Arcosanti, Arizona

Amerika’da Phoenix'in kuzeyine arabayla yaklaşık bir saatlik mesafede, bambaşka bir şehir var. İsmi Arcosanti. Burası, ideal hayatı deneyimleyebileceğiniz ütopik bir mikro şehir. 1970'lerden kalan bu deneysel alan bugün hala aktif durumda, sadece %5’i tamamlanabilmiş; dışarıdan ziyaretçilere de açık.

Kendini "şehir laboratuvarı" olarak tanımlayan Arcosanti'deki inşaat 1970 yılında başlamış. Frank Lloyd Wright'ın mimarı ve öğrencisi Paolo Soleri'nin vizyonuymuş böyle bir şehir kurmak. Şu anda projenin topluluk katılımı direktörü Tim Bell'e göre, bugün Arcosanti'de yaklaşık 80 kişi yaşıyormuş. Yaşayan kişi sayısı az olsa da her yıl 40.000 ila 50.000 ziyaretçiyi çekiyormuş.

Peki nedir Soleri’nin vizyonu? Soleri, günümüzde insanların şehirlerde doğadan kopuk olarak yaşadığını, paketlenmiş yiyecekler tükettiğini; bununla birlikte hem kendisine hem de doğaya zarar verdiğini düşünerek “deneysel” bir şehir kurmaya karar vermiş. Amacı mimariyi ve ekolojiyi birleştirmek. Hayali, yürüyerek işe gidilebilen, sadece civarda yetişen sebze meyvelerin tüketildiği, enerjiyi tutumlu şekilde kullanan, doğanın içinde yaşayan bir topluluk kurmak. Biz bu konseptleri günümüzde çokça konuşuyoruz ama Soleri 50-60 yıl önce düşünmeye başlamış.

Arcosanti geometrik şekillerden oluşan bir yapboz gibi. Kareler ve kubbeler, etrafındaki çöle gölgeler düşürerek birbirine karışıyor. Alan sanki bilim kurgu filmini andırıyor. Binaların yerleşimi, tipik bir şehir organizasyonundan daha karmaşık görünüyor. Mevcut yapılar arasında beş katlı bir ziyaretçi merkezi / kafe / hediyelik eşya dükkanı, bronz döküm apsisi, seramik apsisi, açık hava amfi tiyatro, halka açık yüzme havuzu, ofis kompleksi, evler, sera, bahçeler ve tarım alanları var.

Seramik apsisi tüm yapının odak noktası. Güneye bakacak şekilde yerleştirilmiş, böylece yazın gölge kışın sıcak oluyor. Tüm toplumun buluşma alanına dönüşüyor. İnsanlar birlikte çalışarak, şehrin meşhur Soleri çanlarını üretiyorlar burada. Şehir sakinlerinin kaldığı evler güneş ışınlarının geliş açısında göre inşaa edilmiş, böylece eksta enerji kullanmıyorlarmış aydınlanmak için. Şehir dünyadan kopuk ama arazi ile içiçe gibi. Mutlaka bir gün ziyaret etmek istedim! 

Sen ne dersin? Böyle bir şehirde kendini hayal edebiliyor musun?