Exxon’un düşüşü, NextEra’nın çıkışı

Eğer Florida merkezli NextEra Energy'ye 10 yıl önce para koymuş olsaydınız, bu yatırımın size toplam getirisi temettüler de dâhil olmak üzere %600 olurdu. 138,6 milyar dolar değerlemeye ulaşan şirket, Global Market Intelligence'a göre bu ederin üçte ikisini son iki yılda elde etti. Yazının diğer aktörü, Big Oil liderlerinden Exxon ise bir zamanlar dünyanın en büyük halka açık şirketiydi. 2007'de 500 milyar dolar değerlemeye sahip fosil yakıtlar devi, şu sıralar 137,9 milyar dolar civarında ediyor. Yıl başından bugüne değerinin yarısından fazlasını kaybeden şirketin, şu sıralar Jeff Bezos'tan daha değersiz bir pozisyonda olduğunu söyleyebiliriz...

• NextEra'nın çıkışı ve Exxon'un çöküşü esasında petrol tüketimindeki düşüşe ve tabii elektrik şebekelerinde kullanılan yenilenebilir kaynakların yükselişine işaret ediyor. İki şirket esasında pazarın çok farklı dikeylerinde faaliyet gösteriyor. Next'in gelirlerinin %70'i devlet yetkilileri tarafından garantilenmiş elektrik hizmetlerinden geliyor. Pastanın geri kalan kısmı ise rekabetçi pazarlarda satışa çıkan güneş ve rüzgâr enerjisinden geliyor. Tabii NextEra'nın da başarısı tamamıyla temiz enerjiye dayanmıyor. Şirketin toptan elektrik üretimi ve kamu hizmetleri alanlarında ciddi bir fosil yakıt tüketimi de mevcut. Örneğin şirketin alt kuruluşu Florida Power & Light, elektrik üretiminin %74'ü için doğal gaza bağımlı. Tabii şirketin fosil yakıtlar temelli elektrik üretiminden elde ettiği gelirlerle yenilenebilir yatırımlarını finanse etmesi ve dünyadaki en büyük rüzgâr ve güneş enerjisi üreticisi olması, ayrı bir başarı hikâyesi.
   
• Exxon’un hâli: Petrol ve gaz üreticisi ExxonMobil ise mavi çipli hisse senedi barometresi Dow Jones'tan kısa bir süre önce çıkarıldı. Ham petrol fiyatlarının 40 doların altına düşmesi ve tabii şirketin ilk yarıdaki 1,7 milyar dolarlık zararı; bu düşüşün arkasındaki sağlam gerçekler. Bütün suçu da pandemiye atmamak gerek. Zira şirketin düştüğü durum çeşitli stratejik hatalara da dayanıyor. Kaya petrolünün kazançlı günlerini rakiplerine nazaran geç yakalayan şirketin, yıllarca milyarlarca dolar harcadığı Kanada maceraları da pek kazanç getirmemişti. Vaşington ile Moskova arasındaki soğukluk Exxon’un Rusya pazarındaki faaliyetlerine de taş koymuştu. Zaten var olan sıkıntılar pandemiyle iyice su yüzüne çıktı. Şirket öyle bir hâle geldi ki temettü ödemeleri için borç almak zorunda bile kaldı… Teksas merkezli fosil yakıtlar şirketi, 32 yıldır çeyreklik zarar açıklamıyordu. Fosil yakıtlar sektörü pandemiyle hasar almaya başladı, 610 milyon dolarlık zarar da Exxon’un payına düştü. Şirketin bu yıl hâlâ hasarı tamir edemediği ortada. Son çeyreklik zararın %77’lik bir artışla 1,08 milyar dolara çıkması da bunun bir göstergesi. 
   
• Ne olabilir? NextEra'nın sıradaki hedefi bir diğer kamu hizmeti şirketi Duke Energy ile birleşmek. Next'in 60 milyar dolarlık değerleme barajını yakın zamanda aşacağı düşünülen Duke ile flört dönemi başladı. Olası bir anlaşma NextEra'nın önümüzdeki beş yıl içinde 56 milyar dolarlık yatırım içeren yenilenebilir geçiş planını gerçekleştirmesini sağlayabilir.