Çin'ın sıfır COVID politikasında ısrarı

Çin’deki tek parti yönetimi "sıfır Covid-19 politikasından" vazgeçmiyor. Ülkenin en kalabalık şehri Şanghay’da mart ayının sonunda başlayan ve yaşamı durma noktasına getiren sıkı karantina önlemleri devam ediyor.

Başa saran karantina

Halkın çoğunluğunun binlerce kişilik sitelerde yaşadığı şehirde herkese çok sık yapılan PCR testlerinde pozitif vakaya rastlanan sitelerin tüm sakinleri günlerce eve kapatılıyor. Pozitif vaka görülmeyen sitelerde ise sakinler yalnızca sitelerinin bahçesinde vakit geçirebiliyor. Covid-19’a yakalanan kişilerse binlerce kişilik karantina merkezlerine kapatılıyor ve test sonuçları negatife dönene kadar o merkezlerden ayrılamıyor.

Mutlaka evden çıkması gereken kişiler ise ancak iki saatte bir test yaptırarak mobil uygulama WeChat’teki kodlarını güncelleyerek sokakta bulunabiliyor.

Çin’de vakaların bir dönem sıfırlanmış olması nedeniyle halkın çoğunluğu aşılı değil. Aşılanan insanlara ise mRNA aşısı yerine mutasyonlara karşı daha az koruyucu olan inaktif aşı tedarik edildi. Omicron varyantı nedeniyle inaktif aşıların koruyuculuğunun azalması, sıfır Covid-19 politikasının başarıya ulaşması ihtimalini güçleştiriyor. Karantina sürekli başa sarıyor.

Tedarik zinciri aksıyor

Kentten aktarılan bilgiler, tedarik zincirindeki aksamaları ve gıda fiyatlarındaki korkunç artışı gözler önüne seriyor. Devlet, herkese içinde temel gıda maddeleri bulunan paketleri ücretsiz ulaştırıyor. Çoğu zaman yeterli gelmeyen bu paketlerin dışında alışveriş yapmak içinse marketlere gidilemiyor. Site yönetimlerine gelen gıda paketlerinin içeriği site sakinlerine WeChat üzerinden duyuruluyor. Paketi en erken talep eden insanlardan ödeme alınıyor ve gıda paketleri kapılara bırakılıyor.

Tedarik zincirindeki sıkıntı fiyatları da yukarı çekiyor. Gıda enflasyonu korkunç boyutlara varıyor. Öğrendiğime göre; Türk lirasıyla bir somun ekmek 180 liraya, bir küçük pasta 650 liraya kadar çıkıyor. Yoksul kesimler devletin yardımlarıyla yaşamak zorunda kalıyor. Devletin yetersiz kaldığı noktada ise açlığa mahkum kalıyor. 

Baskı ortamı

Karantina önlemlerinin başında özellikle WeChat’i kullanamayan yalnız yaşlıların açlık çektiği görüntülerin sosyal medyada yayılması sonrası şehre askerlerin gönderildiği, ihtiyaç duyan insanlara askerlerin yardım ettiği ifade ediliyor. Karantinaya alınan insanların evcil hayvanlarına da bakılmaya başlandığı belirtiliyor.

Bu yayılan videolar problemlerin çözümüne hizmet etse de insanların protestolarını ya da yokluklarını gösteren hesaplar kapatılıyor. Videolar da hemen siliniyor. WeChat hesabının kapatılması vatandaşların en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamaz hâle gelmesine yol açtığı için insanlar eleştirel paylaşımlarda bulunamıyor. Öte yandan, kentte halkın devlete ve rejime olan güveninin sürdüğüne dair tanıklıklar da paylaşılıyor.

Partide koltuk savaşları

BBC, 5 Mayıs’ta Çin lideri Şi Cinping’in sıfır Covid-19 politikasında ısrar etmesinin küresel büyüme ve tedarik zincirleri açısından kritik önemdeki hâlihazırda kırılgan ekonomiyi baskı altına aldığını belirtti. Şanghay’daki durumun Cinping’in güvenilirliği için bir "sınav" olacağı yorumunda bulundu. "Sıfır vaka tanımının sadece kontrol altındaki karantina bölgeleri dışında yeni pozitif vakaların görülmemesi anlamına gelmesi olarak değiştirilmesine rağmen bu hedefin çok uzak olduğunu" yazdı.    

O günden beri de değişen bir şey olmadı. Hükümetin sıkı karantina önlemlerini ne kadar sürdüreceği bilinmediğinden endişe büyüyor.

Financial Times’ta ise Şanghay'daki başarısızlık için Çin Komünist Partisi içinden Cinping’e yakın müttefiki Başbakan Li Keqiang’ı "günah keçisi" ilan ederek görevden alması taleplerinin iletildiği öne sürüldü. Cinping’in Keqiang’ı feda etmesinin tüm yakın müttefiklerinde tedirginlik yaratacağı belirtildi. 

Sosyal kontratın insanların temel ihtiyaçlarının karşılanması karşılığında siyasi haklarından feragat etmesine dayandığı bir sistemde bir gıda krizi yaşanmasının “alarm zillerinin çaldığı anlamına geldiği” yorumu yapıldı.

Küresel ekonomik etki

25 milyonluk bir finans merkezinde yaşanan bu durumun küresel ekonomiye de etki etmesi kimseyi şaşırtmayacak. Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki Amerikan Ticaret Odası’nın (AmCham China) Çin’de ticaret yapan 121 ABD merkezli şirketle yaptığı ankette, ülke genelindeki şirketlerin %58’i salgından etkilendiğini, %52’si ülkedeki yatırımlarını azalttığını ya da ertelediğini söyledi. Üretim kapasitesi azalan şirketlerin oranı %59 oldu.

Çin devletine bağlı Global Times gazetesi ise, "Şanghay'daki önlemlerin mayıs sonuna dek kademeli olarak kalkacağını ve ülke genelinde ekonomik iyileşme beklendiğini" yazdı.