Endüstri için öne çıkan 3 plastik alternatifi

Bu gün dünyada satılan plastik şişe sayısı neredeyse 1,5 milyar adete ulaştı ve bu sorunun sadece görünen kısmı. Plastik gıdamızın ambalajında, giydiğimiz elbiselerde, yüzümüzdeki maskede.

Petrol bazlı bu ürün hafif, sağlam ve ucuz olduğu için pazarı domine etmekte ama bu ürün çoğunlukla ne yeniden kullanılabiliyor ne de geri dönüşebiliyor.

1950’den beri üretilmiş olan 6,3 milyar ton plastiğin %91’i hala doğayı kirletiyor, sadece %9’u geri dönüşmüş durumda. Bu da doğayı hala kirletmekte olan plastiğin ağırlığının, şu anda yaşayan tüm bireylerin ağırlığından daha fazla olduğunu bize gösteriyor.

Bunun büyük bir sorun olduğunun artık farkına varılmış durumda. Avrupa Birliği’nin Plastik Mevzuatı bize bunu açıkça göstermekte. Buna ek olarak endüstri de kendini değiştirmekte ve plastiğe alternatifler bulmakta.

Bazı ürünlerden geriye dönüş söz konusu olabilir. İçeceklerimizi yine cam şişelerde bulabilir, cam kavanoz ve konservelere geri dönüş yaşayabiliriz.

Bununla beraber hafif ve sağlam alternatifler için doğal ve yenilenebilir kaynaklardan üretilen biyolojik plastikler, hızla ve farklı kaynaklardan gelişmekte.

Petrol bazlı plastiğe göre, endüstriyel kompost sahalarında ve hatta doğada tamamen kaybolabilen alternatifler, döngüsel bir ekonomi için döngüyü kapatıyor.

Gelin bu alternatiflerin en önemli 3 tanesine bakalım:

1. Bitkisel ŞekerPET ürünler geri dönüştürülebilir olsa da, toplama sistemlerinin eksik kalması ve toplanan ürünlerin başka ülkelere gönderilmesi nedeni ile sorun yaratmakta.

Amsterdam’da merkezi bulunan Avantium ise bu soruna karşı YXY adını verdikleri, bitkiden plastiğe dönüşen bir teknoloji yarattı. Bu teknik, bitki bazlı şekeri, biyobozunur bir ambalaj türü olan PEF’e (polietilen furanoate)  dönüştürüyor.

Endüstriyel kompostlama tekniği ile en fazla 400 günde doğada çözünebilen PEF, tekstil ürünlerinden şimdiden kullanılıyor ve içeceklerin ambalajları için de alternatif olabileceğe benziyor.

2. Mantarlar

Aslında neredeyse son 19 yıldır bazı plastik ve hatta deri ürünlerine alternatif üreten bir kaynak daha var: Miselyum.

Basitçe mantarın yer altında bulunan bölümü diyebileceğimiz bu “kök” madde tamamen doğal yapısı ve toksik madde içermemesi ile gerçek bir alternatif.

Miselyum özellikle tekstil endüstrisi ve kargo endüstrisi için alternatif olacak gibi. Farklı işlendiği zaman hem plastik bazlı vegan derilere alternatif olacak kadar yumuşak hem de kırılmaz ambalaj desteği olacak kadar güçlü olan bu madde oldukça değerli. 

Şimdiden bir çok şirket bu kaynağı kullanmakta, hatta Avrupa’da bulunan bir şirket miselyum bazlı ürünleri ile kendisine 18 milyon Euro’luk bir yatırım da almış durumda.

3. Zeytin Çekirdeği

Bir örnek de bizim ülkemizden gelsin. Zeytin ile zengin ülkelerin zeytinyağı üretiminde genellikle çöpe giden zeytin çekirdeği, artık biyoplastik üretmek için granül haline getirilmek için toplanıyor.

Biolive adlı şirketin başlattığı bu dönüşüm, bir yıl içerisinde dekompose olan bir alternatifin üretilmesini sağladı. 

Boolive’in geliştirdiği granüller petrol bazlı plastikler gibi davrandığından, plastik üreticilerinin üretim altyapısını da değiştirmesine gerek kalmayacak hatta giderlerini bazı diğer biyoplastiklere karşı %90 oranında azaltacak.

Böylelikle zeytin çekirdekleri neredeyse her türlü plastik için alternatif oluşturan bir kaynağa dönüşüyor.

Plastik gerçekten yararlı bir kaynak. Özellikle teknolojik ve medikal ürünlerde plastik ürünlere alternatif bulmak çok zor.

Ama tek kullanımlık ve hızlı tüketim ürünlerinde plastiğin yerine artık kendi topraklarımızda bile bulabileceğimiz çok fazla alternatif var  ve bu alternatiflerin desteklenmesi gerekmekte.

Burada her zaman dediğimiz gibi; teknolojiye sahibiz, eksik olan politik irade.