Ateşkesin sonu: Gazze'ye yeniden geniş çaplı hava saldırıları

Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail'in Salı günü düzenlediği saldırılarda Gazze Şeridi genelinde çoğu çocuk ve kadınlardan oluşan en az 235 kişinin hayatını kaybettiğini, en az 150 kişinin de yaralandığını açıkladı. Bu, İsrail'in Hamas ile yaklaşık iki ay önce başlattığı ateşkesin ardından bölgeye düzenlediği ilk büyük saldırı oldu.

Saldırılar sırasında Gazze'nin güneyindeki Han Yunus kentinde bulunan el-Mevasi bölgesinde yerinden edilmiş Filistinlilerin çadırlarının yanı sıra ed-Derec Mahallesi'nde yerinden edilen Filistinlilerin sığındığı bir okulun, Tel el-Heva Mahallesi'nde 3 evin, Gazze'nin orta kesimlerindeki Burec ve Nusayrat Mülteci Kamplarının hedef alındığı belirtildi. Han Yunus kentinin Abasan el-Kebira bölgesinde de yaralıların olduğu bildirildi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, hafta sonu alınan saldırı kararının 19 Ocak'ta başlayan ateşkesin uzatılmasına yönelik görüşmelerde ilerleme sağlanamaması ve "Hamas'ın rehineleri serbest bırakmayı tekrar tekrar reddetmesinin yanı sıra ABD Başkanlık Temsilcisi Steve Witkoff ve arabuluculardan aldığı tüm önerileri reddetmesi" gerekçesiyle açıkladı. 

• Yetkililer, operasyonun "gerektiği kadar süreceğini" ve hava saldırılarının ötesine geçmesinin beklendiğini belirtirken Başbakan Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada ise "İsrail, bundan böyle Hamas'a karşı askerî baskıyı artıracak" ifadeleri kullanıldı.

Ayrıca: Fox News'a konuşan Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de ABD'nin bu saldırılar hakkında önceden bilgisi olduğunu doğruladı ve İsrail'in saldırılar konusunda Beyaz Saray ve Trump yönetimine danıştığını söyledi.

AFP'nin haberine göre ise Hamas'ın üst düzey yetkililerinden İzzet el-Rişk, Gazze'de başlatılan askerî operasyonla İsrailli tutsakların kaderinin belirsiz hâle geldiğini vurguladı ve "Netanyahu'nun savaşı yeniden başlatma kararı, işgalci tutsakları feda etme ve onlara idam cezası verme kararıdır" sözlerini kullandı.

• İsrail hükümeti, Hamas'ın elindeki 59 rehineden yaklaşık 35'inin hayatta olmadığını tahmin ediyor. 

Bir adım geriden: Katar, Mısır ve ABD'nin arabuluculuğunda sağlanan ateşkesin ilk aşaması 19 Ocak'ta yürürlüğe girmiş ve 7 Ekim saldırılarından beri 15 aydır Gazze'de devam eden çatışmalar büyük ölçüde durdurulmuştu. Ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında Hamas, sekizi ölü olmak üzere 33 tutsağı serbest bırakırken İsrail de yaklaşık 1.800 Filistinli tutsağı serbest bırakmıştı.

• Ateşkesin ilk aşaması Mart ayının başında sona erdi ve o zamandan beri iki taraf da topyekûn savaştan kaçınsa da ateşkes görüşmelerinin sonraki adımları konusunda anlaşmaya varamamıştı.

ABD Başkanlık Temsilcisi Steve Witkoff, Pazar günü CNN'e yaptığı açıklamada, İsrail hapishanelerinden "kayda değer sayıda Filistinli tutuklunun" serbest bırakılması karşılığında, aralarında İsrail asıllı Amerikalı Edan Alexander'ın da bulunduğu beş rehinenin serbest bırakılmasını öngören bir "köprü önerisi" sunduğunu söyledi.

Hamas, Cuma günü yaptığı açıklamada, Alexander ve İsrail asıllı Amerikalılar olarak tanımlanan dört kişinin naaşını geri vermeye hazır olduğunu bildirirken Witkoff, Hamas'ın teklife "kabul edilemez bir yanıt" verdiğini ve "fırsat penceresinin hızla kapandığını" ifade etmişti.

İsrail ne istiyor?

ABD'nin eski başkanı Joe Biden, ikinci aşamanın ana hatlarını, hayatta kalan İsrailli rehinelerin serbest bırakılması, Gazze'de kalan tüm İsrail güçlerinin çekilmesi ve kalıcı bir ateşkes sağlanması adımlarıyla çizmişti.

• İsrail ise ilk aşamanın Nisan ortasına kadar uzatılmasını istiyor ve ikinci aşamaya geçişin Gazze'nin "tamamen silahsızlandırılmasını" ve 2007'den beri bölgeyi kontrol eden Hamas'ın uzaklaştırılmasını içermesi gerektiğini ileri sürüyor.

Bu ısrarla birlikte çıkmaza giren görüşmelerin ardından İsrail, 2 Mart'ta ateşkesin de sona ermesiyle Gazze'ye tüm yardımların girişini engellediğini ve elektrik arzını kestiğini açıklamıştı.

Nüfusunun yaklaşık %90'ı İsrail saldırıları nedeniyle yerinden edilen Gazze'de ateşkesle birlikte pek çok Filistinlinin geri dönmesinin, ateşkesin sona ermesinin sonuçlarını daha da vahim hâle getirebileceğinden endişe ediliyor.