Farklı ülke aynı utanç: Kilisede binlerce istismar

Kiliselerde Cinsel İstismarları Araştırma Komisyonu’nun açıkladığı raporda Fransa Katolik Killisesi’nde 1950’den bu yana 216 bin çocuğun cinsel istismara uğradığı ortaya çıktı. 

• Rapor: 2017'de ortaya çıkan cinsel istismar olayıyla kilisenin talebi üzerine oluşturulan 22 kişilik komisyonun yaklaşık iki buçuk yılda hazırladığı rapor, 2 bin 500 sayfadan oluşuyor. Basın toplantısında açıklanan rapor, Fransa Piskoposlar Konferansı'na (CEF) ve Dinî Enstitüler ve Cemaatler Konferansı'na (Corref) teslim edilecek.

Ayrıntılar 

Raporda, 70 yıl boyunca Katolik kilisesinde 2 bin 900 ila 3 bin 200 aralığında pedofili rahip bulunduğu belirtildi. Bu sayının “tahminî minimum sayı” olduğunu vurgulayan Komisyon Başkanı Jean-Marc Sauve; istismarcıların yalnızca rahiplerden oluşmadığını, din görevlileri ve kilise çalışanlarının da bulunduğunu söyledi. Sauve ayrıca kiliseye bağlı kurumlar da dâhil edildiğinde mağdur sayısının 330 bine ulaşabileceğini açıkladı.

Komisyon raporu, kilisenin, mahkemenin ve polisin arşivlerinin yanı sıra mağdur ve tanıkların da ifadelerine dayanıyor. Rahiplerin kilise cemaatinden yakın ilişkide oldukları aile çevreleri cinsel istismarın en sık görüldüğü ortam olarak kayda geçiyor. Raporda ayrıca kilisenin organize ettiği eğitim, tatil ve spor programlarında birçok cinsel istismar olayı meydana geldiği belirtiliyor. 

Ne bekleniyor?

Rapor, sonuçların yanı sıra istismar olaylarının engellenmesi için mağdurların dinlenmesi, rahiplerin ve din insanlarının eğitimi, kilise hukuku ve kilise yönetiminin dönüştürülmesi gibi 45 farklı alanda çözüm önerileri de içeriyor.

Yaşanan olayların birçoğunun kurbanlarını temsil eden sivil toplum kuruluşlarıysa sorumluların "caydırıcı cezalara" çarptırılmasını talep ediyor; ancak zaman aşımına uğramış olması ya da faillerinin ölmüş olması nedeniyle yasal sürecin işleyemeyeceği belirtiliyor. 

Komisyon Başkanı Sauve mağdurlara tazminat ödenmesi gerektiğini, ayrıca Katolik Kilisesi'nin cinsellik, itaat ve papazların kutsallığı gibi öğretilerinin cinsel istismarların önünü açtığını ve kilisenin toplumun güvenini kazanmak için bu konuları ele alış şeklinde reform yapması gerektiğini savunuyor.

• Bir adım geriden: Fransa Piskoposlar Birliği, 2019 yılında Katolik Kilisesi bünyesinde istismara maruz kalan kişilere tazminat ödeneceğini açıklamıştı. Tazminat, "mağdurların çektiği acıların tanınması için bir ödenek" olarak tanımlanmıştı. 

Kilisenin tavrı

Fransa Katolik Kilisesi'nden bir yetkili, raporun açıklanmasından önce bulguların "korkunç ve utandırıcı" olduğunu söyleyerek af dilemişti. Raporun yayımlanmasından sonra açıklama yapan Fransa Piskoposlar Konferansı başkanı Monsenyör Eric de Moulins-Beaufort ise "utanç duyduklarını" belirterek aynı açıklamayı yaptı.

Piskoposluk, suçların giderilmesi yerine mali katkı uygulamasının devreye sokulacağının sinyallerini verdi. Bu sinyal, özellikle mağdurlar ve ailelerinin tepkisini çekti; ancak raporun Vatikan’la da görüşüldüğü belirtildi. Bu nedenle kilisenin nasıl bir yol izleyeceğinin görüşmelerin ardından belirlenmesi bekleniyor. 

• “Papalık sırrı”: Papalık sırrı, durum ve olayların kiliselerin birliği, bütünlüğü ve güvenliğini sağlamak amacıyla kilise dışındaki kurumlarla paylaşılmasını önlüyor. 2001 yılında bu kapsama alınan cinsel istismar olayları, 2019 yılında Papa Francesco tarafından yeniden bu kapsamdan çıkarılmıştı. 

İlk “skandal” değil 

Yayımlanan rapor kiliselerde meydana gelen cinsel istismar olaylarını gün yüzüne çıkaran ilk rapor değil. 2018 yılında yayımlanan bir raporda Almanya’da 27 psikoposluk bölgesinde 1964 ve 2014 yılları arasında 3 bin 677 çocuğun cinsel istismara uğradığı ortaya çıkmıştı. Raporun ardından mağdurlara tazminat ödenmesine karar verilmişti. 

ABD'nin Boston şehrinde 2002'de John Geoghan adlı eski bir rahibin 1962-1995 yılları arasıdan 130'dan fazla çocuğa cinsel tacizde bulunduğu tespit edilmiş, dönemin bölge kardinali Bernard Law'ın ise olayı öğrenmesine rağmen üzerini örttüğü ortaya çıkmıştı. Bu olay 2016 yılında Oscar’da “En İyi Film” ödülünü alan Spotlight’a konu olmuştu. 

Türkiye’de 

Türkiye’de de dün İsmail Saymaz, bir dinî tarikat olan Faruki Tarikatı’nda daha önce meydana gelen cinsel istismar olaylarını köşe yazısına taşımıştı. Tarikatın Konya halifesi Süleyman Işık, en az 6 müride cinsel istismarda bulunmuş, istismarın ardından tarikattan ayrılan 5 kişi Başbakanlık İletişim Merkezi’ne ihbarda bulunmuştu. Açılan davada Işık, 62 yıl 3 ay hapis cezası almıştı. Habere göre şubat ayında karar "cinsel ilişki eylemlerinde cebir ve tehdit bulunmaması ve eylemlerin mağdurların rızasıyla gerçekleştiğinin anlaşılması" gerekçeleriyle bozuldu ve Işık serbest bırakıldı. Daha sonra görülen davada Işık'a dört gence yönelik cinsel saldırı nedeniyle 45 yıl ceza verildi fakat Işık, yeniden tutuklanmadı.

Genel tutum 

Çocukların Cinsel İstismarına İlişkin Bağımsız Soruşturma’nın (IICSA), farklı dinlere mensup birçok kişiyle yaptığı araştırmaya göre dinî liderler itibarı korumak için "kötü durum ve olayları" bildirmiyor, özellikle taciz olaylarında mağduru sorumlu tutuyor. 

Bu tutum da özellikle küçük yaştaki çocukların fiziksel taciz üzerine psikolojik taciz ve şiddete de maruz kalmasına yol açıyor. Özellikle dinî kurumlarda buna maruz kalan kişilerin, olayları bildirme olasılığının çok daha düşük olduğu da vurgulanıyor. 

Dünyanın farklı noktalarında meydana gelen bu korkunç olaylar için Spotlight’ta geçen o meşhur cümleyi yeniden analım: 

“Herkes biliyordu ama kimse bir şey yapmadı”