Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

Aposto! Gündem gözünden: 2021'de Türkiye

<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Teknoloji, devlet, toplum</h2>The Facebook Files:&nbsp;Facebook, adını Meta olarak değiştirmeden önce eski çalışanlarından Frances Haugen, çok sayıda şirket dokümanını basına sızdırdı. The Wall Street Journal'ın yayımlamaya başladığı The Facebook Files isimli dosya; şirketin içerik değerlendirme süreçlerinde bazı isimlere XCheck adını verdiği başka bir değerlendirme süreciyle çifte standart uyguladığı, Instagram'ın kız çocuklarının ve kadınların beden imajı konusunda zararlarının farkında olduğu, Facebook algoritmalarında yapılan bir değişikliğin platformda öfke ve nefreti körüklediği, şirketin ergenlik öncesi yaştaki çocukları araştıran bir ekip oluşturduğu gibi bilgileri ortaya çıkardı.&nbsp;Pegasus Project:&nbsp;Forbidden Stories ve 16 medya kuruluşunun katılımıyla yayımlanan bir dosya olan Pegasus Project; birçok ülkenin İsrail merkezli NSO Group tarafından geliştirilen Pegasus yazılımını kullanarak politikacıları, gazetecileri, aktivistleri izlediğini ortaya çıkardı. Telefonların herhangi bir bağlantıya tıklamaya ihtiyaç duymadan fotoğraflara, konuşma geçmişlerine, kamera ve konum bilgilerine erişmeyi mümkün kılan "zero-click" bir casus yazılıma karşı açığı olduğu da görüldü.Şirketler, devletler: Rusya ve Çin’de özellikle ABD merkezli teknoloji şirketlerine karşı baskı arttı. Sosyal medya platformları içerik kaldırmadığı için para cezalarına çarptırıldı. Rusya’daki seçimlerde muhalif lider Aleksey Navalni destekçilerinin kullandığı mobil uygulama, uygulama mağazalarından çekildi. Diğer yandan ABD’de Facebook’a ilişkin iddialardan sonra şirket yetkilileri ve muhbir Haugen Kongre’de ifade verdi.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Etkinlikler ve getirdikleri</h2>CES 2021:&nbsp;Dünyanın en büyük tüketici elektroniği etkinliklerinden biri olan Consumer Electronics Show, 2021'de tamamen dijitalde gerçekleşti. Beklenen ürünlerin yanı sıra ilhamını pandemiden alan akıllı maskeler, giyilebilir hava temizleyicileri gibi ürünler de tanıtıldı.&nbsp;WWDC:&nbsp;Apple'ın her yıl gerçekleştirdiği geliştirici konferansı Apple Worldwide Developers Conference (WWDC); iOS 15'in, iPadOS 15'in, watchOS 8'in ve macOS 12 Monterey'in tanıtıldığı bir etkinlik oldu.&nbsp;Apple Etkinlikleri:&nbsp;Apple'ın sonrasında takip endişelerine yol açacak ve bu kapsamda çeşitli güncellemeler alacak ürünü AirTag, bu yıl gerçekleşen etkinliklerden birinde tanıtıldı. Teknoloji severler; iPhone 13 ve iPhone 13 Mini, iPhone 13 Pro, iPhone 13 Pro Max, Apple Watch Series 7, A13 Bionic çipli yeni iPad'lerle tanıştı.&nbsp;Samsung Unpacked:&nbsp;Samsung odağında katlanabilir ekranlar vardı. Dünya bu yıl Galaxy Flip 3 ve Galaxy Fold 3'ün yanı sıra Galaxy Watch 4 ve Galaxy Buds 2'yle tanıştı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kesintiler, siber saldırılar, sızıntılar</h2>Colonial boru hattı:&nbsp;ABD'nin en büyük boru hattı Colonial Pipeline, 7 Mayıs'ta DarkSide isimli bir hacker grubunun saldırısına uğradı. Saldırının ardından devre dışı kalan boru hattının operasyonlarına başlaması 12 Mayıs'ı buldu. Saldırının şirkete maliyetinin 2,1 milyon dolar olduğu, diğer yandan ABD hükümetinin saldırganlara 5 milyon dolar fidye ödediği öne sürüldü.&nbsp;Kaseya:&nbsp;Rusya merkezli REvil isimli fidye yazılım grubu tarafından gerçekleştirildiği belirtilen Temmuz 2021 tarihli saldırı ABD'deki küçük ve orta boyutlu işletmeleri, Yeni Zelanda'daki okulları, İsveç'te bir market zincirini etkiledi. Kaseya saldırıdan 60 müşterinin etkilendiğini söylese de en az 17 ülkeden bin 500'e yakın şirketin operasyonlarını aksattığı tahmin edildi.&nbsp;Fastly:&nbsp;Haziran ayının başında içerik dağıtım ağı Fastly'de yaşanan bir problem; Amazon, Reddit, Twitch, Pinterest, Hulu gibi çok sayıda platformu etkiledi ve büyük bir internet kesintisine sebep oldu.&nbsp;Akamai: Haziran ayının ortalarında da benzer bir problem Akamai'de meydana geldi ve hava yolu şirketleri, bankalar bu durumdan etkilendi.Facebook:&nbsp;4 Ekim'de Facebook sunucularında meydana gelen bir problem; Messenger, Instagram, WhatsApp gibi servislere altı saatten uzun bir süre erişilememesine sebep oldu.&nbsp;Akbank: 6-7 Temmuz tarihlerinde Akbank'ın mobil ve internet bankacılık hizmetlerinde uzun süreli bir hizmet kesintisi yaşandı.&nbsp;Amazon: Yılın son kesintilerinden biri de Amazon'da yaşandı. Disney+, Slack, Netflix, Hulu gibi servislere erişimlerde problem görüldü.Yemeksepeti:&nbsp;Hızlı teslimat ve yemek siparişi uygulaması Yemeksepeti bu yıl mart ve kasım aylarında veri sızıntısı iddialarıyla gündeme geldi. Kasım ayındaki haberlerde bilgisayar korsanlarının 20 milyondan fazla kişinin verisine sahip olduklarını söyledikleri aktarıldı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uzay</h2>Yolculuklar:&nbsp;Geçtiğimiz yaz önce Richard Branson uzayın başlangıcı sayılan Kármán hattına yakın bir noktaya çıkarak "uzaya giden ilk milyarder" unvanını aldı. Branson'dan iki hafta sonra Jeff Bezos, 11 dakikalık bir uçuşla Kármán hattına ulaştı. Bezos'un şirketi Blue Origin, yıl içinde "uzay turizmi" kapsamındaki üçüncü uçuşunu iki hafta önce gerçekleştirdi. Diğer yandan Yusaku Maezawa&nbsp;isimli milyarder, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 12 gün kaldı ve geri döndü. Rusya, bu yolculukla 2010'da askıya aldığı özel uzay programını yeniden devreye sokmuş oldu.&nbsp;Gönderimler:&nbsp;ABD Havacılık ve Uzay Dairesi'ne (NASA) ait uzay aracı Parker Solar Probe, Güneş'in dış atmosferi olarak da bilinen taç küreden uçarak Güneş'e en çok yaklaşan uzay aracı oldu. "En güçlü teleskop" James Webb Uzay Teleskobu, Hubble Uzay Teleskobu'nun yerini almak üzere uzaya gönderildi. Şubat 2021'de Cumhurbaşkanı Erdoğan, "2023'te Ay'a gitme" hedefiyle Türkiye Millî Uzay Programı'nı duyurdu. Son olarak, Türksat 5B SpaceX'e ait Falcon 9 roketiyle uzaya gönderildi.&nbsp;

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Teknoloji dünyasından tüm önemli gelişmeler.

