ABD Afganistan'dan çekiliyor

ABD Başkanı Joe Biden 14 Nisan Çarşamba günü ABD askerlerinin 11 Eylül terör saldırılarının 20'nci yıl dönümünde, yani 11 Eylül 2021’de Afganistan’dan çekilmiş olacağını duyurdu. Biden, sayısı toplamda 10 bini bulan ABD ve NATO askerlerinin Afganistan’dan çekilme sürecinin 1 Mayıs’ta başlayacağını, ABD askerleri ile Birleşik Krallık askerlerinin de çekileceğini belirtti. Biden tarafından yapılan açıklamadan sonra tüm NATO üyeleri çekilmeyi doğruladı. Çekilme sürecinde Taliban ve Kabil’deki Afganistan yönetimi arasında barış görüşmeleri de devam edecek.

20 yıldır süren ve dört farklı ABD Başkanı gören savaş şimdiye kadar ABD için trilyon dolardan fazla paraya mal oldu. Daha da önemlisi, bu savaş 2.400’den fazla ABD askerinin, 71 binden fazla sivilin, 78 binden fazla Afganistan güvenlik görevlisinin ve 84 binden fazla Taliban savaşçısının hayatını kaybetmesine neden oldu. Ancak bu sayılar açlıktan, kıtlıktan, susuzluktan, altyapı yetersizliğinden, hastalıktan veya savaşın dolaylı etkilerinden kaynaklanan can kayıplarını içermiyor.

• Çekilme kararı: Biden açısından Afganistan’dan çekilmek uzun süredir büyük önem taşıyor. 2000’li yılların başlarında hem Afganistan hem de Irak savaşını desteklemiş olsa da Biden, özellikle 2008’den bu yana Afganistan’da bulunan ABD askerlerinin meşruiyetini ve ABD’nin izlediği yöntemi sorguladığını belirtmekten çekinmedi. Hem Senatör olduğu dönemde hem de ABD Başkan Yardımcısı olduğu dönemde Afganistan’daki savaş hakkında yüzlerce toplantıya katılan Biden, ABD’nin bölgedeki askerî varlığının artık bir anlamı olmadığı kanısına vardı.
• ABD başkanları şimdiye kadar birçok kez Afganistan’dan çekilmeyi düşünmüş, hatta bölgedeki asker sayısını azaltmaya gitmiş ancak çekilme kararını uygulayamamıştı. Başta Pentagon’dan yapılan baskı olmak üzere, ABD başkanlarının Afganistan’dan çekilmemesinde bölgesel karışıklıklar, ekonomik sebepler, Çin ve Rusya ile bölgede edilen mücadele gibi birçok sebebin etkisi var. Biden, Pentagon’dan ve hatta kendi kabinesinden gelen tüm baskılara rağmen çekilme konusunda kararlı olduğunu ortaya koydu. Kendisini “doğru zaman bu değil” diyerek eleştirenlere “ne zaman çekilmek için doğru an olacak? 1 yıl sonra mı? 2 yıl sonra mı? 10 yıl sonra mı?” şeklinde cevap verdi.
• Afganistan kamuoyu: ABD’nin Afganistan’dan çekilme kararı alması, Afganistan halkı için yeni ve belirsizliklerle dolu bir dönemin başlangıcı anlamına geliyor. ABD 20 yıldır verdiği barış, refah, demokrasi gibi birçok sözü büyük ölçüde tutamamış olsa da özellikle kentsel bölgelerde önemli ilerlemeler kaydedilmişti. Kadın hakları, eğitim gibi alanlarda kaydedilen ilerlemenin akıbetinin ABD askerleri çekildiğinde ne olacağı belirsizliğini koruyor ve bu durum özellikle genç kadınlar için problemli bir atmosfer oluşturuyor. ABD askerleri bölgeden çekildikten sonra ortaya çıkacak olan boşluğun Taliban tarafından doldurulma ihtimali yok değil. 1996 – 2001 arasında Afganistan’ı idare eden Taliban, radikal İslamcı yönetimiyle kadınların eğitimine ve çalışmasına büyük ölçüde izin vermemiş, kadınları bir anlamda eve hapsetmişti. Kimi çevrelerde ise bir iç savaş ihtimalinden bahsediliyor. Adil ve özgür seçim yapılma ihtimalinin olmadığı Afganistan’da ABD’nin çekilmesiyle beraber Taliban güçlerinin Afganistan Başkanı Eşref Gani’ye hâlihazırda yaptıkları baskıyı artırmaları bekleniyor. Taliban uzun süredir Başkan Gani’nin görevi bırakmasını talep ediyor. 
• ABD kamuoyu: ABD halkı ABD askerlerinin Afganistan’da konuşlanması konusunda ikiye bölünmüş durumda. 2019 yılında Gallup tarafından yapılan bir araştırmaya göre ABD halkının %43’ü askerlerin Afganistan’da olmasını desteklemiyorken destekleyenlerin oranı %52 olarak belirlenmiş. 2001'deyse askerlerin Afganistan’da konuşlanmasını doğru bulanların oranı %89, yanlış bulanların oranı %9 olarak tespit edilmişti. Parti tabanları düzeyindeyse Cumhuriyetçiler Demokratlara kıyasla askerî müdahaleye daha sıcak bakıyor.