AKPM Kavala’nın Serbest Bırakılması Kararını Kabul Etti

Strazburg'da toplanan Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM) Türkiye’ye Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin "bağlayıcı kararlarına uyması" ve "hukuka aykırı bir biçimde tutukluluğu devam eden Osman Kavala'yı derhal serbest bırakması" kararı aldı. 62 üyenin oy kullandığı oturumda 44 üye karardan yana 18 üye karara karşı oy kullandı, böylece katılanların üçte iki çoğunluğuyla karar alınmış oldu. Kararda ayrıca Kavala davasının “sözleşme sisteminin temellerini baltaladığı” vurgulandı. Petra Bayr'ın raporuna dayanan kararı kabul eden AKPM, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 2019 yılında verdiği derhal salıverilmesi kararına rağmen Türkiye’nin insan hakları savunucusu olan Kavala’yı bırakmadığını ve bunun Mahkeme’nin Temmuz 2022’de verilen ikinci karara rağmen Türkiye’nin bu kararlara uyma yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirtti. AKPM üyesi parlamenterler "Türk yetkililerin bu kararı infaz etmeyi reddetmesi, yalnızca Osman Kavala ve ailesi için kişisel bir trajedi değil, aynı zamanda Türkiye'de hukukun üstünlüğü ve adalet açısından da bir trajedidir" diyerek Kavala’nın “siyasi tutuklu” tanımına girdiğini ve Türkiye’nin bu tutumunun “onu susturmaya yönelik olduğunu” belirttiler.

Oldukça istisnai bir duruma işaret eden Kavala davası ve AİHM kararları karşısında Türkiye’nin yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı AKPM’nin 2319 (2020) sayılı Kararda öngörülen tamamlayıcı ortak prosedürü başlatmak için zamanın geldiği belirtildi. Bu doğrultuda üye devletlere, “Türkiye'nin Osman Kavala'yı, 'Magnitsky mevzuatını' veya diğer mevcut yasal araçları serbest bırakmaması durumunda, özgürlüklerin hukuka aykırı ve keyfi olarak yoksun bırakılmasından sorumlu olan savcılar ve hakimler de dahil olmak üzere yetkililere yönelik hedefli yaptırımlar uygulanması” tavsiyesi yapıldı. Ayrıca Parlamenterler Meclisi, Osman Kavala'nın 1 Ocak 2024'e kadar tahliye edilmemesi halinde "2024 yılının ilk kısmi oturumunda Türk delegasyonunun yeterlik belgelerine itiraz etme yetkisinin devreye gireceğini ve Türkiye delegasyonunun AKPM’de oy kullanma haklarından yoksun kalacaklarını belirtiyor. Son olarak AKPM, "Kavala kararının infazının sağlanması, Sözleşme sisteminin korunması ve Örgütün güvenilirliğinin sağlanması için Bakanlar Komitesi, Genel Sekreter ve Türkiye ile yakın işbirliği içinde çalışmaya" hazır olduğunu belirtti.

AİHM kararlarına uymaması ve Kavala’yı serbest bırakmaması, Türkiye’de hukukun üstünlüğü ve Türkiye-Avrupa ilişkileri açısından olumsuz sonuçlar doğuracaktır. Öncelikle Kavala’nın tutukluluğunun devamı, Türkiye’nin uluslararası hukuk ve insan hakları normlarına saygı göstermediğini açık bir biçimde göstermektedir. Zira AİHM kararlarına rağmen Kavala’nın serbest bırakılmaması uluslararası hukukun temel prensiplerinden biri olan "bağlayıcı kararlara uyma" ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Öte yandan Türkiye’nin verilen kararlara uymaması ve insan hakları ihlâlleri konusundaki tutumu, Türkiye’nin itibarını ciddi bir biçimde zedeliyor. Bu kaçınılmaz olarak Türkiye’nin Avrupa ülkeleri ve kurumlarıyla halihazırda kötü olan diplomatik ilişkilerini daha da kötüleştirecektir. Ayrıca AKPM'nin Türkiye delegasyonunun yeterlik belgelerine itiraz etmesi ve oy kullanma haklarını kısıtlama tehdidi de ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu, en nihayetinde Türkiye'nin Avrupa Konseyi içindeki etkisini zayıflatabilir.