Quando

Teknolojide 2021'den kalanlar

<a fr-original-style="" href="https://www.forbes.com/sites/bernardmarr/2021/12/07/the-7-biggest-consumer-technology-trends-in-2022/?sh=4f9f92a94ea2" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Forbes:</a> Amazon geçtiğimiz aylarda akıllı ev robotu Astra'yı duyurmuştu. Forbes'tan Bernard Marr'a göre 2022'de bir evi paylaşacağımız robotların artacağını söylemek mümkün. Ev işlerinde yardımcı olacak, eğitim amaçlı işlevler görecek ve yalnız yaşayan yaşlı insanların sağlık durumlarını takip etmemize yarayacak elektroniklere daha çok rastlamak olası gibi görünüyor. Diğer yandan sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik popülaritesini koruyor. Filmlerin, oyunların daha gerçekçi olması; kullanıcıya daha gerçek deneyimler sunmak konusundaki rekabetin artması bekleniyor. Bir yandan 5G ve diğer "ultra hızlı" bağlantı teknolojilerinin yaygınlaşacağı söyleniyor. Metaverse, NFT, dijital ikizler, blok zinciri gibi teknolojiler de hayatımızda daha çok yer kaplayacak gibi görünüyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.newsweek.com/top-digital-technology-trends-2022-1654884" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Newsweek'in</a> dikkat çektiği başlıklardan biri siber güvenlikte yapay zekâ kullanımı. Son yıllarda giderek daha büyük bir probleme dönüşen ve ABD Başkanı'nı sektör temsilcileriyle toplantı düzenlemeye kadar götüren siber güvenlik endişeleriyle mücadelede yapay zekânın gücünden faydalanılacağı öngörülüyor. Diğer yandan toplanan, işlenen, kullanılan veri arttıkça gizlilik endişeleri de bu artışa paralel davranıyor. Bu konudaki düzenleme ve şeffaflık ihtiyacı da bu kapsamda artacağa benziyor.<a fr-original-style="" href="https://www.wsj.com/articles/tech-that-will-change-your-life-in-2022-11640613604" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Wall Street Journal:</a>&nbsp;WSJ, 2022 sonunda ABD'de araç satın almak isteyenlerin 100'den fazla farklı modele erişebileceğini düşünüyor. Birçok üretici, düzenleyicilerin ve hükümetlerin tedbirleri doğrultusunda yatırımlarını elektrikli araçlara doğru kaydırmayı sürdürüyor. Öte yandan pandemiyle iş dünyası ve teknoloji gündeminin en çok konuştuğu konulardan biri olan çip kıtlığının, tam olarak sona ermese bile, önümüzdeki yıl biraz daha azalması öngörülüyor. WSJ'in derlemesinde "password-free logins" başlığı da dikkatimizi çekiyor. Herhangi bir servise erişimde biyometrik verilerin ya da daha yaratıcı yolların sık kullanıldığı, şifrelerin ise modasının geçtiği bir yıl bizi bekliyor.&nbsp;Dahası: İşin tüketici tarafından değil de daha geniş perspektiften bakmak isteyenler için bonus, Deloitte'ın Tech Trends 2022 raporu <a fr-original-style="" href="https://www2.deloitte.com/us/en/insights/focus/tech-trends.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">şurada.</a>&nbsp;

2022'de teknolojiden ne bekliyoruz?

