Erken Yaşta Tanışılan Pornografinin Gençler Üzerindeki Etkileri

Geçen akşam yemeğe çıktığım arkadaşım bir anda telefonunu çıkarıp ön kamerayı açtı. 5-6 kişiyi bir anda şaşkınlığa uğratan bu hareketiyle de akşamın yıldızı oldu. BeReal ile başlayan sohbetimiz, yaşımızın da verdiği nostalji hevesiyle Tumblr’a geldi. Hâlâ açık mı? Neler olmuştu, neden kapandı? Tumblr’da ne yapıyorduk? Bu kısımları çok hatırlamasak da platformun cinsel içeriklerle anılmaya başladığı hususunda hemfikir olduk. 

Macerasına mikro blog mantığı ile başlayan Tumblr’da 2018 yılında çıplaklık yasaklanmış ve hatta çocuk pornografisini yaydığı gerekçesiyle App Store’dan kaldırılmıştı. Bu yasağı abartı bulan yeni platform yönetimi yakın zamanda çıplaklık içeren ve yetişkinlere hitap eden içeriklerin geri getirildiğini duyurmuştu. Çok yakın zamana kadar Türkiye’de mahkeme kararı ile erişim engeli getirilen Tumblr, 2022 senesinin Kasım sonu gibi tekrar erişime açıldı.

Peki neden pornografinin ve çıplaklığın yayılması bu kadar rahatsızlık yaratıyor? Geç saatlerde televizyonda yayınlanan “kırmızı noktalı filmler” nostaljisi ya da yastık altı edilen Playboy dergileri normaldi de, internetin herkes için erişilebilir hale getirdiği çıplaklık mı anormal? Kâr amacı gütmeyen bir çocuk hakları savunucusu olan Common Sense Media, gençlerin cinselliğe bu kadar erken ve yoğun maruz kalmasının olumsuz pek çok sonucu olabileceğine değiniyor. İnternet içeriği filtresini meşru kılan tezlerine birlikte göz atalım.

Çevrim içi pornografik içerik ile tanışma yaşı 12

12 yaşında biz ne yapıyorduk diye düşünüyorum. Hâlâ MSN vardı, Facebook yeni yeni çıkıyordu ve tüm bunların yanında vaktini sokakta harcamak çok daha iyi bir seçenekti. Çünkü internetle ve bilgisayarla yapabileceklerimiz sınırlıydı. Özellikle küçük şehirde yaşayanlar için internet mahalleden tanıştığın arkadaşlarını eklediğin bir platform olmaktan başka hiçbir anlam ifade etmiyordu.

Bugün ise çocuklar ve gençler, bilgiye ve içeriğe erişim açısından yetişkinler ile aynı haklara sahip. Söz konusu pornografik fotoğrafları ve videoları akıllı telefonlarında, okul cihazlarında, sosyal medyada, pornografi sitelerinde görme ihtimalleri oldukça yüksek. Karakterin şekillendiği yaşlarda internette maruz kaldığı içerikler, belirli bir yaş grubunun teknolojinin ruh sağlığı üzerindeki etkisini daha derinden hissetmesine neden oluyor. TikTok’ta koyulan doktor teşhisleri, Twitter’da olumlu/olumsuz sıcak gündem takibi, Instagram’da bedeninden huzursuz hissetme, Tumblr’da beklenmedik anda pornografi ile karşılaşma… Cinsel eğitimin ne yazık ki dünyanın çoğu yerinde bir gereklilik olarak konumlandırılmadığını göz önüne alırsak, bu durumun pek de sağlıklı olmadığını söyleyebiliriz.

Cinsel eğitimi pornografik içeriklerde aramak

Common Sense’in raporu 13 ila 17 yaşları arasında, 1358 ABD’li gence yapılan anketler sonucu ortaya çıktı. Rapora göre ankete katılan gençlerin yarısından fazlası tecavüz, boğulma veya acı çeken biri gibi şiddet içeren eylemlerin pornografisini izlemekten keyif alıyor. Yine grubun yarısından fazlası porno izledikten sonra suçluluk ve utanç gibi karışık duyguların hedefinde kalıyor.

Sağduyu anketinde ise gençler gördükleri içeriklerin çoğunun rahatsız edici olduğunu söylediler. Üç kişiden yalnızca biri, tükettiği pornografik içeriklerin cinsel faaliyette bulunmadan önce izin isteyen birini içerdiğini söyledi.

