Çalışanlar artık iş arkadaşlarıyla sosyalleşmiyor

Pandemi yılları ve onu takip eden dönem, iş dünyasını ürün ve hizmet sunumunda farklı yaklaşımlar benimsemeye yönlendirdi; herkesi yeni normlara adapte olmaya ve çalışma biçimlerini yeniden düşünmeye zorladı. Özetle hem yöneticiler hem de çalışanlar; tahammülün azaldığı, daha fazla esneklik ve inovasyon gerektiren bir döneme giriş yaptı.

Az değinilen bir konu: işle alakalı sosyalleşme

İş sonrası sosyalleşme konusundaki sabır azaldı. Pandemi sonrası ofise dönüşle birlikte "happy hour"lar, zorunlu ofis etkinlikleri ve motivasyon çalışmaları hızla başladı; ancak birçok çalışan artık iş ve kişisel yaşam arasında daha belirgin sınırlar çizme eğilimindeydi. Birçok çalışan, iş programlarında sıkı bir "saat 17.01 ve benim buradaki işim bitti" yaklaşımı benimsemeye başladı. Bu da doğal olarak, iş saatlerinin ardından meslektaşlarla sosyal etkinliklere katılma isteğinin azalmasına neden oldu.

• Perspektif: Bir iş yerindeki iş sonrası etkinliklerin azalması sadece çalışanlar için değil, iş dünyasının genel dinamikleri için de bir sorun yaratıyor. İş dünyasında uzun süredir kabul edilen kurallardan biri, işin genellikle 9 ila 5 saatleri dışında gerçekleştiği yönünde; yani profesyonel kimliğinin dışında da tanınmayı ve "organizasyonel müttefiklere" sahip olmayı gerektiriyor.

Tüketim alışkanlıklarında kalıcı değişiklikler

Zengin ülkelerdeki tüketici alışkanlıkları da kalıcı bir değişikliğe işaret etti. 2019 öncesi dönemde hizmetlere olan talep sürekli artarken, pandemiyle birlikte tüketiciler hizmetlerden ürünlere yönelmeye başladı. Özellikle ev dışında gerçekleşen etkinliklere olan ilgi azaldı ve elde kalan para elbette ki başka bir şekilde tüketilmek üzere yön değiştirdi.

Covid'den önceki yıllarda, tüketici harcamalarının hizmetlere ayrılan payı istikrarlı bir şekilde yükseldi. Toplumlar zenginleştikçe lüks deneyimler, sağlık hizmetleri ve finansal planlama konusunda daha fazla talepte bulundular. Ardından, 2020'de otel konaklamalarından saç kesimine kadar hizmetlere yapılan harcamalar, sokağa çıkma yasakları nedeniyle durdu. İnsanların evde daha fazla zaman geçirmesiyle, bilgisayar ekipmanı ve egzersiz bisikletleri gibi ürünlere olan talep arttı. 

Hizmetlere ayrılan harcamaların payı, üç yılın ardından hâlâ  pandemi öncesi seviyesinin altında; yani artık kalıcılaştığı söylenebilir.

• Bu korelasyonun bir başka kanıtı da, karantinada daha az zaman geçiren ülkelerde dönemlik değişen alışkanlıkların kökleşmemiş olması. Mesela Yeni Zelanda ve Güney Kore'de hizmetlere yapılan harcamalar, bugün Covid öncesi ile aynı seviyede.

Bir deneme-yanılma vakası

Bu yeni süreçte iki günlük iş haftası uygulaması gibi radikal fikirler de denendi. Bu uygulamada çalışanlar yalnızca 8 saatlik bir ara vererek pazartesiden çarşamba sabahına kadar toplamda 40 saatlik bir vardiyayı tamamladılar.

• Deneme sonucunda, çalışanların zorlu vardiyalar nedeniyle uyanık kalamadığı ve yine iş sonrası etkinliklerin azalmasının yarattığı sorunlarla karşı karşıya kalındı. Müşteriler, uzun bekleme süreleri sonucu olumsuz eleştiriler verdi,   üretim ve tedarikte sıkışmalar ve hatalar artış gösterdi.
• Bu deneyden elde edilmeye çalışılan iş-yaşam dengesine yönelik faydalar da umulduğu kadar büyük olmadı. İki gün boyunca durmaksızın çalışmanın zorluğu bazı çalışanların iki günlük iş haftası sonrası dinlenmek için dört veya beş güne ihtiyaç duymasına neden oldu. Böylece zaman hem iş hem de özel yaşam tarafında daha verimsiz kullanılır hâle geldi.

Sonuç olarak

İş dünyasında iş sonrası etkinliklere olan ilgi azalıyor, tüketici alışkanlıkları ve çalışma saatleri değişiyor, iş sonrası etkinliklerin eksikliği iş dünyasının işleyişini etkiliyor. Söz konusu değişiklikler esneklik ve yenilik gerektiriyor, iş dünyasının yeni bir döneme adapte olma ihtiyacını gösteriyor ve kurumları, esneklik ve çalışan memnuniyetini artırma yollarını yeniden düşünmeye itiyor. 

Bu değişiklikleri anlamak ve bunlara ayak uydurma sürecinin tam anlamıyla oturması birkaç yıl daha sürebilir gibi duruyor; gelecekte dönüp geriye bakıldığında pandemi sonrası yıllar bir deneme-yanılma, bir geçiş dönemi gibi görünecek.