Döngüsel gıda sistemleri

5 maddede döngüsel gıda sistemleri

Toprak kullanımı
Toprakların doğru kullanımı ilk çözüm yolu. Çok detaya girip sizleri tarımın incelikleri ile baş başa bırakmadan özetlemek gerekir ise; toprakların doğru ve amaca uygun kullanımı döngüsel bir gıda sistemine geçilmesi için atılacak ilk adım diyebiliriz. Ülkemizde ve dünyada bilinçsiz toprak kullanımı nedeni ile tarım yapılıp mahsul toplanabilecek alanlar ne yazık ki farklı ve yanlış şekillerde kullanılıyor. Hayvancılık için ayrılmış olan alanlar dışında, hayvanların otlatılması için kullanılan tarıma elverişli, verimli arazilerin sadece tarım ve üretim için kullanılması gerekmekte. Hayvancılık ve otlatma için ayrılan araziler ile tarıma elverişli araziler arasındaki fark evlerimizden çok fark yaratmıyor gibi görünse de toprak verimliliği ve sürdürülebilir mahsul üretimi için çok önemli. 

Besin döngüleri
Döngüsel bir sistem baştan sonra tekrarlanabilen bir yapıyı anlatmakta bildiğiniz gibi. Döngüsel bir gıda sistemi için de besin döngüsü çok önemli bir nokta. Bir mahsul üretiminden sonra tüketime kadar olan süreçte hatta tüketimden sonraki süreçte dahi ortaya çıkan atıkların aslında yeniden gıda üretim süreçlerinde kullanılıyor olması gerekmekte. Neredeyse tüm temel gıdalardan alabildiğimiz fosforu düşünelim. Fosfor vücutta kullanıldıktan sonra genelde fazla kalanı dışkı ile vücuttan atılıyor ve lineer kanalizasyon sistemlerimiz dolayısı ile bu fosfor tamamen işlevsiz bir hale alıyor. Fakat teknoloji ile kanalizasyon sistemlerimizde bu fosforu ayrıştırmak ve üretim süreçlerine yeniden kaynak olarak sunmak mümkün. Besin döngüleri, üretim verimliliği ve sürdürülebilirliği için çok önemli çünkü aşırı tüketim dolayısı ile devamlı üretim yapılan toprakların zenginliği hızla azalmakta ve bu da üretim süreçlerinin sekteye uğramasına sebep olmakta. Bu nedenle toprağı yeniden besleyecek her türlü kaynak döngüsel bir sistemde kullanılmalı.

Yan ve atık ürünler
Yazının en başında belirttiğimiz gibi üretimden tüketime kadar olan süreçlerde hem gıda kaybı hem de gıda israfını gözlemlemek mümkün. Gıda kaybı genelde insan tüketimine uygun endüstriyel gıda üretim süreçleri dolayısı ile ortaya çıkan yan ürünleri kapsamakta. Bu ürünler aslında yine insan tüketimine uygun şekilde farklı gıda ürünlerine dönüştürülebilir olsa da bu ne yazık ki çok tercih edilen bir süreç değil. Fakat bu yöntemin yaygınlaştırılması ve gıda kaybı sonrası ortada kalan yan ürünlerin önce insan tüketimine, uygun değil ise hayvancılık için tüketime uygun gıda ürünlerine o da mümkün değil ise toprağın zenginleştirilmesi için kullanılmalı. Düşündüğünüzde “çok mantıklı” , “zaten bu sistem böyle değil mi?” diyor olabilirsiniz. Fakat ne yazık ki, bu tarz atıkların kaynak olarak kullanıldığı sistemler çok az. Zaten en temelde de amacımız döngüsel ekonomiyi yaygınlaştırarak bu sistemlerin daha da geliştirilebileceği konusunda farkındalık yaratmak.

Hayvancılık
Hayvancılık konusunda farklı kaynaklarda farklı çözümler mevcut. Döngüsel bir sistem içerisinde insan tüketimi için oluşturulan endüstriyel süreçler sırasında ortaya çıkan gıda kaybı ve bu noktada oluşan yan ürünlerin hayvancılık için kaynak olarak kullanılması bir yöntem olarak görülüyor. Döngüsel bir sistem olması ve bu sayede hem insan tüketimine hem de hayvancılıkta kullanılacak farklı besin alternatiflerine dönüştürülecek olan atık gıda ürünleri, döngüsel bir gıda sistemi için doğru bir adım olabilir.

Bir diğer çözüm yolu ise, uzun yıllardır tartışmalı olan hayvansal ürünlerin kullanılmasının tamamen durdurulması. Bu konuda objektif bir tartışma çok zor olabiliyor gerçekten, fakat olaya tamamen döngüsel ekonomi üzerinden baktığımızda, hayvan nesillerinin tükenmesi, her zaman söylediğimiz sorumsuz tüketim ve hayvancılık için harcanan doğal kaynak miktarı gerçekten de hayvansal gıda ürünlerine ait tüm süreçlerin ne kadar zararlı olduğunu anlamamız için basit göstergeler diyebiliriz. Yazıda hayvansal gıda tüketiminin tamamen tat merkezli olduğu belirtiliyor ve yakın zamanda örneklerini de duyduğumuz yapay et üretimini farklı bir çözüm yolu olarak sunuyor. 

Biyo enerji
Rüzgâr, güneş veya su gibi yenilenebilir enerji üretimine kaynak olabilecek birçok madde mevcut. Fakat gıda üretimi için yenilenebilir madde üretmek çok kolay değil. Durum böyle iken sırf biyo yakıt üretmek için toprağı işlemek de çok sürdürülebilir bir çözüm gibi durmuyor. Özellikle verimli tarım arazilerinde sırf biyo yakıt üretmek için faaliyet gerçekleştirmek, döngüsel ekonomi konseptine de sürdürülebilirlik esaslarına da uymuyor. Bu noktada yakın zamanda iyice gelişen farklı teknolojilerden bahsedebiliriz. Tüketilmemiş gıda atıklarından biyo yakıt üretim süreçleri hızla gelişmekte ve yenilenebilir enerji kaynağı olarak kullanılabilecek olan biyo yakıtların üretimi için daha sürdürülebilir ve döngüsel ekonomiye uygun çözümler sunulmaya başlandı bile. 

Sonuç olarak hızla artan dünya nüfusu ve sorumsuz tüketim alışkanlıklarımız sebebi ile yakın zamanda insanlık açlıkla daha fazla karşılaşacak. Temel gıda ürünlerine erişimde çok daha fazla sorun yaşayacağımız yakın gelecekte, daha sürdürülebilir bir gıda sistemi kurmazsak bizleri çok büyük felaketler beklemekte. Evlerimizden tarım arazilerinin nasıl kullanıldığına nasıl etki edebiliriz diye düşünmek yerine, farkındalık arttırmak için çalışmaya başlamak zorundayız. Ne kadar çok kişi sorunların farkında olursa o kadar çok çözüm yolu bulabiliriz ve yarattığımız etkinin büyüklüğü de o kadar fazla olur. Bu nedenle döngüsel ekonominin sunduğu avantajları, ortaya çıkarabileceği farkları ve lineer sistemlere göre neden daha kullanışlı olduklarını her yerde herkes ile paylaşmaya devam etmeliyiz. Bu yolda bizlere destek olduğunuz için de ayrıca tüm takipçilerimize teşekkür ederiz.