ABD’de temmuz ayında enflasyon yıllık bazda %8,5 olarak beklentilerin altında gerçekleşti. “Çekirdek enflasyon” olarak adlandırılan gıda ve enerji hariç tüketici fiyat endeksi ise %5,9 oldu. Aylık bazda ise enflasyonda bir değişim yaşanmadı. 

• Arka plan: Haziran ayında %9,1’le 41 yılın zirvesini gören enflasyon verisinin ardından Fed, iki ay içinde 150 baz puanlık faiz artışı yaparak duruma müdahale etti. Covid sonrasında yapılan faiz indirimleri ve büyük parasal genişleme programları ülkedeki enflasyonun temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyordu. Geçtiğimiz günlerde ise ABD’de senato, “Enflasyonu azaltma yasası” olarak da bilinen ve yeni vergi düzenlemelerini içeren yasayı onayladı. Yasa kapsamında 740 milyar dolarlık ek vergi düzenlemeleri yapılması, bunun da ekonomik aktiviteyi yavaşlatarak enflasyonu azaltması bekleniyor.

Almanya’da ise yıllık enflasyon %7,5 oldu. Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis) tüketici fiyatlarının da aylık bazda %0,9 arttığını duyurdu.

• Neden? Almanya’da enflasyonun ana nedeni olarak savaş sebebiyle artan enerji fiyatları gösteriliyor. Ülkede enerji fiyatları yıllık bazda %35,5 artış gösterdi. Kalorifer yakıtı fiyatları yıllık bazda %102,6, doğal gaz fiyatları %75,1, elektrik fiyatları ise %18,1 arttı. Ülkede gıda fiyatları ise yıllık bazda %14,4 yükseldi.
• Bir adım geriden:  AMB, enflasyonun 50 yılın zirvesini görmesinin ardından temmuz ayında 11 yılın en büyük faiz artışını yaparak politika faizini 50 baz puan artırmıştı.
• Tepki: AMB’nin yaptığı faiz artışına Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, ‘euro bölgesinin ekonomik büyümesine zarar vereceği’ iddiasıyla tepki gösterdi. Nobel ödüllü bir başka iktisatçı olan Robert Mundell ise “AMB faiz artırımı kararını biraz geciktirse daha iyi olurdu” diyerek artışın yanlış zamanda yapıldığına dikkat çekti. 

Şimdi ne olacak?

Resesyon Endişesi

Avrupa ve ABD merkez bankaları, uzun süreli zirveleri gören enflasyonu kontrol altına almak adına güçlü faiz artışlarına hazır gibi görünüyor. Özellikle ABD Merkez Bankası (Fed), bu amaçla ocak ayından bu yana toplam 225 baz puanlık faiz artışına gitti. Konuya ilişkin Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin; “Enflasyonu hedeflediğimiz %2 seviyesine indirmeye kararlıyız ve bu konuda ne gerekiyorsa yapacağımızı açıkça belirttik.” ifadelerini kullanmıştı.

Enflasyon endişesiyle artan faizler, ekonominin iki çeyrek üst üste daralma yaşayarak resesyona girmesi endişelerini artırdı. Nitekim ABD ekonomisi 2022 yılının birinci çeyreğinde %1,5, ikinci çeyreğindeyse %0,9 daralarak teknik resesyona girdi. Enflasyonun buna rağmen henüz dizginlenememiş olması ise, gelecek faiz artışlarının ve daha büyük ekonomik daralmaların habercisi olarak görülüyor. 

• Volcker Şoku: ABD’de yaşanan teknik resesyon ve artan stagflasyon endişeleri, 1980’lerin başında yaşanan ve “Volcker Şoku” olarak adlandırılan dönemi akıllara getiriyor. Küresel petrol krizi sebebiyle 1980 yılında ABD enflasyonu %13,55 ile tarihi zirveyi görmüştü. Buna önlem olarak ise dönemin Fed Başkanı Paul Volcker, faizleri 1000 baz puandan fazla artırarak %21,5 seviyelerine çıkarmıştı. Artan faiz oranlarıyla ekonomi hızla daralarak resesyona girmiş, işsizlik oranı ise %10,8’e kadar yükselerek ABD ekonomisine kısa süreli bir buhran yaşatmıştı. Her ne kadar Volcker’ın hamleleri bugün bile tartışılsa da, 2 yıl içinde enflasyon %4’ün altına inmiş ve faizler de buna paralel şekilde kademeli olarak düşürülmüştü.

"Yumuşak İniş" İhtimali

Her ne kadar piyasada Fed’in enflasyona kararlı ve sert bir biçimde müdahale edeceği beklentileri de olsa, bir “yumuşak iniş” yapılabileceğine inananlar da mevcut. Konuyla ilgili St. Louis Fed Başkanı James Bullard, “Modern merkez bankaları 1970'lerdeki muadillerinden daha fazla güvenilirliğe sahip olduklarından, hem Fed'in hem de AMB’nin kademeli bir şekilde enflasyonu düşürebileceği ve nispeten yumuşak bir iniş gerçekleştirebileceği görülüyor.” diyerek bir yumuşak iniş ihtimalinin de altını çizdi.