Almanya seçimleri: Muhafazakarlar kazandı, aşırı sağ oylarını katladı

Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’da halk, ülke tarihinin en kritik seçimlerinden biri için sandık başına gitti. 59.2 milyon seçmenin olduğu ülkede seçime katılım oranı rekor kırarak %83.5’i buldu. İlk sonuçlara göre muhafazakar Hıristiyan Birlik partileri CDU/CSU, %30’a yakın oy alarak zirveye yerleşti. Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisi ise oylarını neredeyse ikiye katlayarak %20 seviyesini aştı. 

Dağılan ve erken seçim kararı alan trafik ışığı koalisyonunun lideri Sosyal Demokrat Parti’nin (SPD) oyları %16’ya gerilerken Yeşiller %13.5, Hür Demokrat Parti %4.9 oyda kaldı. Son haftalarda oylarını artıran Sol Parti %8.5’le parlamentoya girmeyi garantiledi. Sol Parti’den ayrılanların kurduğu Sahra Wagenknecht İttifakı ise %4.7’de kaldı. Almanya’da meclise girebilmek için %5 barajı uygulanıyor.

Scholz yenilgiyi kabul etti

Başbakan Olaf Scholz, seçim yenilgisini kabul ederek SPD için acı bir sonuçla karşı karşıya olduklarını söyledi. Önceki seçime göre 9 puanın üzerinde oy kaybeden ve şimdiye kadarki en kötü federal seçim performansını sergileyen ülkenin köklü partisi SPD’nin lideri Scholz, yenilginin sorumluluğunu üstlendiğini söyledi. 

Yeni şansölye Merz ve koalisyon hesapları

Ülkenin yeni şansölyesi olmaya hazırlanan CDU lideri Friedrich Merz, yıllarca Angela Merkel’ın liderliğinde merkezci pozisyonunu koruyan partinin daha da sağa doğru kayacağının sinyallerini veriyor. Ülkede seçim sürecinin bir numaralı gündem maddesi olan “göç” sorunu konusunda aşırı sağla işbirliği yapmaktan çekinmeyen Merz, buna karşılık AfD ile koalisyonun söz konusu olmadığını söylüyor. Vakit kaybetmeden güçlü bir koalisyon kurmak için çalışmalara başlayacaklarını vurgulayan Merz’in SPD ve Yeşiller ile koalisyon kurabileceği konuşuluyor.

• Koalisyon matematiği: Hür Demokrat Parti ve Sahra Wagenknecht İttifakı'nın meclise girememesi durumunda Hıristiyan Birlik partilerinin SPD'yle koalisyon yapması meclis çoğunluğu (316 koltuk gerekiyor) için yeterli olacak. Bu partilerin barajı aşması durumunda ise denkleme Yeşiller'in de dahil olması gerekiyor.

^{Friedrich Merz | Fotoğraf: WSJ}

Öğrencilik yıllarında CDU’ya katılan, 1989’da Avrupa Parlamentosu’na giren, 1994’te milletvekili seçilen 69 yaşındaki siyasetçi, 2000’lerin başında Merkel’le girdiği parti içi çekişmeyi kaybedince siyasetten uzaklaşmış, finans sektöründe ciddi bir servet kazanmıştı. Merkel’in vedası sonrası 2022’de partinin liderliğine seçilen Merz’i ekonomik durgunluk, göç politikaları ve yeni ABD Başkanı Donald Trump’la daha da hareketlenen küresel siyasette rüştünü ispat etme gibi zorlu bir gündem bekliyor. Merz ayrıca kendi partisi içinde de sürekli Merkel’le karşılaştırılmak gibi bir talihsizlikle boğuşacak.

AfD’den CDU’ya çağrı

Yeşiller üyesi Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, AfD’nin yükselişine işaret ederek güçlü bir hükümet kurulması çağrısı yapanlara katıldı. AfD’nin başbakan adayı Alice Weidel ise tarihî bir başarıya imza attıklarını söyleyerek CDU ile koalisyon müzakerelerine hazır olduklarını ifade etti. Weidel, AfD’yi koalisyon görüşmelerinden dışlamanın oy hırsızlığıyla eşdeğer olacağını savunarak muhtemel bir CDU/CSU, SPD ve Yeşiller koalisyonunun “geçmişi tekrar etmekle” sonuçlanacağını söyledi. 85 olan milletvekili sayısını 140’a çıkaran Weidel’a göre CDU, seçim sürecinde AfD’nin politikalarını kopyalayarak başarı elde etti.

• Perspektif: İlk analizlere göre CDU, SPD'den 1.8 milyon, Hür Demokratlardan 1.3 milyon, ilk kez oy kullananlardan 1.5 milyon oy kazandı. AfD'ye ise 830.000 oy kaybetti. 

Sol Parti’nin beklenmedik başarısı

Avrupa Parlamentosu seçimlerinde oyu %2.7’ye kadar düşen, Aralık ayı ortasındaki anketlerde ise %5’i zor bulan Sol Parti’nin %8.5 oy toplaması parti çevrelerinde önemli bir başarı olarak kutlandı. Toplumsal sorunlara odaklanarak seçmenlerin güvenini kazandıklarını söyleyen partinin son dönemde öne çıkan isimlerinden Heidi Reichinnek’in söylemlerinin özellikle ilk kez oy kullanan gençler üzerinde etkili olduğu konuşuluyor. 

• Gençlerin tercihi: ARD'nin araştırmasına göre 18-24 yaş arası seçmenlerde Sol Parti %25'le birinci parti oldu. Sol Parti'yi %20 ile AfD, %13'le CDU/CSU takip ediyor. 25-34 yaş arası seçmenlerde ise AfD %22 ile birinci, CDU/CSU %18'le ikinci sırada. Yeşiller ve Sol Parti ise %16 ile bu partileri takip ediyor.

Sol Parti’den ayrılanların kurduğu Sahra Wagenknecht İttifakı ise özellikle göçmenler konusunda AfD rüzgarına kapılmasıyla alternatif bir sol odak olma iddiasını yitirdi. Çıkış yaptığı dönemde %10’ları zorlayan oy oranı, seçimde %4.7’ye kadar düştü.

• Cinsiyete göre dağılım: ARD'nin cinsiyete göre yaptığı araştırmada ise erkeklerin %30'u CDU/CSU'ya, %23'ü AfD'ye, %15'i SPD'ye oy verdi. Kadınlarda ise CDU/CSU %27 oya gerilerken SPD ve AfD'nin %17'şer, Yeşiller'in %14, Sol Parti'nin %10 oy aldığı görüldü.

Yeşiller haber bekliyor

%13.5 oy oranıyla dördüncü parti olan ve trafik ışığı koalisyonu içinde yer almasına rağmen oy kaybını makul seviyede tutmayı başaran Yeşiller’den yapılan ilk açıklamada koalisyon görüşmelerine vurgu yapıldı. Partinin başbakan adayı Robert Habeck, “hükümet kurma sürecinin hızlı ve başarılı bir şekilde tamamlanması” gerektiğini söyledi ve topun Merz’de olduğunu dile getirdi. 

Erken seçime giden sürecin mimarı Hür Demokrat Parti'nin lideri Christian Lindner ise barajın altında kalmaları durumunda genel başkanlıktan istifa edeceğini söyledi.