Gelir eşitsizliği derinleşti

Türkiye'de en zengin %20'lik grubun millî gelirden aldığı pay 2022'de 1,3 puan artarak %48'e yükseldi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2022 gelir dağılımı istatistiklerine göre, Türkiye'nin en yüksek eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine sahip %20'lik dilimdekilerin millî gelirden aldığı pay artarken diğer bütün grupların payı azaldı. En düşük gelire sahip %20'lik grubun aldığı pay ise 0,1 puan azalarak %6,0 oldu.

Bilgi notu: Gelir hesaplamalarında; hanehalkı gelirleri, hanehalkı büyüklüğü ve kompozisyonu dikkate alınarak eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine dönüştürülmektedir.

Dahası: Sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça gelir dağılımında bozulmayı ifade eden ve gelir dağılımı eşitsizliği göstergesi olan Gini katsayısı, bir önceki yıla göre 0,014 puan artış ile 0,415 olarak tahmin edildi.

• Tüm sosyal transferler hariç tutulduğunda Gini katsayısı 0,487, emekli ve dul yetim maaşı dahil diğer tüm sosyal transfer gelirleri hariç tutulduğunda ise 0,423 olarak tahmin edildi.

Bununla birlikte: Türkiye'de yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri %28,3 artarak 2022 yılı anket sonuçlarına göre 98 bin 416 lira oldu.

• Türkiye'de yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri ise bir önceki yıla göre %30,1 artarak 37 bin 400 liradan 48 bin 642 liraya yükseldi.

Detaylar: Yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirlerinde en yüksek gelir, geçen yıla göre 13 bin 257 lira artarak 62 bin 554 lira ile tek kişilik hanehalklarının oldu.

• Çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 60 bin 696 lira iken tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarında bu değer 49 bin 902 lira oldu.
• En düşük yıllık ortalama eşdeğer kullanılabilir hanehalkı fert gelirine sahip hanehalkı tipi ise 36 bin 210 lira ile en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalkları oldu.

Gelir türü: Toplam gelir içinde en yüksek payı, %46,2 ile bir önceki yıla göre 0,9 puan azalan maaş ve ücret geliri aldı. İkinci sırayı %21,0 ile önceki yıla göre 3,5 puan artan müteşebbis geliri alırken üçüncü sırayı %20,2 ile önceki yıla göre 3,7 puanlık azalış gösteren sosyal transfer geliri oluşturdu.

• Tarım gelirinin müteşebbis geliri içindeki payı %19,8 olurken, emekli ve dul-yetim aylıklarının sosyal transferler içindeki payı ise %89,8 olarak gerçekleşti.

Eğitime göre: Geçtiğimiz yıla göre yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış %34,1 ile bir okul bitirmeyen, en düşük artış ise %28,1 ile okur-yazar olmayan fertlerde oldu.

• Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla yükseköğretim mezunlarında 87 bin 451 lira, lise ve dengi okul mezunlarında 62 bin 835 lira, lise altı eğitimlilerde 46 bin 916 lira, bir okul bitirmeyenlerde 34 bin 755 lira ve okur-yazar olmayan fertlerde 25 bin 406 lira olarak hesaplandı.

Sektörel ayrım: En yüksek yıllık ortalama gelir 66 bin 72 lira ile hizmet sektöründe, en düşük yıllık ortalama gelir ise 46 bin 106 lira ile tarım sektöründe oldu.

• Bir önceki yıla göre; yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış %41,3 ile tarım sektöründe gözlenirken, bunu %35,5 ile inşaat sektörü izledi. Diğer taraftan sanayi sektöründe %32,1, hizmet sektöründe ise %29,1 artış gözlendi.

İşteki durum: Geçtiğimiz yıla göre en yüksek artış %61,8 ile işverenlerde, en düşük artış ise %21,5 ile ücretli maaşlılarda oldu.

• Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla işverenlerde 220 bin 482 lira, kendi hesabına çalışanlarda 58 bin 697 lira, ücretli maaşlılarda 56 bin 899 lira ve yevmiyeli çalışanlarda 25 bin 632 liar olarak hesaplandı.