Arkadaşlık nedir (ve ne değildir)?

Görsel betimleme: Görselde, See You See Me Studio’dan Shermaine ve Kenny’in çizimiyle mavi bir gökyüzü ve yeşil çimler arasında el ele tutuşan iki insan ve bir köpek yer alıyor. 

Eski İngilizce’de “freond”, günümüzde “friend” (arkadaş) kelimesinin kökeni, “pri”(sevgi) köküne dayanıyor. Türkçe’de ise arkadaş kelimesinin kökeni, birbirine arka (destek) olmaktan, yardım etmekten geliyor. Halk etimolojisine dayanan bir diğer tanımlamayı da paydaşımızdan öğreniyoruz: 

“Türk Boylarında askerler savaşırken arkadan gelecek herhangi bir saldırıyı kontrol edebilmek için sırtlarını bir ağaca, kaya veya taşa vererek ok atarlarmış. Bu sırt dayanan nesne genelde bir taş veya kaya olurmuş. Yıllar sonra bu sırt dayanan taşın ismi ‘arka-taş’ iken arkadaş şeklinde yerleşmiş. Bana göre arkadaşlık, insana kardeş kadar hatta kardeşten de öte yakın olma hâlini ifade ediyor.” - Şevki Hancı, Emekli Albay

Arkadaşlığın etimolojisinde sevgi, yardımlaşma ve güven öne çıkıyor. Buna göre hem toplumsal hem de bireysel anlamları birbirine oldukça yakın. “Seçebildiğimiz kardeş/aile”, “gönüllülük yoluyla kurulmuş bağ” gibi tanımların yanı sıra beslenme, aktif dinleme, kabul edilme ve doğallık gibi kavramlarda ortaklaşıyoruz. 

“Arkadaşlığı hep seçim hakkımızın olduğu bir aile olarak görüyorum. El mecbur birlikte olduğumuz bir ilişki değil de her gün o kişiyi arkadaş olarak seçmeye karar verdiğimiz, sınırlarını oluşturma hakkımızın bizim elimizde olduğu bir ilişki. Bunun bir seçim olması da arkadaşlığı benim gözümde çok daha değerli kılıyor. Arkadaşlık dediğimde aklıma kendimi güvende hissettiğim bir ortam geliyor.” - Elif Ünal, Yeşil Gazete Editörü

“Arkadaşlık kişiler arasında gönüllülük yoluyla kurulmuş bir bağ biçimi. Besleyicidir, kişiyi çoğaltır, iyi gelir -çoğunlukla-, derecelidir, başka bir deyişle kıdeme bağlıdır. Zamanla biçim değiştirebilir; dostluğa evrilebilir veya sonlanabilir. Bu yüzden zemini kaygandır arkadaşlığın. Arkadaşlık yargılamak değildir, kişiyi olduğu gibi kabuldür, dinlemektir, anlamaktır, zaman ayırmaktır en çok da açık ve doğal olmaktır, kendini saklamamak, buna ihtiyaç duymamaktır.” - Neslihan Yücelşen, Öğretim Elemanı

“Tek çocuk olmanın getirdikleriyle benim için arkadaşlık 'kardeşlik’ demek. Her şeyi paylaştığım, annemi ve babamı paylaşmadığım içinse tatlı ama felaketlerle sonuçlanabilen çıkar çatışmalarının olmadığı kardeşlik, arkadaşlık.” - Gökçe Aktaran, Arkeolog

“Arkadaşlık karşıda değil, arkanda ve yanında olduğunu bilebilmektir.”- Murat Açıkgöz, Türkçe Öğretmeni

“Arkadaşlık” seçme hakkımızın olduğu,  tercih ederek sürdürebildiğimiz gönüllü, olumlu ve resmi olmayan bir ilişkilenme biçimi.  Bakım verenlerin çocuklarıyla ya da öğretmenlerin öğrencileriyle “arkadaşça” ilişkileri olabilse de; bakım veren-çocuk ve öğretmen-öğrenci ilişkisinin getirdiği profesyonel sınırlar, hiyerarşi, zorunluluk, resmiyet vb. yönleriyle arkadaşlıktan ayrılıyor.