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıkladığı Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat ürününün ardından kurlar hızla geri çekildi.&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan "kur spekülasyonu denilen olayı bir saatte atıverdiklerini" ifade etse de bir yandan uygulamanın nasıl gerçekleştiğine dair iddialar yükselirken diğer yandan "Kurlardaki düşüş kalıcı olacak mı?", "Enflasyona ve fiyatlara yansıyacak mı?", "Kim kazandı, kim kaybetti?" sorularına yanıt aranıyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İddialar</h2>Ekonomi gazetecisi Erdal Sağlam, DW Türkçe'deki haberinde Nebati'nin bakan olarak atandığı gün TCMB'ye gönderilmek üzere, Hazine'nin hesabından döviz alınıp belirtilen bankalara gönderilmesini öngören bir talimat hazırlattığını, Kamu Finansmanı Genel Müdürü Abdullah Beyazıt ve Bakan Yardımcısı Şakir Ercan Gül'ün bu talimatı imzalamayı reddettikleri için görevden alındığını öne sürüyor. Sağlam, bu kulis bilgilerinin kararın açıklandığı gün&nbsp;"kamu bankaları kanalıyla döviz rezervlerinden satış yapıldığı iddialarını güçlendirdiğini" söylüyor.&nbsp;Reuters,&nbsp;resmî verilerin Türkiye'deki vatandaşların geçtiğimiz hafta pazartesi ve salı günü dolar satışı gerçekleştirmediğini, hesaplamalara göre TCMB müdahalelerinin 8 milyar doların üzerinde olduğunu yazıyor. Reuters'ın üç bankacı kaynağı, yalnızca geçtiğimiz hafta TCMB net döviz rezervlerinin 8,5 milyar düştüğünü, bu düşüşün aralık ayında 18 milyar dolar olduğunu söylüyor.&nbsp;CHP Sözcüsü Faik Öztrak da 1 milyar doları aşkın döviz satıldığı ifadelerinin aksine, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine atıfla 20 Aralık'ta vatandaşın sattığı dövizin 340 milyon dolar düzeyinde olduğunu iddia ediyor. Öztrak, ani gerilemenin sebebinin "kamu tarafından gerçekleştirilen planlı, programlı döviz satış operasyonu olduğunu" savunuyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kim kazandı, kim kaybetti?</h2>Lütfi Elvan'ın ardından Hazine ve Maliye Bakanlığı görevine gelen Nureddin Nebati, katıldığı bir yayında "15 liradan, 16 liradan, 17 liradan dolar alanlar büyük finansörler değil. Büyük finansörler, bu işin bir şekilde döneceğini bilir. Ama çarpılan kim oldu? Küçük yatırımcılar. Şimdi kara kara düşünüyorlar.” ifadelerini kullanmıştı.Alphan Telek, Medyascope'taki "Büyük iktidar, küçük yatırımcı, sessiz muhalefet" başlıklı yazısında söz konusu "yapayalnız olan küçük yatırımcıların" ekonomi kötü giderken, enflasyon artarken, TL değersizleşirken çarpıldığını ve yatırımlarını başka bir menkule çevirdiğini, karar sonrası da ikinci kez çarpılıp yoksullaştıklarını ifade ediyor. Büyük yatırımcının hükümetle, bakanlıklarla, Merkez Bankası bürokratlarıyla içli dışlı ilişkisi ve istihbaratları olduğuna dikkat çeken Telek, durumun en hafif tabirle kurnazlık olduğunu söylüyor.&nbsp;Başkent Üniversitesi'nden Şenol Babuşçu da kendisine ulaşan mesajları paylaşıyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Sadece sattığım evin değeri yeni ev alana kadar düşmesin bari diye düşünüp dolar aldım. Şimdi bırakın yeni ev almayı ana paramdan da oldum.""20 yıllık öğretmen olarak tüm birikimimi kaybedip üstüne borçlanmış oldum.""Pazartesi günü dükkan satışı yapıp avro alan biriyim. Salı günü de istediğimiz binayı alacaktık. Maalesef şu an battık. İnanın intiharın eşiğindeyim."</blockquote>Telek, “Satmasaydı”, “girmeseydi”, “yapmasaydı” yorumlarına şu ifadelerle yanıt veriyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Sizce son üç yılın gidişatına, son bir yılın yaratılan algısına kim karşı durabilirdi? İnsanlar Türkiye’de yapayalnız bir şekilde el yordamıyla güvencesizliklerinden kurtuluşlarını arıyorlardı ve şimdi de iki kere tokatlandılar. Orta sınıf derlerdi, kalmadı, ben prekarya diyorum. Öfkeli ve endişeli bir topluluk."</blockquote><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Beklentiler</h2>Ekonomist Atilla Yeşilada, "Uzun vadede bu modelde ısrar etmek Hazine'yi iflasa götürür, Türkiye'yi de hiperenflasyona götürür." diyor. Devalüasyonun, yani Türk lirasının yabancı para birimlerine karşı değer kaybetmesinin zaman içinde enflasyona yansıdığını, fakat devalüasyon ve enflasyonun denk olmadığını ifade ediyor.Sonraki sürecin ocak ayının başından, yani TÜİK'in yıllık enflasyonu açıklamasından sonra netleşeceğini belirten Yeşilada; %27 ila %30 arasında bir yıllık enflasyon beklendiğine dikkat çekerek yeni bankacılık ürününün TL'nin değerini enflasyona karşı değil, kur değişimlerine karşı korumayı amaçladığını hatırlatıyor. Asgari ücretteki zammın harcamaya dönüşeceğini, böylece enflasyonun artmaya devam edeceğini öngören Yeşilada, Türk lirasının değer kazanmayı ve enflasyonun yükselmeyi sürdürmesi durumunda mevduat sahiplerinin para kaybetmesinin kaçınılmaz olduğunu ifade ediyor.

Kurlar düştü, ya sonra?

