Cool diktatörün Bitcoin hesabı

Geçen hafta, iniş çıkışlarıyla meşhur olan kripto paralar meraklılarının deyimiyle boğa dönemini bırakıp ayı dönemine girdi. Yani düşüş başladı. Bunda bir gariplik yok. Sonuçta kripto paralar demek volatilite demek. Yediden yetmişe telefon başında alım satım yapanlar bir süredir hayatımızın bir parçası. Onlardan da biliyoruz.

Türkiye, ekonomik krizin de etkisiyle kripto paralarla çok ilgilenen bir ülke. Ancak herhalde bu konuda kimse El Salvador’u geçemez. Devlet Başkanı Nayip Bukele, kripto borsaları alaşağı giderken, ülke olarak uygun fiyata 150 Bitcoin aldıklarını duyurdu. Ardından “Yedi dakikayla s*tiğim dip fiyatını yakalayamadım” diye ekledi. Kendi başına devletin parasını cepten kripto paraya basan biri. 

Kendini “dünyanın en cool dikatatörü” diye tanımlayan El Salvador Başkanı 40 yaşında ve ters taktığı beyzbol şapkasıyla belki de gelecekte sık rastlayacağımız yeni bir siyasetçi tipinin prototiplerinden biri. Twitter bio’sunda kendini El Salvador CEO’su diye tanıtıyor. Profil fotoğrafına dikkat! ☺ 

İmamın oğlu

Yedi milyon nüfuslu bu fakir Orta Amerika ülkesi, eylül ayında Bitcoin’i resmi para birimi olarak kabul eden ilk devlet oldu. Karar ülke çapında binlerce kişinin katıldığı gösterilerle protesto edilse de anketlere göre Bukele hala büyük bir halk desteğine sahip. 

Siyasette artık alıştığımız bir yükseliş hikayesi var. Başkent San Salvador’da başarılı diye değerlendirilen belediye başkanlığı döneminden sonra kendi hareketini kurup 2019’da iktidara gelmiş. 

Filistinli Arap Hrıstiyan bir aileden gelen Bukele’nin babası sonradan İslam’ı benimsemiş ve El Salvador Müslümanlarının lideri olmuş. 2005’te hayatını kaybedene kadar birkaç bin kişilik Salvador İslami cemaatinin imamlığını yapmış. Bukele, İsa’ya inandığını belirtse de kurumsal dinlerle ilgisi olmadığını söylüyor. Kurumsal siyasetle de ilgisi yok ki, tek başına parlamentonun büyük çoğunluğunu ele geçirmeyi başarmış.

El Salvador’un genç başkanının otoriter, popülist bir siyasi çizgisi var. İşi, gerektiğinde kolluk kuvvetlerini parlamentoya sevk edebilecek ya da muhaliflerini yargı yoluyla taciz edecek kadar biliyor. Zaten otoriter popülist lider olmanın çok büyük bir yetenek gerektirmediği ortada. Kurallar üç aşağı beş yukarı belli.

Bakkaldan Bitcoin ile alışveriş yapmak 

El Salvador’da Bitcoin’in yanında ABD doları da resmi para birimi. Salvador colonu, 2001 senesinde yerini dolara bırakmıştı. Fakat halkın başka bir ülkenin para birimini kullanmaya alışkın olması, Bitcoin’e geçişe uyum sağlandığı anlamına gelmiyor. 

Resmi Bitcoin cüzdanını telefonuna indiren her vatandaşa 30 dolar karşılığı Bitcoin verildi. İlk etapta 200 Bitcoin ATM’si açıldı. Ancak hem fiyatların oynaklığı hem de ülkedeki teknoloji okur yazarlığı eksikliği sebebiyle henüz halkın %5’inden azı Bitcoin kullanıyor. Yazılım doğru düzgün çalışmıyor ve halkın sadece %50’sinin internete erişimi var. 

Bu çok popüler liderin ilk defa kitlesel bir protestoyla karşılaşması da bu sebeple. Bitcoin ATM’lerinin ateşe verilmesi kadar sert geçen eylemlere rağmen Bukele ve onun devleti beraber idare ettiği söylenen kardeşleri tereddüt etmişe benzemiyor. 

Kaynak: AFP

Çılgın proje

El Salvador, kasım sonunda büyük bir törenle Bitcoin City projesini ilan etti. Projeyi, Büyük İskender’in kurduğu şehirlere benzeten “cool diktatör”, Bitcoin madenciliğini jeotermal enerji kullanarak yapmayı planladığı için şehri bir yanardağın eteğine kuracağını açıkladı. 

Yarısıyla Bitcoin alacağı, geri kalan yarısıyla şehri inşa etmeyi planladığı toplam 1 milyar dolarlık devlet tahvillerini de “Volkan Tahvili” adıyla uluslararası piyasalara sürmeye kararlı. Henüz ayrıntıları açıklanmadı ama tamamen Bitcoin üzerine kurulu dev bir şehir projesinden bahsediliyor. 

Büyük bir dış borç altında ezilen, IMF ile müzakere yürüten ülkenin bu hamlesi finans kuruluşları tarafından şüpheyle karşılandı. Buna rağmen Bukele, “her şeyi bir plan dahilinde yaptığını” ileri sürüyor. Tanıdık gelmiştir.

Şehrin akıbeti belirsiz. Ancak Bitcoin’in resmi para birimi yapılmasının El Salvador’u bir kara para aklama merkezine üssüne çevireceğinden kaygılanılıyor. Ani ve derin değer kayıplarıyla ülkenin beş parasız kalması da mümkün. 

Bitcoin’in istikrarsızlığının resmi para birimi olmasına engel olacağını ileri süren çok. Trajik ama bu tartışmalara ülkemiz de “Türk lirası, kripto para değil ama maşallah oynaklıkta onlardan farkı yok” diye bir argüman da sağlamış durumda. Duyduğumda acı acı gülümseyerek hemen dolar kuruna baktım. Eh haksız da sayılmazlar yani. 

El Salvador, dünyanın bu yeni hallerine uygun, dünyanın en büyük sosyal deneylerinden birini hayata geçiriyor. Çoğu gözlemci işin sonunun hüsrana gideceğinde hemfikir. Takip etmekte fayda var. Hah aman, yatırım tavsiyesi değildir. ☺