‘Dickey limit’: Amerikalı mağaracı 9 günlük operasyonla kurtarıldı

ABD Ulusal Mağara Kurtarma Komisyonu'nun deneyimli eğitmeni olan araştırmacı Mark Dickey, Mersin'deki Morca Mağarası'nda araştırma yaparken rahatsızlandı. Mide kanaması geçiren mağaracı, farklı ülkelerden 200'e yakın görevlinin katıldığı ve 10 gün süren bir kurtarma operasyonu neticesinde tahliye edildi.

1276 metre derinliği ile Türkiye'nin en derin üçüncü mağarası olan Morca Mağarası'nın haritasını Anadolu Speleoloji Grubu Derneği (ASPEG) için çıkarmak üzere bir keşif gezisinde bulunan Dickey, 2 Eylül günü 1 kilometre derinliğe ulaştıktan sonra hastalandı.

“O kadar ciddi bir şey değildir; tamam biraz kan var ama bakteriyel bir enfeksiyondan ibarettir diye düşündüm. Sonra kan kusmaya başladım ve giderek daha fazla kan gelmeye başladı. Bilincimin gidip gelmeye başladığı noktada, ‘herhalde öleceğim’ diye düşündüm.”

İlk müdahale

Ancak ilk yardım talebi 3 Eylül'de telefona ulaşabilen ekip arkadaşlarınca gerçekleştirilebildi. Yardım çağrısı üzerine bölgeye AFAD, AKUT ve UMKE ekipleri sevk edildi; Bulgaristan, İtalya, Hırvatistan, Polonya ve Macaristan'dan da kurtarma ekipleri gönderildi.

192 kişilik ekip, Toros Dağı'nın 2 bin 100 metre yüksekliğinde yer alan mağara girişine kamp kurdu.

Nişanlısı Jessica ile diğer ekip arkadaşlarının ilk müdahalede bulunduğu Dickey'e, doktorların da aralarında bulunduğu ilk ekip 4 Eylül günü ulaşabildi. 1040 metre derinlikte tedavisine başlanan mağaracıya, ilk başta 4 ünite kan verildi.

Macar doktorun onay vermesinin ardından Dickey, önce 680 metreye çıkarıldı. Burada tekrar kan nakli yapılan mağara tırmanışçısı; tüm bu süre boyunca damar yoluyla beslendi.

Dickey'in yüzeyle iletişim kurabilmesi için yer altında bir telefon hattı kuruldu; iletişimin Dickey ile yüzeyin altındaki bu kamp arasında mekik dokuyan tırmanışçılar tarafından gerçekleştirilmesi her seferinde beş ila yedi saat sürdü.

Yüzeye tırmanış

^{Grafik: AP/Euronews üzerinden}

9 Eylül Cumartesi günü kendisine serum ve kan vererek tedavi eden doktorların Dickey'in bu zorlu tırmanışı gerçekleştirebileceğini tespit etmelerinin ardından tahliye operasyonu başladı. Uzmanlar kurtarma operasyonunun başarıyla tamamlanmasının zorlu bir çaba gerektireceğini söyledi.

Mağaranın dikey bölümlerinin dikliği ve yatay bölümlerinin düşük sıcaklıklardaki çamur ve su ile kaplı olması operasyonu zorlaştırırken; tahliye başlamadan önce kurtarma ekipleri mağaranın dar geçitlerinden bazılarını genişletmek, onu sedyeyle dikey şaftlardan yukarı çekmek için halat sistemleri ile yol boyunca geçici kamplar kurmak zorunda kaldı.

Türkiye Mağaracılık Federasyonu'ndan Yusuf Öğrenecek, mağara kurtarma operasyonlarının en zor görevlerinden birinin, sedye hatlarının düşük derinliklerden geçmesine izin vermek için dar mağara geçitlerini genişletmek olduğunu belirtti.

AFAD Arama ve Kurtarma Dairesi Başkanı Recep Şalcı ise dar alanları genişletmek için ‘patlayıcılardan faydalanılacağını’ ifade etti.

Mağara, her ülkenin kurtarma ekibinin belli bir bölümden sorumlu olduğu farklı bölümlere ayrıldı ve Dickey ile kurtarma ekiplerinin dinlenebilmesi için yol boyunca birkaç geçici kamp kuruldu.

Tahliye

İlk önce 300, ardından 180 metrede kurulan kamp alanlarına getirilen 40 yaşındaki deneyimli mağaracı, 12 Eylül günü –hastlanmasından 10 gün sonra– mağaradan tahliye edildi.

Türk ekip tarafından mağaradan çıkarılan Dickey, ilk muayenesinin ardından helikopter ile Mersin Şehir Hastanesi'ne götürüldü. AFAD Başkanı Okay Memiş, Dickey'in sağlık durumunun ‘çok iyi’ olduğunu söyledi.

Kurtarılmasının ardından “tekrar yer üstünde olmak inanılmaz” diyen Dickey, yaşadığı süreci “çılgınca bir macera” olarak tanımladı. Türk yetkililere hayatını kurtaran hızlı müdahale için teşekkür eden Dickey, Türk mağaracılara ve aralarında 1040 metre derinlikte kendisine ilk müdahaleyi yapan doktorun da bulunduğu Macar Mağara Kurtarma ekibine de teşekkür etti.

Avrupa Mağara Kurtarma Derneği ise operasyon sırasında kullanılan halat ve diğer ekipmanları çıkarmak için çok sayıda kurtarıcının hâlâ mağarada bulunduğunu belirterek “bu kurtarma operasyonunun başarısına katkıda bulunan yedi farklı ülkeden çok sayıda mağaracıya büyük minnettarlık duyduğunu” ifade etti.

• Editörün önerisi: Morca Düdeni hakkında neler biliniyor?