Son günlerde Twitter'da bir hızlı teslimat uygulamasında satışa sunulan; kek, gofret, atıştırmalık, dondurma, enerji içeceği, cips ve su içeren "Yılbaşı Parti Paketi"&nbsp;dolaşıyor. Diğer yandan bazı kullanıcılar ve arşiv sayfaları 2010'lu yıllarda satılan ve viski, rakı, şarap, bira gibi alkollü içkileri içeren yılbaşı paketlerinin görsellerini paylaşıyor. Her yıl yılbaşı öncesi çoğunlukla zincir marketlerin sunduğu yılbaşı sepetleri hem içerikleri hem de fiyatları bakımından farklılaşıyor.&nbsp;<img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-23T21:01:02.292Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.77" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Konuya dair 2019’da BirGün’de Ozan Gündoğdu tarafından kaleme alınan <a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/haber/once-marjinallesti-sonra-luks-hale-geldi-282009" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Önce marjinalleşti sonra lüks hâle geldi</a> başlıklı yazıda yılbaşı sepetlerinin yıllar içinde değişimine odaklanılıyor. Yazıda, 2015’ten 2016’ya geçilirken zincir marketlerin yılbaşı paketlerinde içki bulundurulmasının yasaklandığı belirtiliyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Arka plan&nbsp;</h2>5 Kasım 2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19’uncu ve 20’nci Maddelerinin Uygulanmasıyla İlgili Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme <a fr-original-style="" href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/11/20151105-4.htm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kurul Kararı’nda</a> "perakende tütün mamulü ve/veya alkollü içki satış belgesine haiz perakende satış yerlerinde satışa sunulan yılbaşı sepetlerinin içerisinde tütün mamullerinin ve alkollü içkilerin yer almamasının karar altına alındığı" belirtiliyor.&nbsp;5 Kasım tarihli bir <a fr-original-style="" href="https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/iste-yilbasi-sepetinde-alkolun-yasaklanmasinin-iki-nedeni-40010258" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">habere göre</a> bu karar iki başlıkla gerekçelendiriliyor. "Alkollü içkilerin kullanılmasını ve satışını özendiren veya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamayacağını"&nbsp;öngören 2011 tarihli Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 20'nci Maddesine atıfla yılbaşında hazırlanan paketlerin promosyon niteliği taşıdığı belirtiliyor. Haber ayrıca sepete alkollü içki konulduğunda içkinin fiyatının belirlenemediğini,&nbsp;alkollü içkilerin mevzuat gereği gerçek fiyatının altında satılamayacağını söylüyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Yaşam tarzına müdahale" mi?&nbsp;</h2>Ankara Barosu'nun Kasım 2015'te kararın iptaline ilişkin bir dava açtığı biliniyor. Dava kapsamında kararın iptali yönünde görüş bildiren <a fr-original-style="" href="http://eski.ankarabarosu.org.tr/Detay.aspx?SYF=10399" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Danıştay Savcısı,</a> “Devlete, alkolle mücadele üzerinden bireysel ve toplumsal hayat tarzlarına müdahale etmek değil, gençleri alkol düşkünlüğünden korumak görevi verilmiştir. İdarenin böyle bir yetkiyi kendisinde görmesi ve kişileri alkollü içki kullanımına teşvik etmemek adı altında ucu açık idari düzenlemeler yapması, hukuka aykırı bulunmaktadır." ifadelerine yer veriliyor.&nbsp;Savcı, "yılbaşı sepeti"&nbsp;kavramının hukuki bir tanımının olmaması nedeniyle uygulamanın "ucu açık, belirsiz ve tartışmalı uygulamalara yol açabileceğini" söylüyor. Görüşe göre karar; rekabete, yetişkin bireylerin de alkollü içecek satın alma şekline ve özgürlüğüne&nbsp;açık bir müdahale niteliği taşıyor.Dönemin Ankara Barosu Hakan Canduran da TAPDK'nin böyle bir karar alamayacağını; marketlerin dönem dönem sundukları paketlerin devlet müdahalesine konu olmasının "temel hak ve özgürlükler çerçevesinde kabul edilemez bir kısıtlama" olduğunu belirtiyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Fiyatlar nasıl değişti?&nbsp;</h2>Bu ayın başında yayımlanan bir haberde 2020'de 175,70 liraya dolan bir yılbaşı sepetinin bu yıl 243,6 liraya dolduğu belirtiliyor. 2014'e tarihlenen bir promosyon görselinde viski, rakı, votka, şarap, bira, kahve ve kuruyemiş, cips gibi atıştırmalıklar içeren bir paket 159 lira olarak görünürken bugün muadil bir rakı tek başına 196 lira gibi bir fiyata alıcı buluyor. Bu yıl zincir bir marketin 16 Aralık tarihli aktüel kataloğunda yer alan ve içeceklerde kola, fanta, soğuk çay, soda, meyve suyu, kahve içeren bir sepet 154,90 lira&nbsp;olarak fiyatlanıyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-23T21:00:12.472Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Yılbaşı Sepeti" width="550" ratio="0.73" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Yorum</h2>Aposto! Gündem olarak bu konuda görüşlerine başvurduğumuz Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji bölümünden&nbsp;Prof. Dr. Zafer Yenal,&nbsp;yılbaşı sepetlerinden alkolün çıkarılmasına ilişkin kararı değerlendirirken hem uzun erimli hem de güncel gelişmelere odaklanılabileceğini söylüyor. "Tarihimizde içki genellikle netameli bir konu olmuş ve özellikle toplumsal değişimin hızlandığı dönemlerde içki yasakları, içki düzenlemeleri artmış." diyen Yenal, bu durumun Osmanlı’da da Cumhuriyet Türkiyesi’nde de böyle olduğunu söylüyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Türkiye son yıllarda da ciddi bir toplumsal dönüşüm yaşıyor. Sınıfsal, kültürel, siyasi altüst oluşları birlikte görüyoruz. Bu sürecin kuşaklarla, teknolojik dönüşümlerle, toplumsal cinsiyetle ilgili birçok yönü var. Yani tarihte daha önce de olduğu gibi, Türkiye kendisine layık görülen kaba sığamadığı bir dönemden geçiyor, siyasi anlamda, kültürel anlamda. İktidar da bu süreçte iyiden iyiye kendi siyasi tabanı olarak gördüğü gruplara dair ahlaki, kültürel, siyasi mesajlarını yoğunlaştırmış durumda. Naslar, kurtuluş savaşları, sayıları giderek artan düşmanlar, vs…</blockquote>2010’lu yılların başından bu yana alkollü içkilerin toplumsal yaşamdaki yeriyle ilgili nelerin değiştiğine ilişkin sorumuza yanıt veren Yenal'a göre alkollü içkilerin toplumdaki yeri değişmiyor; içki içmek her zaman olduğu gibi pek çokları için sosyalleşmek, özel anları kutlamak, anları özelleştirmek için iyi bir eşlikçi olarak konumlanıyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Değişen, Türkiye; ve gördüğümüz de bu değişime muhafazakârca şekil verme çabası. Ama yasaklarla, kısıtlamalarla, dayatmalarla, kurnazlıklarla toplumsal değişimin engellendiği tarihte görülmüş bir şey değil.</blockquote>

Yılbaşı sepetleri nasıl değişti?

Cumhurbaşkanı Erdoğan,&nbsp;dün Dolmabahçe Ofisi’nde ekonomist ve akademisyenlerle bir araya geldi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne olmuştu?&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sıkça yinelediği&nbsp;"faiz sebep, enflasyon netice"&nbsp;görüşünden hareketle TCMB’nin arka arkaya gelen faiz indirimi kararlarının ardından döviz kurları rekor kırmış, Türk lirası yıl başından bu yana %50’nin üzerinde değer kaybetmişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat isimli yeni bir bankacılık ürünü duyurmuş; 18'i test eden dolar/TL 11 seviyelerine, 20'yi aşan avro/TL 13 seviyelerine çekilmişti. &nbsp;</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Öne çıkanlar</h2>"Türkiye'yi başka türlü dize getiremeyeceğini görenlerin tüm güçlerini ve imkânlarını ekonomi alanına yönelttiğini" belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan döviz kurlarındaki dalgalanmayı faiz yükselterek durdurma yönünde baskıya maruz kaldıklarını ifade etti. "Üzerimize çöktürülmeye çalışılan kara bulutların aksine ekonomimizin üretim ve istihdam tarafında işler mükemmel denecek seviyede iyi gitmektedir" diyen Cumhurbaşkanı, Türkiye'nin ilk defa AK Parti hükümetleri döneminde "kesintisiz kalkınma"&nbsp;yaşadığını söyledi. Fiyat artışlarına da dikkat çeken Erdoğan, hızlı fiyat indirimleri gerçekleşmezse Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı'nın "ellerindeki tüm imkânlarla stokçuların, fahiş fiyatlarda ısrar edenlerin üzerine gideceklerini" ekledi.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne diyorlar?&nbsp;</h2>Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın&nbsp;açıkladığı son bankacılık ürünü ve Türkiye'nin güncel ekonomik durumu, uluslararası basında da inceleniyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.politico.eu/article/turkey-gamble-economic-turnaround-cost-living-recep-tayyip-erdogan/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">POLITICO'da</a> Diego Cupolo&nbsp;tarafından yayımlanan Turkey gambles on economic turnaround as cost of living skyrockets&nbsp;başlıklı makalede; Cumhurbaşkanı'nın "ekonomik kurtuluş savaşı" sırasında, kaybedenlerin "yaşam maliyetlerinin keskin bir şekilde arttığına şahitlik eden vatandaşlar" olduğu vurgulanıyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/markets/europe/turkish-depositors-delight-lira-let-up-will-erdogans-plan-deliver-2021-12-21/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Reuters'ta</a>&nbsp;Ebru Tuncay ve Nevzat Devranoğlu tarafından kaleme alınan yazıda, MetroPoll araştırma şirketinin başkanı Özer Sencar'ın "ekonomide şimdiye kadar yapılanların bir seçim stratejisi olduğuna" dair görüşlerine yer veriliyor.&nbsp;Aslı Aydıntaşbaş,&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.washingtonpost.com/opinions/2021/12/23/turkey-economy-erdogan-management/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Washington Post'ta</a> yayımladığı What's wrong with Turkey's economy? "Erdoganomics." başlıklı yazısında "Erdoganomics" kavramını "yeni ve gelişen bir bilim" olarak tanımlıyor. Türkiye'nin Latin Amerika tarzı hiperenflasyonla Orta Doğu'nun "ahbap çavuş ilişkisi" arasında sıkıştığını savunan Aydıntaşbaş, Cumhurbaşkanı'nın doktrininin&nbsp;"politik ve ekonomik açıdan sürdürülebilir olmadığını" belirtiyor.

