Çin’in deepfake düzenlemesinin düşündürdükleri

Çin’in deepfake içeriklerine ilişkin yeni kurallarını 10 Ocak itibariyle yürürlüğe koyduğunu haberlerimizde vermiştik. Yeni düzenlemeye göre deepfake içerik üreticilerinin deepfake içerikleri üretmeden önce kişilerin onayını alması, kullanıcıların gerçek kimliklerini doğrulaması, deepfake içeriklerinin yaratacağı söylentileri çürütmek için doğrulama mekanizmalarını kurması, şeffaflığı sağlamak ve yanlış anlamayı engellemek adına deepfake içeriklerine sade, anlaşılabilir ve dikkat çekici filigranlar eklemesi ve deepfake içeriklerinin yasa ve idari düzenlemelerce yasaklanan faaliyetlerde kullanılmaması gerekecek.

Çin Siber Uzay İdaresi CAC’nin kamuoyu duyurusunda yer alan şeffaflık, dezenformasyonu engelleme ve veri güvenliğini sağlama gibi ilkeler öne çıkıyor. Özellikle TikTok ile yayılan deepfake içeriklerinin yarattığı dezenformasyonu engellemek için Çin’in bu düzenlemeyi getirmesi biraz geç de olsa faydalı olacak gibi gözüküyor. Hatırlarsanız 2020 yılının başında CAC yine bir duyuru yaparak deepfake içeriklerinin sosyal düzeni bozma ve vatandaşların meşru haklarını ihlal etme, siyasi riskler yaratma ve ulusal güvenlik ile sosyal istikrar üzerinde olumsuz bir etki yaratma riskleri bulunduğunu ve bu riskleri yaratan ve yayan kişilerin suç işlediğini içeren bir düzenlemeyi kamuya duyurmuştu. 2019 yılı sonlarında da California valisi seçim döneminden 2023 yılına kadar geçerli olacak bir yasayla 2020 seçimlerini güvence altına almak için bir politikacının sözleri veya eylemleri hakkında yanlış, zarar verici bir izlenim uyandıran ses, görüntü veya video yayınlamayı suç olarak kabul etmişti. 

Bildiğiniz gibi ülkemizde de geçtiğimiz yıl sansür yasası olarak gündeme gelen ve Türk Ceza Kanunu’na eklenen 217/A maddesi ile halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına mahkum edilmekte. Bu düzenlemede her ne kadar açıkça deepfake içeriklerine atıf yapan bir madde gerekçesi olmasa da deepfake içerikleri de sosyal medyada yer alan dezenformasyon yaratan haber ve paylaşımlardan farksızdır. Bu sebeple ülkemizde de deepfake içerikler yoluyla dezenformasyona yol açmak hapis cezası gibi ağır bir yaptırıma bağlanmıştır. Buna rağmen ülkemizde hiçbir idari düzenleyici kurum tarafından deepfake içeriklerinin şeffaflık, hesap verilebilirlik, dezenformasyonu engelleme tedbirleri gibi ilkeleri ele alan düzenleme, duyuru veya rehber yayımlanmamıştır. 

Çoğunlukla eğlence amaçlı yapılsa da deepfake içeriklerinde sıklıkla gerçekte var olan bir kişinin -ki bu çoğunlukla toplumda tanınmış bir kişidir- sesi ve görüntüsü kullanılarak içerik üretilmektedir. Yani deepfake içerikleri yaratılırken veri mahremiyetinin çoğunlukla yok sayıldığını, belki parodi amacıyla yaratılan bu içeriklerin yaratıcılarının bile içeriğe konu kişilerin kişisel verilerini ihlal etmiş olabileceğinin farkında olmadığını görüyoruz. Bu durumda deepfake içeriklerinin kişisel veri mahremiyeti noktasında ele alınması, bu konuda düzenleyici otoriteler tarafından ilke kararlar alınarak durumun hukuki çerçevesi mutlaka çizilmeli diye düşünüyoruz. 

Bu kısa incelememizi bitirirken Ziraat Bankası’nın deepfake teknolojisini kullandığı Kemal Sunal’lı reklamını paylaşarak hoşçakalın diyelim :)