Bakan Şimşekten “Kripto Para Kanunu” Güncellemesi

Türkiye’de ekonomik kriz giderek derinleşirken vatandaşın alternatif yatırım arayışları da devam ediyor. Özellikle açıklanan resmi enflasyon verileri ile vatandaşın günlük hayatındaki tüketim ve harcama pratikleri arasındaki dengesizlik bu alternatif arayışının en önemli  nedeni. Önemli bir nokta şu ki, Türkiye’de enflasyon artık hayatımızın bir gerçeği. Ancak resmi enflasyon rakamları ile hissedilen veya alternatif olarak hesaplanan rakamlar arasındaki farklılıklar vatandaş nezdinde yoğun bir belirsizlik hissi yaratıyor. Örneğin 2023 senesi için TÜİK’in açıkladığı resmî enflasyon rakamı %64 iken, ENAG, yıllık enflasyonu %124 olarak hesaplıyor. Resmi rakam ile hissedilen enflasyon arasındaki bu fark da, vatandaşın en azından mevcut finansal durumunu koruyabilmesi için ihtiyaç duyduğu getiri oranının yüksekliğini işaret ediyor. 

Türkiye’deki yatırım furyası yeni bir olgu değil, ancak özellikle yüksek enflasyon ve yüksek kur gibi olgular vatandaş nezdinde yatırımı artık bir opsiyon olmaktan çıkartıp bir zorunluluk hâline getiriyor. Nitekim 2020’nin Mart ayında 1,240,903 borsa yatırımcısı varken, 2023’ün Eylül ayında bu rakam 8 milyon kişiyi aşmış durumda. 

Ancak borsa yatırımcılığı her ne kadar hacim olarak artsa da, değişimleri de bir o kadar keskin oluyor. Örneğin 2023’ün Eylül ayında 1 milyon 500 bin kişi borsaya yatırımcı olarak girerken, takip eden 2 ayda neredeyse 900 bin kişi borsadan çekiliyor. Bu âni değişimler de, Türkiye’nin ekonomik belirsizliğinin bir yansıması olduğu gibi, vatandaşın yatırım arayışlarının da keskinliğini gözler önüne seriyor. 

Alternatif yatırım alanlarının halk arasında en popüler olduğu noktalardan biri de kripto paralar. 

Türkiye, dünyada kripto paralara en fazla yatırım yapan ülkelerden biri. Yalnızca Dünya ile karşılaştırınca değil, nüfus oranları açısından da kripto para piyasalarına ilgi şaşkınlık verici seviyede yüksek. 2023’ün Mayıs ayı itibarıyla, Türkiye’de 18 ila 60 yaş arası nüfusun %52’sinin kripto varlıklara yatırım yaptığı tespit edildi. Yatırımların büyük çoğunluğunun da uzun vadeli olduğu dikkat çeken noktalardan biri. Yani kripto para piyasaları Türkler için yalnızca bir fintech alternatifi değil, uzun vadeli yatırım alanı. 

Bunun tabii ki en önemli sebeplerinden biri Türkiye’deki ekonomik belirsizlik. Ne var ki tüm kripto paraların uzun vadeli yatırımlar için güvenli olduğunu söylemek de çok zor. Nitekim kripto para borsalarının güvenilirliği çoğu zaman tartışmalı oluyor. Ancak, Türkiye’deki yatırımcıların güvenilir odaklardan son derece sakıncalı alternatiflere yönelmesi, yatırımcıların değil ekonomik karar alıcılarının sorgulanmasını gerektiren bir realite. 

Ekonomik karar alıcılar demişken, kripto paralara yönelik artan bu ilgiye elbette bürokrasinin sessiz kalması beklenemezdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, geçtiğimiz günlerde kripto paralara yönelik hazırlanacak yeni kanuna yönelik değerlendirmelerde bulundu. Şimşek taslak aşamasında olan kanunda kripto para varlıkların esaslı bir tanımı yapıldığına dikkat çekti. Ayrıca taslağın önemli amaçlarından birinin de kripto para alım-satım platformlarında yapılan işlemlere yönelik bir denetleme mekanizması olacağını işaret etti. 

Kabul etmek gerekir ki bugün pek çok gelişmiş ülkede kripto para kanunları konuşuluyor. Kripto para piyasaları özellikle ademi merkeziyetçi ve takip edilemez olmasından dolayı; kara para aklama, dolandırıcılık ve benzeri suç faaliyetleri ile ilişkilendirilebiliyor. Bu gerçeklik, özellikle ülkenin güvenliği ve merkezî ekonominin istikrarı için bir tehlike. Ancak her kripto para yatırımcısının bu alana kaymasının ardındaki sebep, suç faaliyeti değil. Dolayısıyla ülkeler, öncelikle vatandaşın günlük ekonomik hareketlerini etkileyen konularda iyileştirme çalışmaları yapmalı. Türkiye için bunun en önemli yolu enflasyonu düşürmek olacaktır. Kripto para gibi ademimerkeziyetçi yatırım imkânlarını denetlemek ancak bundan sonra daha isabetli olacaktır. 

Şüphesiz, kripto para piyasalarının denetlenmesi ve güvenilir hale getirilmesi, ülkenin ekonomik istikrarı ve vatandaşların güvenliği için önemli olabilir. Ancak tek hedefin kripto paralar olması, bir korkuluk safsatasına benziyor. Nitekim Bakan Şimşek, kripto para düzenlemesinin hedeflerinden birisinin de FATF’in “kısmen uyumlu” kategorisinden çıkmak olduğunu işaret etti. Konu finansal suçlar olduğunda, kripto paraların bir amaç değil, araç olduğunu kabul etmeliyiz. Doğru kamu politikaları araçlardan önce amaçlarla ilgilenmelidir. 

1 Anayasa Mahkemesinin 22/2/2023 tarihli ve E. 2022/155, K. 2023/38 sayılı kararıyla, Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi iptal edilmiş ve iptal kararının 28/4/2023 tarihli ve 32174 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (28/1/2024) yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.

2 Ünal Tekeli/Türkiye, B. No:29865/96, 16/11/2004.

3 AYM, E.2009/85, K.2011/49, 21/10/2011.

4 Sevim Akat Eşki, B. No: 2013/2187, 19/12/2013; Gülsüm Genç, B. No: 2013/4439, 6/3/2014; Neşe Aslanbay Akbıyık, B. No: 2014/5836, 16/4/2015.

5 AYM, E.2022/155, K.2023/38, 22/02/2023.

6 https://www.evrensel.net/haber/507111/secimden-beri-58-milletvekili-hic-konusmadi-tek-adam-konusmayan-vekiller?utm_source=aposto