Dünya İçin Bir İnisiyatifi

Afetlerde ve acil durumlarda çocuklar, afetlerden olduğu kadar yetişkinlerin tepkilerinden de etkileniyor. Afetten etkilenen çocuklar, bedensel ve ruhsal iyi oluş hâllerini ve güvenliklerini tehdit eden deneyimlere maruz kalabilirler. Güvenli alan eksikliği, çocukların psikososyal gelişimlerini doğrudan olumsuz etkileyebilir. Uzmanlar, öne çıkan riskleri ve sorunları şu şekilde sıralıyor:

• Çocuklar, eğitimden uzaklaştırılabilirler.
• Çocuklar, sağlık hizmetlerine erişemeyebilirler.
• Travma tetikleyici olaylara ve görüntülere maruz kalabilirler.
• Kaza, kaçırılma, kaybolma gibi güvenlik riskleriyle karşı karşıya kalabilirler.
• Fiziksel, cinsel, duygusal veya dijital istismara maruz kalabilirler.

Çocuklarla çalışan uzmanlar ve kurumlar, afet dönemlerinde çocuklarla doğrudan iletişim kurulmasının, çocukların mahremiyetlerinin korunmasının, güvenliklerinin sağlanmasının, gündelik ritüellerin devam etmesinin önemini vurguluyor.

Dünya İçin Bir, afet bölgelerindeki çocuklarla çalışmayı hedefliyor. İnisiyatif, çocukların afet sonrası toplumsallaşma süreçlerini kolaylaştırmayı ve farklı etnik gruplardan çocukları sanat yoluyla bir araya getirmeyi hedefliyor. Bunun için bölgeye gitmek isteyen sanatçılara eğitim, yönlendirme gibi destekler vermeyi planlıyor.

Depremden etkilenen bölgelerin özellikle sanat ve kültür alanında; orta ve uzun vadeli ihtiyaçlarını insan onuruna yaraşır şekilde ve saygı çerçevesinde karşılayacak çözümler üretmek ve bu süreci sürdürebilmek için üç farklı ağ kurmak hedefleniyor:

• Sahada aktif rol oynayacak sanatçı ve yaratıcılardan oluşan bir ağ, 
• STK ve derneklerden oluşan, paydaşların bilgi ve tecrübe birikiminden yararlanabilecek bir iletişim ve tecrübe paylaşımı ağı,
• Hazırlanan içeriklerin travma sonrası uygulama için uygunluğunu tartabilecek bir onay ve filtreleme ağı.

Dünya İçin Bir, ele aldığı konu geniş olduğu ve yerelde bulunan sanatçılarla birlikte hareket etmenin önemine inandığı için STK’ların bağlantıları ve güçlü yönlerini birleştirmenin projenin önünü açacağını düşünüyor. Proje, yararlı olmak isteyip de alan ve uzmanlık bulamayan sanatçı ve uygulamacı insanları doğru kaynaklara yönlendirerek onların çocuk ve gençlere doğru üslup ve yaklaşımlarla ulaşabilmesini ve saha çalışmalarının artmasını sağlayacak şekilde kurgulandı.

Projede sadece sanat değil, doğa farkındalığı çalışmaları, doğayı ve doğalı sevdirme ve bilinçlendirme çalışmaları da yapılacak. Gelecek jenerasyonların daha ağır iklim ve doğal yaşam koşullarıyla karşılaşması olası gözüktüğü için proje, doğa farkındalığı ve yaratıcı düşünmeyi teşvik ederek gelecek nesilleri bu alanda yeti ve beceri sahibi bireyler hâline getirmek için alan açmak istiyor.

Çocukların gözlem kabiliyetlerini geliştirmelerine olanak sağlamak, öncelikle bedenleri, akranları ve çevreleriyle ilgili farkındalıklarını arttırmak, çizim, üretim yeteneklerini geliştirmek için çeşitli sanat çalışmaları yapmayı hedefleyen proje toprak sağlığı, iklim, tür kayıpları, atıklar, ileri ve geri dönüşüm gibi konularda da eğitimler yapmak ve bu konuda daha önce de çalışma yapmış uzmanlarla hareket etmek istiyor. Aynı zamanda, bu çalışmaları yaparken çocukların hasar almaması ve güçlendirilebilmesi için içeriklerin psikolog ve pedagogların onayından ve filtrelemesinden geçmesi için bir danışma kurulu kurulacak.