"Kumar" mı, kurtuluş mu?

Adidas; Bored Ape Yacht Club, Punks Comics ve GMoney iş birliğiyle çıkardığı 30 bin NFT içeren Into the Metaverse NFT's koleksiyonunun satışından 22 milyon dolar gelir elde etmişti.Geçtiğimiz günlerde Nike da metaverse için spor ayakkabıları üreten RTFKT isimli bir şirketi satın aldı. Geçtiğimiz ay giyim ve kozmetik perakendecisi <a fr-original-style="" href="https://www.highsnobiety.com/p/givenchy-chito-nft/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Givenchy'nin</a>, 24 yaşındaki sanatçı Chito'yla 15 parçadan oluşan blokzinciri tabanlı bir koleksiyon oluşturmak için çalıştığı aktarılmıştı.&nbsp;Spor giyim markası <a fr-original-style="" href="https://gadgets.ndtv.com/cryptocurrency/news/under-armour-partners-nba-stephen-curry-limited-edition-curry-flow-9-sneakers-blockchain-nft-drop-2665007" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Under Armour,</a> basketbolcu Stephen Curry'yle iş birliği yaparak ilk NFT spor ayakkabısını duyurdu. NFT dünyasına adım atan markalar içinde&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://timesofindia.indiatimes.com/business/cryptocurrency/blockchain/pepsi-introduces-pepsi-mic-drop-genesis-nft-collection-to-celebrate-birth-year/articleshow/88251111.cms" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Pepsi</a>&nbsp;ve&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://vinepair.com/articles/budweiser-metaverse-nfts/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Budweiser'ın</a>&nbsp;da bulunduğu biliniyor.&nbsp;Markalar, NFT ve metaverse trendlerine bir bir katılıyor. Google Trend sonuçları, NFT kelimesinin dünya çapında geçtiğimiz 12 ayda nasıl bir eğilimle arandığını aşağıdaki gibi gösteriyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/11/3/1640183467053.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Google Trends" ratio="1.94" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Google Trends<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeni yollar, karma deneyimler</h2><a fr-original-style="" href="https://www.fastcompany.com/90687078/why-innovative-brands-are-looking-to-nfts-to-engage-with-customers" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Fast Company'nin</a> konuştuğu Algorand yöneticilerinden David Markley, "NFT'ler, tüm tüketici markalarının yenilikçi şeyler yapmasını teşvik ediyor." diyor. Markley'e göre hedef kitlesine hâlâ "dijital 1.0" sayılabilecek Facebook ya da Instagram reklamları gibi araçlarla ulaşmayı amaçlayan markalar,&nbsp;"büyük bir fırsatı kaçırıyor."Söz konusu yazıda markaların koleksiyonlar oluşturmasının yeni olmadığı belirtiliyor; özel dergi sayılarından sınırlı sayıda üretilen oyuncaklara, her biri aslında müşteri deneyimini ve marka-müşteri bağlılığını bir adım yukarı taşımayı hedefliyor. Brandon Aaskov'a göre de markaların NFT furyasına katılmasının arkasında "daha çok kazanç" motivasyonu yatmıyor. Markalar kullanıcılarına, müşterilerine özgün bir deneyim sunmak istiyor.&nbsp;Üstelik markaların sunduğu NFT koleksiyonlara sahip olmak, yalnızca eşi olmayan bir dijital sahiplik anlamına gelmiyor. Bu koleksiyonlarda fiziksel dünyadaki ürünlerle bağlantı kurulduğunda kullanıcılar için "karma gerçeklik deneyimleri" de yaratılmış oluyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Paradigma değişimini yakalayabilme arzusu</h2><a fr-original-style="" href="https://www.morningbrew.com/daily/stories/2021/12/17/budweiser-nike-launching-nfts" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Morning Brew,</a> "neden?" sorusuna verdiği yanıtlardan birini şu cümleyle özetliyor: "Potansiyel bir paradigma değişimine erkenden dâhil olma arzusu." Morning Brew'den Milo Booke'ye göre geçtiğimiz yirmi yılda internet ve mobil teknolojilerin olanaklarından yararlanmak konusunda biraz geç kalan, özellikle kurumsal markalar, internet konseptinin potansiyel bir yeni versiyonunda ön saflarda yer almak istiyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gerçekten paradigma değişimi mi?&nbsp;</h2>Web3,&nbsp;internetin merkezî olmayan ve blok zinciri teknolojisinden beslenen üçüncü bir dönemine işaret ediyor. Web3 savunucularına göre Web1 ve Web2; çevrim içi platformların Apple, Amazon, Alphabet, Meta gibi bir grup büyük şirkette merkezîleştiğini ve bu şirketler tarafından yönetildiğini savunuyor. Aralarında Elon Musk'ın da olduğu karşıt görüştekiler ise Web3 kavramının yalnızca bir "pazarlama terimi" olduğunu düşünüyor.

Markalar neden NFT ve metaverse’e yatırım yapıyor?

