Çocuğumun Mizacı Bana Ne Söylüyor?

Mizaç, çocukların kişiliğinin önemli bir parçası olarak görülüyor ve daha bebeklik döneminden itibaren büyük oranda biyolojik olarak belirleniyor. Çocuğun keşfetmeye olan ilgisi, hassasiyet düzeyi, enerji seviyesi, duygusal ve davranışsal tepkileri, duygularını nasıl regüle edebildiği gibi karakteristik özelliklerini içeriyor.

Mizaç, çocuklarda bireysel farklılıklar gösteriyor ve davranışları şekillendiriyor. Bu noktada her ebeveynin kendi çocuğunun mizacını tanımaya çalışması önem taşıyor. Örneğin, bazı çocuklar yeni deneyimler karşısında yoğun bir anksiyete ve stres yaşayabiliyorlar. Böyle bir durum söz konusu olduğunda ebeveynin çocuğunun mizacını bilmesi ve ona göre davranması, çocuğun iyi oluşu ve yeniliği başarılı bir şekilde deneyimlemesi açısından önemli görülüyor.

Benzer şekilde, ebeveynin kendi mizacını bilmesi de çocuğun gelişimini olumlu yönde etkiliyor. Örneğin, hem ebeveynin hem çocuğunun mizacında duygularını aşırı yoğun yaşamak varsa bu durum tartışmaların uzun sürmesine veya bir sorun yaşandığında uzlaşmaya varılamamasına sebep olabiliyor. Öte yandan ebeveynle çocuğun mizaçları birbirinden farklı da olabiliyor. Örneğin, ebeveyn spontanlığı severken çocuk rutin içerisinde daha rahat edebiliyor. Bu durumda eğer ebeveyn çocuğun mizacının farkında olmazsa ona rutin bir yaşam sağlamak için uğraşmıyor ve ani değişiklikler rutin seven çocukta rahatsız edici duygular uyandırabiliyor. Yine de bazı karakteristik özelliklerde daha olumlu senaryolar da mümkün. Örneğin, eğer çocuğun mizacındaki bir özelliğin ona zarar verdiği durumlar oluyorsa ve çocuk ebeveyninde daha olumlu bir özelliği gözlemliyorsa bunu model olarak alıp kendi iyi oluşuna katkıda bulunabiliyor. Sonuç olarak ebeveyn, hem kendi mizacını hem de çocuğunun mizacını tanırsa çocuğuna nasıl yaklaşması gerektiğini daha iyi biliyor ve çocuğunun iyi oluşuna katkı sağlamış oluyor.

Mizaca Göre Ebeveynlik

Diyelim ki en yakın arkadaşınızla çocuklarınız hakkında konuşuyorsunuz. Size çocuğu ağladığında ona nasıl yaklaştığını ve bu şekilde çoğu zaman olumlu sonuç aldığını anlatıyor. Tabii siz de hevesle aynısını çocuğunuzda uygulamak istiyorsunuz fakat o da ne? Sizin çocuğunuz aynı davranışa aynı şekilde tepki vermiyor. Acaba neden?

Ebeveynlik, en çok tavsiye verilen konulardan biri olsa da her yaklaşım her çocukta aynı etkiyi göstermiyor. İyi bir ebeveyn olmak, çocuğun doğasını anlamaya çalışmaktan ve tanımaktan geçiyor. Örneğin; dışa dönük çocukların yeni şeyler keşfetmeye, yeni yerler görmeye ve yeni insanlarla tanışmaya doğal bir ilgileri bulunuyor. Bu çocukların, genel olarak enerjik oldukları ve daha olumlu bir duygusal yapıya sahip oldukları söyleniyor. İçe dönük çocuklar ise genellikle kendi dünyalarında, kendi başlarına olduklarında daha keyifli oluyorlar. Diğer insanlarla bir arada olmaya zorlanmak, bu çocukların kendilerini rahatsız hissetmelerine yol açabiliyor.

Yüksek duygusallığa sahip çocuklar, korku ve hayal kırıklığı gibi duyguları daha çok hissetmeye meyilli olabiliyorlar. Çocuğun üzgün hissettiği bir anda ebeveynin ona çok abarttığını veya üzülmesine gerek olmadığını söylemesi çocuğa kendisini iyi hissettirmiyor. Öte yandan, duygusallığı düşük olan çocukların kötü bir olay yaşadıklarında üzülseler dahi kendilerini olayın akışına bırakarak olağan hallerine dönmeleri daha kolay oluyor. Bu özelliklerin yanı sıra, çocuklarda duygu düzenleme becerisi de mizaçtan etkileniyor ve çocukların davranışlarını önemli ölçüde etkiliyor. Duygu ve davranışlarını düzenleyebilen çocuklar, olaylara daha sabırlı bir şekilde yaklaşıyor ve bu çocukların dikkati kolayca dağılmıyor. Fakat duygu ve davranışlarını düzenlemekte daha çok zorlanan çocuklar, daha dürtüsel davranıp odaklanma sorunları yaşayabiliyorlar.

Tüm bunlar göz önüne alındığında ebeveynin, erken çocukluk döneminde çocuğunun davranışlarını iyi gözlemlemesi ve mizacına uygun bir şekilde davranması gelişimi olumlu yönde etkiliyor. Bu sayede ebeveyn hem çocuğun mizacında ona iyi gelmeyen (örneğin, kaygılanmaya meyilli olmak) yönleri regüle etmesine yardımcı oluyor hem de mizacının olumlu yönlerine uygun bir şekilde davranmış oluyor.