümünde ise Balzac’ın Napoleon’un uyguladığı politikalar ve fikirlerine dair görüşleri yer alıyor. Türkiye’de ağırlıklı olarak Parma Manastırı ve Kırmızı ve Siyah romanıyla tanınan ama çok sayıda biyografi çalışmasına da imza atan Stendhal kalemiyle 19. yüzyılı şekillendiren isimlerden biri olan Napoleon’un âdeta fotoğrafını çekiyor.

Ray Bradbury ile ilgili hikayeler