“En Hayati Seçim”

Günel Cantak 

Son 20 yılda her seçime "en hayati" seçim dendi. Neredeyse hepsi de doğruydu. Şimdi de önümüzdeki seçim için söyleniyor ve bu da doğru. Çünkü Türkiye, yeni bir yol ayrımında…

Çok partili demokrasimizin, kesintilerle de olsa 76. yılındayız. Türkiye, ne olursa olsun sandığı sevdi ve bu yıllar içinde sandıklardan büyük değişimler çıkarmayı da başardı. Lakin her seçim döneminin kendine özgü zorlukları da olmadı değil. 76 yılda öyle şeyler yaşandı ki adım attığımız artık belli olan bu seçim dönemine girerken bunlardan bazılarını hatırlamakta fayda var.

İlk önce tabii ki 1946 seçimleri, Cumhuriyet’in ilk çok partili genel seçimi, şaibelerle doluydu. Adli denetim dışındaydı ve belki de en önemlisi açık oy - gizli tasnif usulüne göre yapıldı. Yani cumhuriyeti kuran parti CHP'nin her anlamıyla etkin olduğu bir ortamda vatandaşın oyu izlenmiş ve sayım da kapatılmıştı. Seçimler elbette CHP'nin %85 oy alarak birinci parti olmasıyla sonuçlandı. Bu seçim tarihe "şaibeli seçim" olarak geçti.

İlk Erken Seçim: 1957

Neredeyse 10 yıl sonra, yedi yıldır iktidarda olan Demokrat Parti yönetiminde 46 seçimlerinin intikamı alınmış gibiydi. CHP'li seçmenlerin kütükten yok edilmesi, oy kullanımı tamamlanan sandık sonuçlarının seçim devam ederken radyodan açıklanması ve CHP'nin itirazlarına konu olan Gaziantep seçimlerinin pusulalarının saklandığı adliye binasının bir gece yarısı yanması gibi olaylarla akıllara kazındı.

Tabii o dönemde CHP lideri İsmet İnönü'nün yurt gezilerinde fiziki saldırılara uğraması da not edilmeli.

Suikastlı Seçim: 1977

Bir başka CHP lideri Bülent Ecevit bu seçim kampanyası döneminde ölümden bir kaç kez döndü. İki gün arayla Ecevit'in konvoyuna saldırıldı. İzmir Çiğli'de suikast girişiminde bulunuldu. Ecevit kurtulurken CHP'nin il başkanı Mehmet İsvan yaralandı. Ecevit'in Taksim Meydanı mitingi için suikast ihbarı yapıldıysa da CHP ve Ecevit geri adım atmadı ve büyük bir miting gerçekleşti.

2007: Cumhurbaşkanlığı Seçimi, Erken Seçim ve Referandum

2007 yine olaylarla dolu bir seçim yılıydı. 2007'ye gazeteci Hrant Dink suikastı ile giriş yaptık. Hemen arkasından Cumhurbaşkanlığı seçimleri kapıyı çaldı ve olaylar daha da tırmandı: 367 krizi, e-muhtıra, Cumhuriyet Mitingleri ve siyasi pazarlıklar… 2007 de bu üç seçimle ülkenin en gergin seçim yıllarından biriydi.

Kasetli Seçim: 2011

2011 seçimlerine iki ay kala MHP'nin üst düzey isimlerinin özel hayatlarına dair kasetlerin saçılmasıyla MHP çok zor durumda kaldı. Kasetlerle siyaset dizaynı devam ediyordu.

Kanlı Seçimler: Haziran - Kasım 2015

2015 yılında yapılan Haziran seçimleri öncesinde başlayan ve Kasım ayında tekrarlanan seçim sürecinde artarak devam eden terör olayları, seçim dönemlerinin ne kadar kanlı geçebileceğinin en dikkat çekici örneklerinden. Haziran’daki seçimler öncesi HDP Diyarbakır mitinginde patlayan bombalar ve 10 Ekim Gar Katliamı ile bu seçim dönemi de tarihe geçti.

Cumhuriyet’in 100. Yıl Seçimleri

2022’de veya 2023’de yapılması fark etmez, önümüzdeki seçim, "Cumhuriyet’in 100. Yıl Seçimleri" olacak. Sadece bir Cumhurbaşkanı seçimi değil; bir sistem seçimi, bir anlayış seçimi olacak. Şimdiden bu seçimi cumhuriyetin en önemli seçimi olarak adlandırmak abartılı olmaz. Yukarıda bahsettiğim örnekleri göz önüne alırsak, bu seçim dönemi hepsinden çok daha zor geçebilir.

Şimdiden işaretleri başladı da: İktidarın seçim sistemi değişikliği, artırdığı baskı, siyasilere getirilen yasaklar, basın üzerindeki katlanılması çok zor olan baskı, saçılmaya yüz tutmuş kasetler, ifşalar derken tüm kesimler işaret fişeğini bekliyor.

Herkes büyük bir baskı altında; siyasiler, anket firmaları, akademisyenler, bürokratlar, say say bitmez, aklınıza kim geliyorsa. En önemlisi biz gazeteciler. Zaten mayınlı arazide yapmaya çalıştığımız mesleğimiz bu dönemde çok daha zor olacak. 

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu'nun "SADAT Baskını" da bu seçim döneminin zor geçebileceğinin önemli bir işaretini verdi.

Büyük bir ekonomik kriz altında ezilen ülke, bu süreci atlatacaktır ama bu seçimler tarihe nasıl geçecek hep beraber yaşayacağız. Lakin umut her zaman baki…

^{Not: Serbest Kürsü'de yer alan tüm görüşler yazarlara ait olup, Aposto'nun editoryal bakış açısını yansıtmamaktadır.}