Batı’da Bilim ve Din İlişkisi

Yazı: Alper Bilgili¹

2013 yılında Türkiye’de yapılan bir PEW anketine göre, ankete katılanların %40’ı bilim ile din arasında bir çatışma olduğuna inanmaktadır.(2) Yine PEW tarafından yapılan başka bir ankette Türklerin %84’ünün “hayatımda din çok önemli bir yer tutar” dediği dikkate alındığında(3) din ile bilim arasında bir çatışma bulunduğu yönündeki tezin Türkiye’de sadece seküler çevreler tarafından kabul edilmediği görülecektir. Kuşkusuz bu sonuçların oluşmasında Batı’daki tartışmaların büyük etkisi bulunmaktadır. Birçok Türk düşünür özellikle Tanzimat’tan sonra Batı’daki bilim-din ilişkisine yönelik tartışmaları yakından takip etmiş, dönemin bilim ile din arasında doğaları gereği bir çatışma bulunduğunu iddia eden eserlerinden etkilenmiştir. Atatürk de dahil olmak üzere son dönem Osmanlı aydınları ve ilk dönem Cumhuriyet kadroları Alman materyalist düşünür Ludwig Büchner’den Amerikalı bilim insanı/tarihçi John William Draper’a kadar birçok Batılı yazardan etkilenmişlerdir.(4) Bu isimler sadece Türkiye’de değil, hem Batı’da hem de Batı’nın izinden gitmeyi hedefleyen ülkelerde ilgi görmüştür. Bugün benzer tezler Richard Dawkins, Sam Harris ve Daniel Dennett gibi isimlerce savunulmaya devam etmektedir.