Brezilya'da sular duruldu: Başkan Lula

Ülke liderleri arasında otoriterler listesinden hiç düşmeyen Jair Bolsonaro, Brezilya'nın ikinci tur başkanlık seçimlerinde 2 milyonluk oy farkıyla kaybetti. Yerine seçilen eski başkan solcu Luiz Inácio Lula da Silva, 1 Ocak'ta Başkanlık görevini tekrar üstlendi. Bolsonaro, 30 Aralık günü Brezilya Hava Kuvvetleri uçağıyla ABD'nin Florida eyaletine gitti. 

Bartu Özden'in konu hakkındaki yazısında da belirttiği gibi, ekim ayında belli olan seçim sonuçları, Bolsonaro'nun tepkisi ve yapabileceği açıklamalarla ilgili yeni bir belirsizlik dönemi yaratmıştı. Bolsonaro, seçimlerden önce kendi tabanına silahlanma çağrısı yapmış, eğer Lula da Silva kazanırsa seçimleri tanımayacağını belirtmişti. Bu açıdan ABD'de Trump'ın seçimlere karşı tutumuna benzer bir tutum gösteren Bolsonaro'nun, seçim sonuçlarını kabul edip etmeyeceği merak konusuydu.

Bolsonaro Lula çekişmesi

2018'de Sosyal Liberal Parti'nin başkan adayı olan Bolsonaro, seçim kampanyasında topladığı bağış miktarıyla gündeme gelmişti; fakat seçilmesindeki faktörlerden biri de Lula da Silva hakkında yolsuzluk suçlamasıyla hapis kararı çıkmasıydı. 2003-2010 dönemi Cumhurbaşkanı Lula da Silva, 12 yıllık hapis cezasının 580 gününü tamamladıktan sonra mahkeme kararıyla serbest bırakıldı. Öte yandan, ana akım partilerden birinin lideri ve eski Cumhurbaşkanı'nın hapis cezası alması, solcu Lula da Silva destekçileri ve sağcı Bolsonaro destekçileri arasındaki polarizasyonu daha da artırdı.

Florida yolcusu Bolsonaro

Lula da Silva'nın göreve başlama tarihi olan 1 Ocak günü Bolsonaro çoktan Florida'ya ulaşmış ve böylece devir-teslim seremonisini iptal etmişti. CNN Brezilya'ya konuşan Bolsonaro, "Uçaktayım, yakında geri döneceğim." açıklamasında bulundu. Destekçilerine seslendiği kayıtta Lula'nın cumhurbaşkanlığına gönderme yaparak "Brezilya 1 Ocak'ta bitmeyecek, bundan emin olabilirsiniz." derken, Bolsonaro hükümetinin geri kalanı hükümet değişikliği sürecinde yeni kadro ile beraber hareket edeceklerini açıkladı. 

Öte yandan, Bolsonaro destekçileri askerî kışlalara giderek kanıt sunmaksızın seçim sonuçlarını protesto etti ve askere harekete geçme çağrısında bulundu. Askerden cevap alamayan protestoculara yeni Adalet ve Kamu Güvenliği Bakanı Flávio Dino karşılık verdi. Protestocu grupları terörist ilan eden Dino, teröristler, destekçileri ve finansörleri için af çıkmayacağını belirtti.

Lula'nın devraldığı Brezilya

Pandemi sürecini Bolsorano yönetimiyle geçiren Brezilya'da halk ve ülke ekonomisi ağır darbeler aldı. En önemli vaatlerinden biri "biftek ve biralı güzel zamanları geri getirmek" olan Lula da Silva'nın önünde zorlu bir süreç görünüyor.

Financial Times haberine göre, 2003-2010 yılları arasındaki ekonomik büyüme ve yoksulluğun azalması dönemine kıyasla, Lula'nın bu dönemki yönetiminde ülke ekonomisi hem iç hem dış faktörlerden dolayı küçülmeye başlıyor. En önde gelen sorunlar arasında pandemi sürecinin getirdiği kayıplar, üretimdeki problemler, Amazon yangınlarından zarar görmüş çevre ve toplumsal kutuplaşma yer alıyor. 

Yeni hükümetin ajandası

Lula'nın mesajları, en büyük problemlerin farkında olduğunu gösteriyor. Kongreye yaptığı ilk konuşmada "intikam duygusundan uzak şekilde, Brezilya'da herkesle ve herkes için yeni bir ulus inşa etme" sözünü veren Lula, çeşitli konuşmalarında Amazon yağmur ormanlarının tahribatını sonlandırmak için harekete geçileceğini belirtti ve Brezilya'nın en önemli aktivistlerinden biri olan Marina Silva'yı Çevre ve İklim Bakanı olarak atadı. 

Diğer yandan, Bolsonaro'nun pandemi dönemi politikaları sonucu ülkenin en az 680 bin vatandaşını kaybettiğinin altını çizerek bu konuda gerekli hukuki işlemleri takip edeceklerini belirtti. Lula ayrıca, Brezilya'yı dünyanın gıda üreticisi konumundan "yeşil süper güç" konumuna getireceğini açıkladı. 

Halkın en az yarısı tarafından heyecanla karşılanan bu vaatler ve takip eden ilk adımlar, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik ve toplumsal sıkıntılarla sekteye uğrayabilir. Yeni hükümetin ajandasını nereye kadar takip edeceğini ilerleyen zamanlarda göreceğiz.

En önemlisiyse, Bolsonaro'nun seçim yenilgisi, etrafında politik ve ekonomik güç toplamaya çalışırken seçim yoluyla güç kaybeden bir otokrat portresi çizerek bu konudaki analizlere ve beklentilere yeni bir bakış açısı sunması oldu.