Çocuklara verilecek psikososyal destek kadar, çocuklara yönelik bilinçsiz gerçekleşebilecek çalışmaların önünü kesmek ve sürdürülebilir bir güven ortamı sağlamak da önemli. Bu nedenle alanında uzman farklı STK’ların bir araya gelmesi ve koordine bir şekilde hareket etmesi öncelik kazanıyor.

Çocuklara yönelik çalışmalar hâlihazırda devam ediyor. TEGV’in mobil eğitim projesi Ateş Böcekleri, yerel merkezlerinde eğitimler veriyor. KODA eğitmen eğitimi veriyor, aynı şekilde ERG’nin geniş bir iletişim ağı, bilgi ve tecrübe birikimi var. ÇİP’in PAM Ekibi (Psikososyal Acil Müdahale) çocukların huzur, güven ve mutluluk içinde büyüyecekleri bir dünya inşa etmek üzerine saha uygulamaları ve eğitimlerine devam ediyor. Friends of Waldorf Education, çalışmalara başlıyor. Çocukların psikososyal iyi oluş hâllerini sanatla desteklemek için tüm bu çalışmalardan yararlanmak ve iş birlikleri kurmak çok önemli. Özellikle travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) yaşayan çocuk ve gençler için çalışmaları çok yönlü bir yaklaşımla yürütmek gerekiyor.

Dünya İçin Bir; aynı zamanda, Kahramanmaraş’ta KAF ve Hatay’da Sinemasal’ın çalışmalarını destekleyecek, eksiklikleri gidermek ve “birlikte sanat” yapmak için çalışacak. Yararlı olmak isteyip de alan bulamayan ya da uzmanlığı olmayan sanatçı ve uygulamacı bireyleri doğru şekilde yönlendirmek, çalışmaların çocuk ve gençlere en yararlı şekilde ulaşmasını sağlamak çok önemli.

Sanatçıların afet sonrası yeniden inşa çalışmalarına nasıl katılabileceğini örnekleyen birçok proje var. Bunlardan biri Crescent City Conversation. ABD’nin New Orleans şehrinde Katrina kasırgası sonrasında 100'den fazla yerel sanatçının yardımıyla hasarlı bir bölgeyi ve binaları bir sanat ve toplum merkezine dönüştüren yeniden inşa projesi, 2021 raporlarına göre 36 topluluk partneriyle ve 349 sanatçıyla iş birliği yaptı. Etkinlikleri bin 222 katılımcıya ulaştı.

Crescent City Conversation

Avustralya’da orman yangınları sonrası Creative Recovery Network’ün (CRN) çalışmaları da sanat ve kültürün topluluğun iyileşmesinde oynayabileceği rolü iyi bir şekilde örnekliyor. Bu ağ, sanatçılar, kültür alanında çalışanlar, topluluk üyeleri, sanat ve sanat dışı kuruluşlar, toplum temelli çalışanlar, insani yardım çalışanları ve sanatın toplulukları olumlu yönde değiştirme gücüyle ilgilenen kişilerle çalışan bir Avustralya kuruluşu. Avustralya'da yangınlardan etkilenenleri anmak ve kutlamak için yangınlardan etkilenen ağaçlardan heykeller yapılan Rising From The Ashes projesi gibi çeşitli sanat projeleriyle yerel sanatçıların yeniden inşa süreçlerine dahil olmasını sağlıyor. Sanat odaklı etkinliklerle dayanıklılığı artırmayı hedefleyen CRN, aynı zamanda çocuklara afete hazırlı olmaları için eğitim verirken de sanattan yararlanıyor.

Afet sonrası travma çalışmalarında sanatsal ifade şüphesiz çocuklar için çok büyük bir potansiyele sahip. Bu nedenle, bu projenin de hedeflediği gibi sürdürülebilir bir güven ortamı sağlamak ve yol haritasını çocuklar ve gençlerle birlikte çizmek, toplulukların geleceği için en önemli adımlardan ikisini oluşturuyor.

Projeyi kimler yürütüyor?

TEGV (Türk Eğitim Gönüllüleri Vakfı), KODA (Köy Okulları Değişim Ağı), Konuşmamız Gerek Derneği, Afet Çocuk, Dünya İçin Burada, 484 Urban Garden, Artolution, ÇİP (Çocuk İstismarı ve İhmali ile Mücadele Derneği), Özel Sezin Okulu, The Circle, Oyun Parkı Topluluğu, İstanbul Gençlik Platformu.