Avrupa'da İslamofobi

Geçtiğimiz hafta İsviçre’de yapılan referandum sonucuna göre ülkede Müslüman kadınlar tarafından takılan burka ve peçe gibi yüz örtülerinin halka açık yerlerde kullanılması yasaklandı. Öneri, "aşırılığı durdurun" gibi sloganlarla kampanya yürüten sağ görüşlü İsviçre Halk Partisi (SVP) tarafından ortaya atıldı. Müslüman Merkez Konseyi tarafından açıklamada, "Bugün alınan karar eski yaraları açıyor, hukuki eşitsizlik ilkesini daha da genişletiyor ve Müslüman azınlığa açık bir dışlama sinyali gönderiyor." ifadeleri kullanılırken karara mahkemede itiraz edileceği de belirtildi.

• İslamofobi: Kelime bilimsel çalışmalarda ilk kez 1991 yılında kullanılmış, özellikle 11 Eylül 2001 tarihinde ABD’de bulunan Dünya Ticaret Merkezi’ne yönelik terör saldırısından sonra şiddetlenen tartışmalarda Müslümanlara karşı yapılan ayrımcılık için sıkça kullanılan küresel bir kavram hâline gelmiştir.
  
  
• Birleşik Krallık: Başbakan Boris Johnson, 2019’da Daily Telegraph ile yaptığı röportajda toplumda burka ve peçe takılmasını onaylamadığını, bu şekilde giyinen Müslüman kadınların banka soyguncusu gibi göründüğünü ve bunun çok saçma olduğunu söylemişti. Açıklama sonrası Başbakan’ın sözleri büyük tepki toplarken İslamofobi mağdurlarına destek veren Tell Mama örgütü, Johnson'ın sözlerinden sonraki dönemde Müslümanlara yönelik nefret suçlarının %375 arttığını açıklamıştı.
  
  
• Fransa: 2011'de Fransa, halka açık yerlerde burka ve peçeyi yasaklayan ilk Avrupa ülkesi oldu. Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, yasakla ilgili olarak burkanın Fransa'da "hoş karşılanmadığını" söyledi. 2016 yılında ise kadınların "burkini" olarak da bilinen tam vücut mayolarına tartışmalı bir yasak getirildi. Başbakan Manuel Valls mayoları "kamusal alanda siyasal İslam'ın onaylanması" olarak nitelendirdi. Fransız Rivierası belediye başkanları tarafından uygulanan burkini yasağı, daha sonra Fransa'nın en yüksek idare mahkemesinin yasayı bozmasının ardından sahil beldelerinde kaldırıldı .
  
  
• Almanya: 2016'da Şansölye Angela Merkel, Almanya'da "yasal olarak mümkün olan her yerde" burka ve peçe takmanın yasaklanması gerektiğini söyledi. Açıklama sonrası Almanya'nın 16 eyaletinin en az yarısı öğretmenlerin başörtüsü takmasını yasakladı. Güney Bavyera eyaleti 2017'nin başlarında okullarda, sandık merkezlerinde, üniversitelerde ve devlet dairelerinde burka ve peçe takmayı yasakladı.
  
  
• Göçmen ve sığınmacılar: İslamofobinin ülkelerde yeni güvenlik önlemlerine sebep olması, batı demokrasilerinin mülteci politikalarını da doğrudan etkiledi. 11 Eylül saldırısı sonrası yaşanan tartışmalar ülkeleri, mülteci kanunlarını terörle mücadelede görünür bir araç hâline getirmeye itti.
  
  
• Son 5 yılda çok sayıda mülteci kabul eden Danimarka, %87’si beyaz, yerli Danimarka vatandaşlarından oluşan toplumunun değerlerinin değişen demografiden etkilenmemesini istiyor. Buna çözüm olarak getirilen düzenlemelerde "getto mahallelerinde" doğan çocukların, ilk doğum günlerinden itibaren Noel ve Paskalya gibi Hristiyan bayramları ve Danca dil eğitimi de dâhil olmak üzere "Danimarka değerlerini" öğrenmek için her hafta ebeveynlerinden 25 saat uzakta geçirmeleri zorunlu kılındı. Düzenlemeye uymayı reddeden ebeveynler para cezasına çarptırılacak ve sosyal yardım ödemeleri durdurulacak. The New York Times tarafından yapılan habere göre bu yeni kuralların düşük gelirli, ağırlıklı olarak Müslüman yerleşim bölgelerini hedef almasının sebebi, toplumda ortaya çıkacak radikal ideolojileri engellemek. Yeni düzenlemelerin parlamentoda tartışılması sırasında ortaya atılan diğer öneriler arasında getto mahallelerinde işlenen suçlarda cezaların iki katına çıkarılması, göçmen çocukların kendi ülkelerine seyahat etmelerinin yasaklanması ve akşam 8’den sonra dışarı çıkmalarının engellenmesi için çocuklara elektronik kelepçe takılması bulunuyordu.
  
  
• AİHM – pandemi: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2014 yılında Fransa'nın burka ve peçe takılmasını yasaklamasına yönelik kamu güvenliği ve cinsiyet eşitliğinin korunması argümanını kabul etmezken yasağı, ülkenin “birlikte yaşama” ilkesine uygun buldu. Üç yıl sonra, Belçika'dan iki kadın burka yasağının insan hakları hukukunu ihlal ettiğini ileri sürerek davalarını AİHM'e taşıdı. Benzer şekilde AİHM, Belçika'nın "birlikte yaşama" ilkesini sağlamak için kısıtlamalar getirme hakkına sahip olduğunu ve herhangi bir din özgürlüğü hakkını veya ayrımcılık yasasını ihlal etmediğine karar verdi. Ancak yakın zamanda ortaya çıkan bir diğer konu: Halka açık alanlarda maske takmanın "yeni dünya normali" olduğu bir zamanda peçe takan insanların toplumdan ayrıştığı argümanı ortadan kalktı mı? Antwerp Üniversitesi'nden Profesör Kenneth Lasoen konuya dair "Mevcut durum, toplum içinde her türlü yüz maskesi takmak isteyenler için bir örnek oluşturduğundan, anayasal bir zorlukla karşı karşıya kalmamız çok muhtemeldir," ifadesinde bulundu.