Başkan Baba’nın Yeni Çağı

Son zamanlarda Çin’in dikkat çeken faaliyetleri sadece dış politika kaynaklı değil. Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı Şi Cinping, yaz başından bu yana özellikle eylülden beri, içeride bütün düğmelere aynı anda basmışa benziyor. Eğitim, eğlence sektörü, bilgisayar oyunları, büyük teknoloji şirketleri… Baskı dalgasından nasibini almayan yok. Hızını alamayıp olup biteni bir Kültür Devrimi diye niteleyen çok. 

Şu tableti elinden bırak artık 

Geçen ay 18 yaşından küçüklerin bilgisayar oynamaları haftada toplam 3 saat olacak şekilde kısıtlandı. O da herhangi bir üç saat değil. Cuma akşamı dahil hafta sonları günde bir saat.

Oyunlara ancak gerçek kimlikle giriş yapılabilecek. Kullanıcıların reşit olup olmadığı yüz tanıma yazılımlarıyla denetlenecek. Oyunlardaki LGBTİ+ ya da “efemine” karakterler daha önce yasaklanmıştı. Beş altı sene önce konsol oyunlarının yasaklandığı, çocuk ve gençlerin askeri rehabilitasyon merkezlerinde bilgisayar oyunu bağımlılığı tedavisine alındığı da biliniyor.

Kimilerinin uygulanmasını zor bulduğu yasak, şimdilik sert bir şekilde takip ediliyor. 

Çin’in devasa bilgisayar pazarı, 100 milyar dolarlık Amerikan oyun sektörünün gelirinin dörtte birini oluşturuyor.

Aradığınız "celebrity"ye ulaşılamadı 

Ünlüler ve fan kültürü de Cinping’in hedefinde. Ülkenin en ünlü oyuncularından Zhao Wei siber dünyadan silindi. Wei, oyunculuğunun yanında başarılı bir şarkıcı, yapımcı, yönetmen ve Alibaba’ya yaptığı yatırımlarla zengin bir iş kadını. Çin ve Çince konuşulan dünyanın belki de en popüler oyuncusu. Geçen ay ortasından beri Çin internetinde ara ki bulasın. 

Kaynak: What's On Weibo

Başka bir oyuncu, Zhen Shuang’in yer aldığı tüm yapımlar ise vergi kaçakçılığı gerekçesiyle ekranlardan kaldırıldı, yapımcıların Shuang’a yeni projelerde yer vermesi yasaklandı. Artık internet sitelerinde ya da sosyal medyada ünlüler için popülerlik sıralamaları yapmak yasak. Devasa boyutlara ulaşan fan kulüplerine ağır sınırlamalar getirildi. Gençlerin “idolleri” için oy kullanmaları, ünlülerin ürünlerini almaları, fan kulüplerine girmeleri kısıtlandı. Çin’de markaların reklam harcamalarının yarısının bu dev fan gruplarına yönelik olduğunu belirtmek gerek.

Dersimiz başkanımız

Çin’de lise ve üniversite sınavları nedeniyle milyarlarca dolarlık bir özel ders ve dershane sektörü gelişmiş. Yaz aylarında yasaklandılar. Bununla da kalmadı, yabancı öğretmenlerden online ders almak da yasak kapsamına girdi. 

İngilizce dersinin ağırlığı azaltıldı, Başkan Cinping’in görüş ve düşünceleri ise müfredata girdi. Eğitim teknolojisi şirketleri de borsada dibi gördü. Her ne kadar birçok aile, dershane masrafından kurtulduğuna sevinse de sistemin nasıl işleyeceği merak konusu. 

Ağanın datasının üzerine data olmaz 

Tüm bunların yanında belki de hepsinden önemlisi Çin’in 15 senedir boş alan verdiği teknoloji şirketlerine müdahale etmeye başlaması. Devlet, vatandaşları hakkında data toplama tekelini büyük teknoloji şirketlerine kaptırmamaya niyetli. Kullanılan algoritmalar da denetim altına alınıyor. 

Büyük teknoloji firmalarıyla devletler arasındaki mücadele kızışırken Çin’in bazı konularda Batı’ya örnek olabileceğini söyleyenler de var. Geçen sene Alibaba’nın kurucusu Jack Ma, ülkenin bankacılık ve ekonomi yönetimini eleştiren sözlerden sonra üç ay ortadan kaybolmuş, Ma’nın şirketlerinin borsa değeri 65 milyar dolar azalmıştı. 

ABD Başkanı Joe Biden’ın, Cinping’le yılbaşına kadar sanal da olsa görüşeceğinin açıklanmasının Alibaba hisselerine borsalarda son dört senenin en iyi gününü yaşattığını da not edelim.

Yeni Çağ

Bu sene Çin Komünist Partisi’nin 100. yılı. Parti’nin kasım ayında yapılacak Genel Kurulu’nda Şi Cinping’in tarihi bir konuşma yapacağı iddiaları güçlü. Cinping’in 2017’deki Genel Kurul’da partinin yıldönümü olan 2021’e “orta halli müreffeh bir toplum” olarak girmekten bahsettiğini, Çin Halk Cumhuriyeti’nin 100. yılı 2049’a kadarki zaman dilimini “Yeni Çağ” diye adlandırdığını hatırlamakta fayda var. Çin Yeni Çağı ipuçlarını vermeye başladı.