Dünya Sağlık Örgütü, kasım ayının sonunda Covid-19'un yeni bir varyantının keşfedildiğini ve bulaşma hızının yüksek olduğu tahmin edilen bu varyantın isminin Omicron&nbsp;olarak belirlendiğini açıkladı. Omicron'un duyurulmasının ardından ülkeler seyahat kısıtlamalarını geri getirdi, ek tedbirler uygulamaya başladı.Birkaç hafta içinde Omicron, ABD'de en çok görülen Covid-19 varyantı oldu. Hollanda dört haftalık bir tam kapanma uygulayacaklarını duyurdu. Omicron varyantı dolayısıyla ilk ölümünü kaydeden İsrail 60 yaş üstüne dördüncü doz hakkı planını duyurdu. Fransa Omicron'un kısa süre içinde ülkede en çok görülen varyant olacağını öngördü. Birleşik Krallık'ta da varyantla birlikte yeni kısıtlamalar tartışılır hâle geldi.&nbsp;Ocak ayının başında, 5 - 8 Ocak tarihleri arasında gerçekleşmesi planlanan dünyanın en büyük tüketici elektroniği etkinliği Consumer Electronics Show (CES) 2022 de bu endişelerden etkilendi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne oldu?&nbsp;</h2>Önce Amazon, Meta, Twitter&nbsp;ve Pinterest,&nbsp;Las Vegas'ta gerçekleşecek ve önceki yıllarda yaklaşık 180 bin kişilik katılıma ulaşan etkinliğe artan Omicron endişeleri sebebiyle katılmayacaklarını duyurdu. Konferansın sponsorlarından T-Mobile'ın CEO'su da planlanan sunumunu gerçekleştirmeyeceğini, şirketin etkinliğe katılmayacağını açıkladı. Dünyanın önde gelen teknoloji yayınları The Verge, CNET, Engadget, TechCrunch, TechRadar ve&nbsp;Tom's Guide da fuara katılım göstermeyecek organizasyonlar arasına katıldı.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.theverge.com/2021/12/21/22849223/ces-2022-t-mobile-bailed-keynote-meta-pinterest-twitter-iheart" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bloomberg;</a> AMD ve&nbsp;Samsung'un hâlâ kısıtlı bir katılım göstermeyi planladıklarını, Nvidia'nın sanal oturumlarını gerçekleştireceğini, Qualcomm, OnePlus ve HTC'nin&nbsp;ise katılım planlarının güncel olduğunu yazdı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Organizasyon ne diyor?&nbsp;</h2>The Verge'ün aktardığına göre etkinliğin organizatörü olan ve ABD'de 2.200'den fazla tüketici teknolojisi şirketini temsil eden Consumer Technology Association (CTA), etkinliğin planlandığı gibi gerçekleşmesi konusundaki görüşlerini koruyor. Bir CTA yetkilisi, <a fr-original-style="" href="https://www.adweek.com/brand-marketing/ces-plans-to-push-forward-with-an-in-person-conference-despite-omicron-concerns/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Adweek'e</a> verdiği demeçte etkinliği güvenli bir biçimde gerçekleştirmeye ve katılımcıların kendilerini rahat hissedebilecekleri tedbirleri uygulamaya odaklandıklarını belirtiyor. CTA sözcüsü Jamie Kaplan da gelişmeleri takip ettiklerini; ABD'deki yerel ve ulusal sağlık örgütlerinin yanı sıra Dünya Sağlık Örgütü'nü izlediklerini söylüyor. Diğer yandan etkinliğe katılacakların tam aşılanmış olmasının; sosyal mesafe, maske kullanımı gibi tedbirlere uymasının gerekliliği belirtiliyor.&nbsp;<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/CES/status/1473791581618679808" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(64, 169, 255); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: 0px; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-23T08:48:56.540Z.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="CES tweet'i" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

CES 2022 Omicron’a yenilecek mi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün akşam gerçekleşen kabine toplantısı sonrası yaptığı açıklamada Türk lirası mevduat geliri kur altında kalırsa aradaki farkın ödeneceğini, bu sayede vatandaşların "kur daha yüksek" diye mevduatını Türk lirasından dövize geçirmesine ihtiyaç kalmayacağını duyurdu.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nasıl?</h2>Habertürk yayınına katılan Türkiye Bankalar Birliği Başkanı Alpaslan Çakar yeni ürünün yalnızca gerçek kişiler için geçerli olduğunu ve tüm kamu bankalarının sisteme hazır olduğunu, özel bankaların da dâhil olacaklarını belirtti. Çakar ayrıca ayrıntıların Hazine ve Maliye Bakanlığınca bugün duyurulacağını ifade etti.&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamasına göre kur getirisinin mevduat kazancının üstünde olması durumunda&nbsp;aradaki fark,&nbsp;Hazine'den karşılanacak ve söz konusu kazançtan&nbsp;stopaj vergisi alınmayacak.&nbsp;Bir diğer deyişle Hazine,&nbsp;vatandaşların tasarruflarını Türk lirasında tutmaları için kur farkından doğacak zararları karşılamayı taahhüt ediyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nasıl etkileri oldu?</h2>Çakar, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamasının ardından&nbsp;1 milyar doların&nbsp;bozdurulduğunu açıkladı.Dün 18'i aşarak rekor tazeleyen dolar/TL 13,60'lara, 20'nin üzerini gören avro/TL 15'lere çekildi.Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, akaryakıt fiyatlarında dün geceden itibaren geçerli olacak zammın durdurulduğunu açıkladı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nasıl yorumlanıyor? &nbsp;</h2>Ekonomistler, açıklamayı "örtülü faiz artırımı"&nbsp;olarak yorumladı. Yükün bütçeye kalmasının parasal genişleme ihtiyacı doğuracağı, bu durumun da enflasyonist baskı getireceği öngörüldü.Ekonomi yazarı&nbsp;Emin Çapa, "CB Erdoğan, TL mevduatları bile dolarize ediyor. Faiz artışı yapmıyormuş gibi yapıp, ne kadar olduğunu kimsenin bilmediği rekor bir faiz artışı yapıldı. Üstelik bunun bütün yükü de, devletin/halkın sırtına yıkılacak." dedi.Mustafa Sönmez, "Hazine bu kaynağı nereden bulacak?" diye sordu.<img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-20T21:46:23.691Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Mustafa Sönmez" width="550" ratio="1.41" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Ekonomist Hakan Kara, "döviz endeksli mevduat ve ihracatçıya ileri vadeli kurla kamu kesimi yakın tarihin en dolarize bilançosuna sahip oldu" dedi.Ekonomist Erinç Yeldan "Döviz kuru ile mevduat arasındaki fark devlet tarafından ödenecek ise faiz getirisi piyasa koşullarına göre yükseltilecek demektir. O zaman TCMB ne diye kendi faizini düşürüyor?" yorumunda bulundu.Ekonomist Enes Özkan&nbsp;"Bir kamu borçlanmamız iyi gidiyordu o da sıkıntıya girecek gibi duruyor. Kamu borcunun gayri safi yurtiçi hasılaya oranının hızla artacağını göreceğiz." dedi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dahası</h2>Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca ihracatçı firmalara doğrudan Merkez Bankası aracılığıyla ileri vadeli kur rakamı&nbsp;verileceğini, şirketlerin temettü ödemeleri üzerindeki stopajın %10'a indirileceğini, bireysel emeklilikte devlet katkısının %5 artışla %30'a çıkarılacağını duyurdu.

Dün gece kurlara ne oldu? 

