Gökdelenlerin sonu mu?

Çin, "gösteriş projeleri" olarak adlandırdığı çok uzun binaların inşasına bazı kısıtlamalar getirdi.

Pandemi, ofislerin dönüşümü ve mekâna dair yeni beklentiler; bazı tasarımcıların "estetik kirlilik" yarattığını düşündüğü gökdelenlerin geleceğiyle ilgili bazı sorular doğuruyor. 

Gökdelenlerin altın çağı

BBC'den Judith Dupré'nin yazısına göre gökdelenlerin ilk altın çağı, Chrysler ve Empire State binalarıyla başladı. 1990'lardaki resesyonla yavaşlayan binaların sayısındaki artış dalgalı biçimde 2000'lere kadar sürdü. 11 Eylül saldırılarının ardından da tamamlanan yüksek bina sayısında gözle görülür bir düşüş yaşandı.

İkinci altın çağ 20 yıldır devam etse de pandemi, bu süreçte belirleyici oldu. Yüksek Binalar ve Kentsel Yaşam Alanı Konseyi (Council on Tall Buildings and Urban Habitat) verilerine göre 2020'de dünya genelinde tamamlanan yüksek bina sayısında bir önceki yıla göre %20 düşüş yaşandı. 

Covid-19'dan sonra gökdelenler

Gayrimenkul şirketi RXR'dan Scott Rechler, pandeminin hem konaklama hem de ofis alanlarının bir arada olduğu bölgelerin uzun süreli kapanmaları daha iyi atlatabildiğini gösterdiğini söylüyor. Sakinlerin açık hava, daha fazla doğal ışık gibi yeni ihtiyaçlarının ortaya çıkması bu anlamda ofis alanı kullanımlarının ve ofis piyasasının da değişmesini beraberinde getiriyor. Geleneksel ofis alanlarının konumlandığı uzun binaların yeni kullanımları ortaya çıkmaya başlıyor. 

Dünyanın en uzun binalarından The Shard gibi yapıları portfolyosunda bulunduran WSP'den Kamran Moazami, ofislere talebin azalmayacağını fakat ofislerin nasıl kullanıldığının değişeceğini ifade ediyor. Moazami'ye göre artık çalışanlardan pazartesiden cumaya bir ofiste bulunma takvimi beklenemeyeceğini, daha az insan için daha çok alana ihtiyaç duyulacağını belirtiyor. 

Çin'in bu hamlesi neden? 

BBC'deki yazıya göre gökdelenlerin geleceği ofislere dönüşe bağlı olarak şekilleniyor. 

Dünya üzerindeki 115 "süper yüksek" binanın 85'ini inşa ettiği bilinen, hâlihazırda dünya üzerinde inşası süren 10 yüksek binadan sekizine ev sahipliği yapan Çin'in bu kararı; boş gökdelenleri dolduracak ve Covid-19'un zarar verdiği ekonomiyi, ulusal kimliği güçlendirecek stratejilerinin bir parçası olarak konumlanıyor. Bu anlamda Çin'in "gökdelenler ekonomiyi büyütmezler, yalnızca ihtiyaçları karşılarlar" çıkarımına vardığı anlaşılıyor. 

Bu durumda pandeminin yüksek binalar ve bu binalarda çalışan - yaşayan insanlar üzerine daha fazla düşünmeyi gerektirmesinden kaynaklanıyor. Zira pandemi sonrası toplumlar ve ekonomiler esneklik, uyarlanabilirlik, doğaya erişim ve daha fazla tasarruf vadeden yapılar gerektiriyor.