Ayna Nöronlar Nedir?

Bu kısımda psikoloji, sosyoloji gibi alanlardan çeşitli konulara ilişkin, Nedir? sorusunu soruyoruz. Bu sayıda Ayna Nöronlar Nedir? sorusuna cevap arayacağız.

1990'ların başında, Parma Üniversitesi'nden bir sinirbilimci ekibi şaşırtıcı bir keşif yapmışlar: 3 tane makak maymununun beynindeki bir kısma (ventral pre-motor kortekslerine) elektrotlar yerleştirerek makakların el ve vücut hareketlerini bir süre takip etmişler ve denek maymunların bir kısmı, bircismi kavrayamadıkları halde, kavrayan birisini izledikleri sırada, beyinlerinin aynı bölgesinde o ismi gerçekten kavrıyormuş gibi bir düzeyde aktivite gerçekleştiği gözlemlenmiş. 

Kısacası, bu “ayna nöronların” beynin motor sisteminin bir parçası olsalar da, belirli hareketlerle değil, belirli hedeflerle ilişkili oldukları anlaşılmış. Peki neye yarar bu ayna nöronlar? 

Ayna nöronlar, hem bir birey bir motor eylemi gerçekleştirdiğinde hem de aynı veya benzer bir motor eylemi gerçekleştiren başka bir bireyi gözlemlediğinde boşalan farklı bir nöron sınıfını temsil ediyor ve taklit yoluyla öğrenmemizi sağlıyorlar. Beden dilini, yüz ifadelerini ve duyguları yansıtmamızı mümkün kılıyorlar ve bu kapsamda sosyal hayatımızda önemli bir rol oynuyorlar, özellikle de ilişkilerimizde ve eğitimde. Karşımızdakinin davranışlarını anlama, kompleks davranışları taklit etme, yorumlama ve davranış modelleri oluşturma gibi sosyal yönleri de bulunan bu nöronlar için, “empati” kavramının nörobiyolojik karşılığı tanımlamaları da yapılmıştır. Bu empati benzeri algı sayesinde örneğin; merdivenden düşen birini gördüğümüzde aynı olayı kendimiz yaşıyormuş gibi hissederiz, çünkü ayna nöronlar gördüklerimizle kendi deneyimlerimizi eşleştirmemizi sağlar.

Son olarak, ayna nöronlar, hem hareket yapılırken, hem de bir hareket izlenirken ateşlenirler. Yani algılanan harekete karşı beynimizde sinirsel bir refleks oluşur. Bu fonksiyon, hareketin algılanması ve üretilmesinin, iki farklı bilişsel süreç olmayıp aksine, bir bütünün ayrılmaz parçaları olduklarının da en önemli göstergesi olduğu belirtiliyor. Ah bu beyin nelere kadir.