Döngüsel Sürdürülebilir Enerji?

Sizlerle bir süredir lineer ekonomi(üret-tüket-at) ile döngüsel ekonomi(azalt-yeniden kullan-dönüştür) kavramları arasındaki farkları konuşuyoruz.

Peki sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi arasındaki yaklaşım farkına bakmamız gerekse, karşımıza neler çıkar?

Burada görmüş olduğunuz rüzgar türbini kanadı, belirli bir kullanım sonrası ömrünün sonuna geldiği düşünülerek terk edilmiş. Kömür ve fosil yakıtların kullanımı yerine sıfır karbon salımı hedefiyle sürdürülebilir bir yaklaşım ile rüzgar enerjisi kullanılarak karbon salımı azaltılsa da, süreç burada mı kalıyor veya kalmalı?

İşte; döngüsel ekonomi tam anlamıyla bunu sorguluyor.

Bugün 2.7 trilyon dolar olan enerji sektörünü 500 bin milyar doları bu açıktan dolayı tehlikede. Belki aklınıza birden şu soru gelmiş olabilir ; biz burada doğaya, çevreye yararlı olacak döngüsel yaklaşımlardan bahsediyorduk. Neden şu anda parasal bir metriğe geçtik?

Cevabı ise burada : Döngüsel ekonomi çözümlerinde — anahtar iki kelimenin içerisinde ekonomi olduğunu hatırlatarak — 4 farklı değer yatar :
1)Kaynak
2)Çevre
3)Kullanıcı
4)Bilgi

Bugün, bir sistemin devamlılığı için kaynaklara bağlı olduğumuzu biliyoruz. Günümüzde, parasal değer ile ölçülemeyen kaynakları konuşabiliyor olsak da, Çin gibi ülkeleri dışarıda bıraktığımızda gayri safi milli hasılanın %20’den fazlası üretimden geliyor ve üretimin kaynağı elektrik; daha da fazlası o elektrik ise kömür ve fosil yakıtlardan besleniyor. İlerideki yazılarımızda bu 4 değeri daha iyi sindirmek için sizlerle tekrar buluşmayı planlayarak tekrar elektrik tüketiminin üretimdeki yerine geri dönelim.

Özellikle üretim sektöründe sürdürülebilir olsa da, döngüsel yaklaşımda eksik kalan, tamamlanamayan adımların sebepleri nelerdir?

Buradaki en büyük engel, yenilenebilir enerji kaynaklarının oluşturduğu atıklar. PWC’nin raporuna göre, solar panel ve bataryalar üzerinden gittiğimizde 2050’de çıkacak 5.5–6 milyon ton atığın, yeni kurulacak olan ağırlığa (≅6.7 ton) yakın olacağı tahmin ediliyor.

Geliştirilmesi gereken bir diğer nokta ise, bu kaynaklardan enerji üretilirken kaybolan enerji, ortaya çıkan enerjinin yayılımı ve dağıtımı.

Üretim açısından baktığımızda ise, bir elektrikli aracın üretiminin karbon ayak izi, bir motorlu araca göre daha yüksek olmasına rağmen, kullanımın da dahil edildiği döngüde elektrikli araç salımı karşılaştırmada daha aza gelerek bu yarışı kazanıyor. Fakat aklımızda tek bir soru var; elektrikli aracın üretimi nasıl daha az zararlı hale gelebilir?

Elektrik üretimi üzerine odaklandığımızda bizi farklı bir soru daha bekliyor: Bu kaynak, enerjinin ve kaynakların taşınması için kullanılıyorsa, kaynakların, materyallerin daha hafif olacak şekilde üretilmesi de sisteme bir katkı sağlamaz mı? Solar enerji sektöründe kullanılan kimyasalların ve daha hafif ve uzun ömürlü türbin kanatlarının da sisteme katkısı oldukça büyük.

Sistemi diğer kaynaklardan ele aldığımızda, 30–40 senelik ömrü olan doğalgaz santrallerinden çıkan boruların bir eko gaz olan hidrojene dönüştürülmesi de döngüsel ekonomi yaklaşımına örnek verilebilir. Buradaki konu daha kısa ömrü olan yenilenebilir enerji kaynaklarında bunları nasıl uygulayacağımız. Forbes’un bu alanda yayınladığı kaynakta verilen örnek ile; Kanada’nın en eski rüzgar santrallerinden biri olan TransAlta, rüzgar türbinlerinin ağırlık olarak %90’ını geri dönüştürmeyi başardı. Bu da yaklaşık olarak şanzıman, jeneratör ve elektrik şebekesi gibi üretim alanlarından 1,250 ton metalin geri dönüştürülmesi anlamına geliyor.

Bugün, Shell gibi bir oluşumun Limejump şirketine yatırım yapması ile İngiltere’de solar panel alanı kurarak yenilenebilir enerjiye bir adım daha yaklaşması bizi daha da sorgulatmalı.
-Bu sistem döngüsel ekonomi açısından lineer ekonomiden ne kadar farklılaşıyor?
-Bu sistem, sonrasında Shell’e nasıl bir kaynak oluşturarak kendi sisteminde hangi alanları besleyecek?

Corona öncesinde şirketler arasında yapılan bir araştırmada CEO’ların %58’i üretimde döngüsel ekonomiye odaklanacağını açıkladı. BASF ise, bu yaklaşımına “Verbund” ismini vererek üretim sistemlerinde açığa çıkan atıkların diğer sistemlerin kaynağı olması için sistem oluşturdu.

2030 Sürdürülebilirlik Hedefleri tüm şirketlerin odağında. Bizlere düşen görev ise belki de, küçükten büyüğe tüm şirketlere bunun hesabını sormak. Daha yeşil bir üretim mümkün müdür sayın CEO?