Bir başka kent (mümkün mü?)

İzel Karaca

“Kent bir haktır, en ihmal edilmiş hak hem de” der Lefebvre. "Sanayileşmeden sonra ortaya çıkan kent toplumları, metaların mekânda üretildiği ilişkilerin yerine; mekânı, metalaştırarak kapitalist toplumsal ilişkilerin yeniden üretildiği bir alana dönüştürmüştür" diye de ekler. Castells ise ortak tüketim der ve yine nesneleşen kente dikkat çeker.

Geçtiğimiz 30 yılda; yeşil politikalar ve akıllı kent gibi kavramlar gittikçe çıkmaza giren kente dair sorunlarda, şimdiye kadar yalnızca tüketim nesnesi olarak görülen kent kavramının aktör olarak algılanmasının bir çabası değil midir? Ortak tüketimin ve iktidarın sürekli yeniden üretildiği mekân içinde, belki kent hakkı tartışmalarıyla başlayan, toplumun şekillendirdiği ama bir o kadar da onun toplumu şekillendirdiği mekân; soyut ve canlı perspektiften ele alınmaya başlandı.

Yeni yaklaşımlar toplumda yeni açılımlar yaratsa da; tartışmaların akademi ve belirli entelektüel çevrelerde kalması, pratiğe dönüştürülme konusundaki uzlaşmazlık hâli, kaynakların yeterli ve uygun olarak kullanılmaması; kent yaşamına dair büyük sorunların ve global çaptaki krizlerin büyümesine yol açtı. Yadsınamayacak hâle gelen bu krizler, günümüz gerçekliğinde bıçağın kemiğe dayandığını gösterir ve çözüm arama yöndeki adımları büyütür. Siyaset, akademi ve sivil toplum içinde de bu girişimleri görmek pekâlâ mümkündür artık.

Bıçak kemikte, e peki?

Bu krizler, "bilirkişi" ve yöneticilerce tartışıla dururken, bu tartışmaların çözümlerini fiiliyata geçirmek isteyen, "bir şeyler yapmalı hem de hemen" diyerek bir araya gelen gruplardan biri, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrenci ve mezunları ile oluşturulmuş Yerel Yönetim Atölyeleri. 2016 yılından itibaren Yerel Yönetimler ve dezavantajlı gruplar üzerine çalışmalarına başlayan atölye, günbegün çalışma alanını derinleştirmiş, 2018 itibarıyla proje alanlarını şu doğrultularda genişletmişlerdir:

• Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme (TCDB) Sisteminin Türkiye’de uygulanmasına dair oluşan ihtiyaçlara cevap vermek,
• Akademik birikim akademide kalmasın diyerek, derinleşen toplumsal cinsiyet eşitsizliğine pratik çözümler getirmek,
• “Sosyal Devlet” anlayışının yerel yönetimlerdeki karşılığının artmasını sağlamak,
• Üniversite ve belediye iş birliğiyle gençlikte toplumsal sorunlara dair bilinç uyandırmak/farkındalık yaratmak.

Bunu takip eden süreçte, daha önce Mülkiyeliler Birliği bünyesinde bir çalışma grubu niteliğinde faaliyetlerini yürüten Yerel Yönetim Atölyesi isimli oluşum, ODTÜ Mimarlık Topluluğu üyeleriyle bir araya gelip; kurumsallaşma yolunda adım atarak Kent Atölyeleri Derneği olarak faaliyet hayatına devam etmiştir.

Kent Atölyeleri Derneği daha geniş toplumsal hareketin ve iyileştirme süreçlerinin parçası olmak, bu süreçlere amaçları doğrultusunda farkındalık geliştirici ve eğitici atölyeleriyle, ulusal ve uluslararası proje yazımları ve ilgi süreçlere farklı şekillerdeki katılımlarıyla destek vermeyi amaçlar. Kentlerde toplumsal cinsiyete duyarlı, dezavantajlı grupların gözetildiği, demokratik, eşitlikçi, yerelde sürdürülebilir bir toplumsal kalkınmaya alan açmayı hedefler.

Çalışma alanları

KAD’ın faaliyet alanına giren, geçtiğimiz yıllarda proje sunduğu C40 (Cities Climate Leadership Group), dünya genelinde iklim değişikliğiyle mücadele veren büyük kentlerin oluşturduğu küresel koalisyon ve dayanışma ağıdır. Bu koalisyonun aktif çağrılarından birine KAD da cevap vermiş, emisyonları azaltmak ve yerelin yaşam kalitesini artırmak amacıyla fikirler üretmiş; şehrin, üretilen fikirler doğrultusunda bölgesel olarak planlamalarına dair çalışmalar yapmış ve sunmuşlardır.

Toplumsal cinsiyet, kentsel politikalar, kentsel planlama, eleştirel teoriler, göç ve mülteci çalışmaları gibi konularda, alanında yetkin kişilerle birlikte yürütülen çeşitli eğitim atölyeleri düzenlemiş ve düzenlemektedirler.

Katı Atıkları Yerinde Ayrıştırma Projesi, Yeşil Dalga Sistemi Projesi, Mahalle Sağlık Bekçileri, Hava Kirliliğini Önleyici Refuj Düzenlemeleri (Ankara) gibi grup tarafından oluşturulmuş; farklı alanlarda Kent’in başka hâli olabilecek yönde projeler geliştirilmiştir.

Bir başka kent mümkün mü demiştik? Evet mümkün. Ortak Tüketim’imizi iyileştirmek, geliştirmek ve hepimiz için yaşanılası bir yer hâline getirmek için yapılacak çok şey var. Bunun için KAD gibi dernek ve çalışma gruplarının değeri büyük. Ama kaç kişi katılır, bütün eylemlerden önce, "bir başkayı" hayal etmekle başlamaz mı her şey?

Not: Derneği daha yakından tanımak için, Twitter üzerinden @kentatolyeleri hesabına ulaşabilirsiniz. 

İzel Karaca. Marmara Üniversitesi Sosyoloji son sınıf öğrencisidir. Okur, yazar, aynı zamanda yoga eğitmenidir. Sanat ve eleştirel kuramlarla ilgilenir, bazı şeyleri kafaya takar. Gönüllülük ilkesine ve güneşli günler göreceğimize inanır.