Birleşik Krallık’ın North Shropshire bölgesinde perşembe günü gerçekleştirilen ara seçimin galibi Liberal Demokratlar oldu. Muhafazakâr Parti’nin 200 yıllık kalesi olarak görülen bölgedeki yenilgi, bir süredir pandemi kısıtlamalarını ihlal ettikleri iddialarıyla eleştirilen Boris Johnson hükümetine yönelik son darbe olarak nitelendirildi.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler oluyor?&nbsp;</h2>BBC Türkçe’nin aktardığına göre 2019’da gerçekleşen genel seçimde bölgede 23 bin farkla kazanan Muhafazakâr Parti, ara seçimlerde yenilgi gördü. Bölge milletvekilliğine seçilen Liberal Demokrat Helen Morgan, Johnson için&nbsp;"hükümeti yalanlarla yürüyor ve bunun hesabını verecek" dedi.&nbsp;Muhafazakâr Parti Teşkilat Sekreteri Oliver Dowden bölge seçmeninin mesajını aldıklarını söylerken Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson sonucun hayal kırıklığı yarattığını ve seçmenleri anladığını belirterek "sorumluluğu aldığını" ifade etti.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İstifalar, itirazlar</h2>Johnson hükümetinin başı bir süredir dertte. Geçtiğimiz yıl pandemi önlemleri sırasında başbakanlık konutunda sosyal mesafe önlemlerinin ihlal edildiği bir dizi parti yapıldığı öne sürüldü. Hükümet iddiaları reddetti ve Covid-19 kurallarına her zaman uyulduğunu söyledi.&nbsp;Hükümetin parti iddialarını soruşturmakla görevlendirdiği Simon Case'in de benzer bir iddiayla anılması sonrası Case, soruşturmayı yönetme görevinden çekildi ve yerine Sue Gray getirildi.&nbsp;Boris Johnson'ın Omicron varyantı nedeniyle getirmek istediği yeni pandemi kısıtlamaları, partisinden yaklaşık 100 milletvekili tarafından eleştirildi. Muhafazakâr Parti’den milletvekilleri, Johnson’ın yeni önlemlerine karşı çıktı.&nbsp;Son olarak, Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılma sürecinin mimarlarından sayılan Brexit'ten sorumlu bakan David Frost, istifasını açıkladı. Görevini ocak ayından itibaren bırakması konusunda mutabık kalındığını fakat resmî duyuru gerçekleşmeden istifa kararının basına sızmasının ardından derhâl istifa etmenin daha doğru olduğunu düşündüğünü belirten Frost, Covid-19 kısıtlamalarının yanı sıra vergi oranları ve çevresel politikaların maliyetleri gibi konularda hoşnutsuzluğunu dile getirdi.&nbsp;Başbakan Johnson, bir süredir başbakanlık konutunda gerçekleşen yenileme faaliyetlerinin masrafları konusunda da eleştirilerin hedefi oluyordu.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Johnson gider mi?</h2>Yapılan son anketlerde Muhafazakâr Parti desteğinin hatrı sayılır derecede düştüğünün, İşçi Partisi'nin gerisinde kaldığının görüldüğü ve bu kadar kısa sürede seçmen fikrinde böyle bir değişikliğin pek yaygın olmadığı aktarılıyor.&nbsp;Reuters'ın&nbsp;analizinde Muhafazakâr Parti içindeki faal vekillerin %15'inin güvenoyu talebi iletmesi hâlinde Johnson hakkında güven oylaması yapılabileceğini, bu oylamayı kaybetmesi durumunda da başbakanın istifa etmek zorunda kalabileceği öngörülüyor. Böyle bir senaryoda Johnson'ın yerine ekonomi bakanı Rishi Sunak ya da dışişleri bakanı Liz Truss&nbsp;gibi isimlerin gelebileceği belirtiliyor.&nbsp;Middle East Eye'dan Peter Oborne da Johnson'ın itibarının "paramparça olduğunu" ifade ediyor. Potansiyel halefler arasında Truss'ın Sunak'a göre öne çıktığını belirtse de Oborne, iki ismin de Johnson yönetiminin&nbsp;"ahlaki sefaletinde ve yalanlarında rol oynadığını"&nbsp;savunuyor.&nbsp;

Boris Johnson’ın sınavı

Türk lirası, 2021’in başından bu yana %50’nin üzerinde değer kaybetti. Kur şokları ithal girdisi fazla olan sektörleri yoğun bir biçimde etkiledi. Bu sektörlerin önde gelenlerinden biri de şüphesiz, yayıncılık. Yayınevleri son dönemde keskin artışlar yaşayan maliyetlerden, okurlar da kitap fiyatlarından şikâyet ediyor.Heretik Yayıncılık&nbsp;24 Kasım'da kur artışı, kâğıt maliyetlerindeki artış, üretim süreçlerinin peşin olarak işlemeye başlaması, kapak kâğıdının olmaması gibi gerekçelerle Okuryazarlığın Kullanımları kitabını ve baskısı biten kitapları yayımlamayacaklarını duyurmuştu. Yayınevinin editörü Levent Ünsaldı&nbsp;30 Kasım'da "Heretik'ten almayı düşündüğünüz bir kitap varsa çok gecikmeyiniz. Çünkü yarın yeni baskısı olmayacak." paylaşımında bulunmuştu.Yort Kitap&nbsp;15 Aralık'ta&nbsp;"Başlarken "muhteris yayınevi" demiştik, başına "kifayetsiz" sıfatını da ekleyebiliriz artık." ifadeleriyle yeni baskı yapmayacağını duyurdu.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden?&nbsp;</h2>Bianet'in konuştuğu Ünsaldı, en büyük meselenin kâğıt krizi olduğunu ifade ediyor. Kâğıt fiyatlarındaki artışın ve matbaaların nakitle çalışmaya başlamasının dayanılmaz hâle geldiğinden, üretim yapmanın anlamını yitirdiğinden söz ediyor.Notos Kitap'ın yayın yönetmeni Semih Gümüş de 40 yıllık meslek hayatında bugünkü kadar büyük bir kriz görmediğini belirtiyor. Döviz kurlarındaki son artışın maliyetlere %70 artış olarak yansıdığını söyleyen Gümüş; Avrupa'daki kâğıt üreticilerinin üretimi kısmasını, konteynerlerdeki fiyat artışlarını ve Türkiye'ye verilen kâğıt miktarındaki kısıtlama gibi nedenleri de krizin sebepleri arasında sıralıyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bağımsız yayınevleri nasıl etkileniyor?</h2>Aposto!'nun sorularına yanıt veren <a fr-original-style="" href="http://umamikitap.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Umami'nin</a> kurucu ortağı ve editörü Seçil Epik, hem bağımsız hem de bir alana yönelmeyi hedefleyen bir yayınevi olan <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/umamikitap/?hl=en" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Umami</a>'nin bu krizden "belirsizlik"le etkilendiğini söylüyor.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"İlk kitabımızı henüz iki ay önce çıkardık, Yakut Orman ikinci baskıya girmek üzere. İlk baskı tükeniyor ama ikinci baskının maliyetinin iki ay öncekinin neredeyse iki katı olacağını biliyoruz. Bu faaliyet artışını kitabın fiyatına yansıtamayacağımızı da."</blockquote>Dağıtımcılarla 5-6 ay vadeli çalıştıklarını belirten Epik, internet sitesi üzerinden yaptıkları satışlar dışında henüz ilk kitaptan bir kazanç elde etmediklerini de ekliyor. Bir şeyler düzelir ümidiyle ikinci baskı için ocak ayını beklemeyi planladıklarını söyleyen Epik, muhtemelen bir şeylerin düzelmeyeceğini ve "kendi kâğıdını üretemeyen bir ülkede tamamen buna dayalı bir sektör olan yayıncılığın dolar kurundan en çok etkilenen alanlardan biri olmaya devam edeceğini" öngörüyor.Başka tam zamanlı işleri olan üç kişilik bir ekip olduklarını ve üzücü olsa da yayın programlarındaki kitapları erteleyebileceklerini belirten Epik; problemin yayınevi sahiplerinin yanı sıra editörlerin, çevirmenlerin de işlerini kaybetme riski doğuracağını düşünüyor.<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">Asıl krizi yayınevi sahipleriyle birlikte orada çalışan editörler işini kaybetme ihtimaliyle yaşayacaktır. Hayatını çeviri yaparak kazanma gayretindeki çevirmenler içinse işler zorlaşacak. Yurt dışından aldığımız kitapları avro ya da dolar üzerinden alıyoruz. Onlar için aslında makul paralar sayılabilecek 750 dolar, 1.000 dolar gibi meblağların ödenmesi, artık Türkiye'deki yayıncılar için imkânsız hâle geldi.</blockquote>Umami, şimdiye dek telif haklarını aldıkları dört kitabı 2022'de yayımlamayı planlıyor fakat Epik, yeni bir kitabın yayın haklarını almanın pek mümkün olmayacağını öngörüyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çözüm var mı?&nbsp;</h2>Yayıncılar Kooperatifi,&nbsp;kasım ayının sonundan bu yana bazı çözüm önerileri sıralıyor.&nbsp;Kooperatif; kur artışlarına sebep olan ekonomi politikalarından geri dönülmesini, kâğıt ithalatının devlet eliyle yapılması dâhil sübvanse kanalları oluşturulmasını, kitap kâğıdında %8 ve Bristol'de %18 KDV uygulamasının sıfırlanmasını, Gümrük Birliği'nden kaynaklanan imtiyazların AB dışındaki ülkelerden yapılan ithalatlarda da uygulanması gerektiğini savunuyor. Ayrıca kooperatif ham maddenin yeniden Türkiye'de üretimi konusunda adımlar atılması çağrısında bulunuyor.&nbsp;Kâğıt, mürekkep, tutkal gibi neredeyse tüm girdilerin ithal olduğuna dikkat çeken Yayıncılar Meslek Birliği, altı ay içinde önlem alınmaması durumunda önüne geçilemeyecek bir "kültürel çölleşmeye"&nbsp;adım atılacağını ifade ediyor.&nbsp;

