ABD’nin yeni Hazine Bakanı: Janet Yellen

3 Kasım’daki seçimlerde ABD Başkanı seçilen Demokrat Partili Joe Biden, Hazine Bakanlığı’na eski Merkez Bankası (Fed) Başkanı Janet Yellen’ı getireceğini açıkladı. Ekonomi yönetimi ve danışma kurulundaki diğer isimleri de açıkladığı mesajda Biden, “Salgını kontrol altına almak için çalışmaya başladığımızda, bu ekonomik kriz sırasında Amerikan halkına acil ekonomik rahatlık sağlayacak ve ekonomimizi her zamankinden daha iyi yapmamızda yardımcı olacak ekip budur." ifadelerini kullandı. Yellen, Senato’nun onay vermesi hâlinde bu görevi yürütecek ilk kadın olarak ABD tarihine geçecek.
 

• Kimdir? Uluslararası finans kuruluşları ve iş dünyası tarafından saygı duyulan bir isim olan 74 yaşındaki Yellen, New York’ta Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Yale Üniversitesi‘nden ekonomi üzerine doktorası olan Yellen, eski Başkan Bill Clinton’ın ekonomi danışmanlığını yaptı, Berkeley Üniversitesi’nde profesör olarak çalıştı ve Brookings Enstitüsü’nün üyesi oldu. 2014’te eski Başkan Barack Obama tarafından “sadece teoride değil, pratikte de ekonomi ve piyasaların nasıl işlediğini bildiği” övgüsüyle Fed Başkanı olarak atandı, 2018’e dek bu görevi sürdürdü. 2018’de görev süresinin uzatılması, kendisini “faizleri yüksek tutmakla” eleştiren Başkan Donald Trump tarafından engellendi.
   
• Piyasalara etkisi: Yellen’ın Hazine Bakanlığı görevine getirileceğinin açıklanmasının ardından S&P 500'de %0,6, Dow Jones'ta ise %1,2'lik yükselişler yaşandı. Bu artışlar, uluslararası iş birliğine ve kurumların bağımsızlığına inanan Yellen isminin kısmen de olsa piyasalarda rahatlama yaşattığı anlamına geliyor. Piyasalardaki rahatlamanın sebebinin ise merkez, merkez sol ve radikal sol koalisyonuyla yönetime gelen Biden’ın ekonomi politikalarının, Demokrat Parti’nin şirketlere ve zenginlere daha yüksek vergiler getirilmesini, çalışanlara daha yüksek asgari ücret ve sosyal haklar verilmesini ve devletin ekonomide daha fazla etkin olması gerektiğini savunan sol kanadının etkisinde kalmayacağının garanti edilmesi olduğu ifade ediliyor.
   
• Ekonomik görüşleri: Genellikle büyümeyi destekleyen ve yüksek işsizliği düşürmeyi amaçlayan politikalara destek verdiği bilinen Janet Yellen, koronavirüs kriziyle mücadele edilmesi için devletin para musluklarını açması gerektiğini savunuyor. Köşe yazarı Paul Krugman, The New York Times gazetesindeki In Praise of Janet Yellen the Economist başlıklı yazısında Yellen’ı “insanların aptal olmadığını ancak her zaman da rasyonel olmadığını” savunan “yeni Keynesyen” ekonominin temsilcisi olarak tanımlıyor.
   
• Kendisinden beklentiler: Yellen göreve başladıktan sonra karşılaşacağı en büyük zorluğun, pandemiden oldukça kötü etkilenen ABD ekonomisini iyileştirmek olacağı biliniyor. Kendisinin en kısa zamanda büyük bir destek paketiyle salgın sebebiyle dara düşen işletme ve vatandaşlara el uzatması bekleniyor. Aynı zamanda Trump döneminde Çin'le girişilen ticaret savaşı neticesinde bozulan dünya ekonomisini yeniden şekillendirmesi de kendisinden beklenenler arasında. Yellen her ne kadar deneyimli bir ekonomist ve bürokrat olsa da geleceği görevin kendisi için en büyük sınav olacağı yorumları yapılıyor. Köşe yazarı Neil Irwin’e göre Biden’ın Yellen’ı tercih etmesi de güvenilirlik, itibar ve ciddiyete verdiği önemi gösteriyor. Yellen’ın göreve atanmasının ardından yaptığı açıklamada mevcut durumu "tarihî bir kriz" olarak tanımlaması, “eylemsizlik kendi kendini güçlendiren bir daralma üretebilir ve daha fazla hasara yol açabilir" cümlelerini kurması ve  “Amerikan rüyasını yeniden inşa etme sözü vermesi” de kendisinden beklentilerin farkında olduğunu gösteriyor.