Şiddete meyillendirme ve arzuları konumlandıramama gibi pek çok soruna yol açabilecek pornografik içerikler, bir eğitim seti olarak kabul görmesiyle kalpleri kazanıyor. Common Sense’in hedef kitlesinin yüzde 45'i pornografinin seks hakkında yararlı bilgiler sağladığını söyledi. Özellikle LGBTQ gençler, pornografinin cinsellikleri hakkında daha fazla şey keşfetmelerine yardımcı olduğunun altını çizdi.

Grubun yarısından azı güvenilir bir yetişkinle pornografi hakkında konuştuklarını söyledi. Rapora göre, bunu yapanların çoğunluğu porno dışında seks veya cinselliği keşfetmenin yollarını düşünmeye dair harekete geçti.

Yani iki ucu keskin bıçak. Belirli bir kitle cinsel eğitimin eksikliğini pornografiyle kapatırken, bir grup insan için pornografi utanç duyulması gereken bir şey. Elbette tüketilen içeriklerin konusu, başlığı ve tüketim amacının farklılık göstermesi, bu ayrımı makul kılıyor.

Sık kullanılan platformların pornografi hamleleri

Kasten pornografi arayan gençler, en iyi kaynaklarının PornHub ve YouPorn gibi siteler olduğunu söyledi. Instagram, TikTok, Snapchat, Reddit ve diğer sosyal medya siteleri pornografi kaynağı olarak ikinci sırayı paylaştı.

• Esasında Instagram, Snap ve TikTok politikaları gereği müstehcen materyalleri yasaklıyor. Hatta pek çok gönderi direkt olarak pornografiye hitap etmese de çıplaklık filtresine takılabiliyor. Ancak bu siteler eskiden beri pornografi sitelerine bağlantı veren promosyonlar için kullanılıyordu. Şu an kişilerin kullanıcıları diğer platformlardaki pornografiye yönlendirmesinin de engellendiğini söyleyebiliriz.
• Aralık ayında YouTube, PornHub'ın kanalını pornografi ile YouTube'un topluluk yönergelerini ihlal eden internet sitelerine bağlantı yönlendirdiği gerekçesiyle yasakladı.Facebook ve Instagram'ın sahibi olan Meta, dış bağlantılarda benzer bir yasağa sahip ve algoritmalarının müstehcen içeriğin yayılmasını sınırlamak için tasarlandığını söyledi.
• TikTok "Sizin İçin" yayınlarında müstehcen içeriğe izin vermediğini, uygunsuz aramaları ve hashtag'leri engellediğini söyledi. Bir TikTok sözcüsü yaptığı açıklamada, "Güçlü politikalar,  ebeveyn denetimleri ve bu içeriğe geniş ölçekte karşı koymak için teknoloji aracılığıyla gençler için güvenli ve yaşa uygun deneyimlere yatırım yapmaya devam ediyoruz" dedi.
• Reddit rapor hakkında yorum yapmayı reddetti, ancak yetişkinlere yönelik içerik konusunda katı bir yasağı olmadığını söyledi. Platformun daha çok yaşlı kullanıcılara yönelik olması, alınan önlemlerin ağır olma zorunluluğunu ortadan kaldırıyor. (Reddit’e üye olabilmek için en az 17 yaşında olmalısın) Şirket politikasına göre, yetişkinlere uygun içerikle grup tartışmalarına giren 17 yaşın altındaki kullanıcılar da uygulamadan men ediliyor.
• Snap, müstehcen içeriği destekleyen hesapları yasakladığını ve sürekli olarak bununla mücadele çabalarını geliştirmek için çalıştıklarını söyledi. Snap, içerik oluşturuculardan ve yayıncılardan gelen içeriğin, geniş bir kitle tarafından görüntülenmeden denetlendiğini ve bunun da politikalarını ihlal eden içeriğin yayılmasını ve keşfedilmesini azalttığını söyledi.
• PornHub ise raporun dinamiklerine dair yorum talebine yanıt vermedi.

Yüzyıllardır her konuda olduğu gibi bu konuda da "yasaklama" ve "eğitim gücünü kullanma" seçenekleri arasında sıkışmış kaldık. Ve yine her zaman olduğu gibi yasaklama eylemine daha meyilli görünüyoruz. Oysa uzun vadede çok etkili bir çözüm olan eğitim seçeneğini de masaya yatırmak bu ve benzer başlıklarda akla gelen ilk çözüm hamlesi olmalı. Özellikle internet kullanımı ve cinsel eğitim hem ebeveynlerin hem de eğitim kurumlarının göz önünde bulundurması gereken başlıklar. Yani esasında belki de çocuklara pornografiden kaçmayı engelleme yolu ile öğretmek yerine pornografi ile karşılaştıklarında neler yapması gerektiklerini anlatmakla başlayabiliriz.