Geri Dönüşüm ve Döngüsel Ekonomi

Yazan: Doç. Dr. Arzu Baloğlu, Bilgi Teknolojileri Kıdemli Danışmanı, Denetçi, Akademisyen, Yazar, Fütüristler Derneği Yönetim Kurulu Üyesi

Biyo-ekonomi, mevcut ekonomi biliminde artık GELECEKÇİ ve ÇOKDİSİPLİNLİ bir ekonomi alanı olarak kabul edilmektedir. Her ne kadar farklı şekillerde tanımlansa ve bağlı olarak farklı sektörlere odaklanılsa da dünyanın ülkeleri ve bölgeleri üzerinde, biyo-ekonominin önemli bir niteleyici özelliği, çok çeşitli modern teknolojilere dayanak biyolojik kaynakların sürdürülebilir kullanımını hedeflemektedir.  Biyo-teknoloji bu bağlamda bugün ve geleceğin önde olacak teknoloji türüdür, ancak ilgi alanı çok kapsamlı, çok yönlü ve doğru ve anlık veriye dayalıdır.

Biyo-ekonomi birçok şeyi kapsar.

Peki, içeriğinde hangi bileşenleri barındırır? Biyolojik kaynaklara (hayvanlar, bitkiler, ağaçlar, toprak, mikro organizmalar ve organik atık dâhil türetilmiş biyo-kütle) dayalı sektörler ve sistemleri içerir. Büyük bir eko sistem içerisindeki ekonomiyi analiz eder ve son zamanlarda olduğu gibi tahmine dayalı öneriler de bulunur.

Biyolojik kaynakları (tarım, ormancılık, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği) kullanan ve üreten (gıda, yem, ilaç, diğer malzemeler) tüm birincil üretim sektörleri burada, bu kapsamın içine girer.

Gelecek bilimcilere göre yakın gelecekte biyo-ekonominin çok daha fazlasına hızla geçiş tahmin edilmektedir.

Çünkü gıda güvenliği, iklim değişikliği ve kaynak kıtlığı, susuzluk gibi yakında bizi bekleyen küresel zorluklar vardır. Ayrıca tüm dünya ekonomisi son birkaç yıldır zaten zor durumdadır, hele Pandemi sonrası büyük yaralar almıştır. Birçok kaynağın tükenme hızı artarak devam edildiğine ne yazık ki tanık oluyoruz.

Sağlıkla ve keyifle hayatta kalma bakımından acilen yeni doğal kaynaklar bulmak ve dönüştürmek amacıyla güvenilir ve gelecekçi/yenilikçi projeler üretmek zorundayız.

Dolayısıyla bu fikir ve kuvvetli ihtiyaç, bizleri ekonomik ve verimli yeni teknolojiler keşfetmek, üretmek ve geliştirmek zorunda bırakacaktır.

Zira dünyanın taşıma kapasitesi günden güne düşmektedir. Ve aynı zamanda biyo-çeşitlilik tüm atmosferde maalesef hızla tehlikeye düşmektedir. Bu tehlike, yaşamın kendisinin ve dünyanın servetinin günden güne azalması anlamına gelir ki özellikle yeni nesil için yaşam kalitesinin azalması iyi bir bilgi değildir.

Bu durumda şimdiden ve hemen nasıl önlemler almalıyız?

Başlangıçta, yenilenebilirlik veya geri dönüşüm kavramları hızla hayatımızın her alanına girmelidir.

Tarım, ormancılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinde veri odaklı üretim ve verimliliği artırma yöntemlerini döngüsel ekonomi, yenilenebilir biyo-kütle üzerine inşa ederek yeni kaynaklar araştırmalıyız. Aslında bakıldığında dünyada birçok yeni kaynaklar mevcut, ancak çoğu ya bilinmiyor ya da endüstri 4.0 akımı ile birlikte endüstrileşmiş durumdadır.

Hızla sanayileşme süreci içinde bugüne kadar gerek hammadde gerekse ara mamul için genelde fosil tabanlı girdiler kullanılmıştır. Endüstrinin her dalında fosil bazlı hammaddeleri zaten kullanıyoruz. Ve bu doğal olmayan girdilerle yapılan üretimleri yine bizler tüketiyoruz. Ne kadar zararlı olduklarının farkında mıyız? Hayır! Oysaki bazı ürünler gerçekten sağlığı ciddi tehdit ediyor.

İmalat sektöründe ana ürün dışında çıkan yan ürün veya artıklar ise ya atılmakta ya da elden çıkarmak maksadıyla ucuza satılmaktadır. Oysaki onların geri dönüşüm ile tekrar kullanılabileceği gerçeği son derece ihmal edilmektedir. Ayrıca, bu bağlamda bir düşünce sistemi ise yakın zamana kadar görülmemekteydi.

Aslında doğada var olan birçok kaynağın hem sürekli bulunabilirlik hem sağlıklı hem de uygun masrafta girdi olabileceği çoğu zaman ihmal edilmektedir. Neden ilk etapta bu araştırılmıyor? Oysaki, örneğin ülkemizde yetişen birçok doğal servetimiz aslında çok önemli ve değerli birer girdidir.  Maalesef yaptığım araştırmalarda bu doğal servetimizin genelde atık olduğunu ve verimli bir girdiye veya enerjiye dönüştürülmediğine üzülerek rastladım. Bu gerçekten büyük bir ekonomik kayıp olabilmektedir. Aslında ne kadar büyük bir ekonomi varlığı içerisinde yaşadığımızı bazen fark etmiyor olabiliriz. Bunun altını çizmek isterim.

Bu sayede, yenilikçi kaynakları verimli kullanan üretim teknolojileri ve sürdürülebilir bir topluma geçiş, pahalı ve azalan fosil kaynaklarının ikame edilmesine veya kullanımının azaltılmasına yardımcı olur, böylece iklim değişikliğinin azaltılmasına katkıda bulunulacaktır.

O halde, toplum olarak küreselde olduğu gibi, bugünden başlayarak “Döngüsel Ekonomi” ve Geri Dönüşüm anlamında doğa kaynaklı hangi hammaddeleri hangi ürüne ve nasıl enerjiye dönüştürebiliriz konusunda fikirlere, projelere hatta sahadaki endüstriyel başarı hikayelerini dinlemek ve alkışlamak isteriz.

Sevgili Okuyucularımız,

Fütürist Bülten hakkındaki görüş ve yorumlarınızı [email protected]'a e-posta atarak bizlere iletebilirsiniz.