Ya bir gün hiç kitap basılmazsa?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın perşembe günü açıkladığı 100 baz puan faiz indiriminin ardından haftanın son günü döviz kurlarında yükseliş sürdü, Borsa İstanbul'da da keskin düşüşler görüldü.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kurlar ve beşinci müdahale</h2>Dolar/TL'nin 17 seviyelerini test etmesinin ardından TCMB 1, 3, 10, 13 Aralık tarihlerinde gerçekleştirdiği doğrudan satım yoluyla müdahalelerin bir yenisini de dün yaptı. Müdahalenin ardından dolar/TL 16,50’nin altına geriledi fakat sonra 16,80 seviyelerine yükseldi.&nbsp;19’u test eden&nbsp;avro/TL de müdahalenin ardından 18,40’a kadar çekildi fakat sonra 19 üzerine taşındı.Perşembe günü 900 lirayı aşan gram altın, gün içinde yaklaşık %10’luk bir yükselişle 1.000 lira sınırına dayandı.&nbsp;Bu sonuçlarla TCMB’nin son dört toplantıda gerçekleştirdiği 500 baz puanlık faiz indirimlerinin ardından dolar/TL yıl başından bu yana %55’in üzerinde değer kaybetti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Borsa İstanbul’da keskin düşüşler</h2>Gün içinde 2.406 puana tırmanan BIST 100’de kapanışa yaklaşırken sert satış dalgası yaşandı. 15.20 sularında başlayan düşüş 1 saatte 220 puanı buldu. İki kez üst üste devre kesici uygulanmasının ardından endeks %6,92 düşüşle 2.120 puana geriledi. BIST 100 kapanışını %8,52 düşüşle yaptı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İş dünyasından açıklamalar&nbsp;</h2>Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı&nbsp;Rifat Hisarcıklıoğlu Twitter hesabından acil önlem alınması yönünde çağrıda bulundu.&nbsp;<img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-17T14:36:23.102Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Döviz Kurları" width="550" ratio="1.49" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan "dün faiz indirimine giden Merkez Bankası'nın bugün elindeki kıymetli döviz kaynaklarını piyasaya sürmesini şaşkınlıkla izliyoruz" dedi.Ege Bölgesi Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar&nbsp;ise "önümüzü görmek istiyoruz, inen faiz bankalara yansımıyor maliyetleri artırıyor" paylaşımı yaptı.

Beşinci müdahale, devre kesiciler, yeni rekorlar

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2021'in son Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini 100 baz puan indirimle %14 olarak belirledi.&nbsp;<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/Merkez_Bankasi/status/1471435037342158854" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-16T11:01:14.613Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61b54cae5c6ebd0006efddb7" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Beklentiler,</a> 100 baz puanlık indirim yapılması yönünde ortaklaşıyordu. <h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler olmuştu?</h2><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tüketici fiyatlarında Kasım 2021'de yıllık bazda %21,31 artış görülmüştü. Enflasyon, üç yılın zirvesine çıkmıştı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">18 Kasım'da açıklanan faiz kararının ardından 11,30'un üzerini gören dolar/TL, bugün karardan önce 15,10 seviyelerindeydi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu süreçte Cumhurbaşkanı Erdoğan"faiz sebep, enflasyon netice" söylemini yinelemiş; "yüksek faiz döngüsü yerine yatırım, üretim, istihdam, ihracat, büyüme odaklı" bir ekonomi politikası izlediklerini söylemişti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekonomist Timothy Ash, yeni politikayı "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın büyük ve başarısız ekonomi politikası deneyi" olarak tanımlamış; ekonomist Mahfi Eğilmez de "herhangi bir ekonomi politikası metninde yer almadığı için bu söylenenlerin gerçekten bilerek izlenen bir politika mı yoksa ortaya çıkan sonuçlara göre uyumlandırılmış bir söylem mi olduğu konusu aydınlanmadı" yorumunda bulunmuştu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">23 Kasım'da dolar/TL 13,5'i görmüş, TCMB vatandaşları "gerçekçi olmayan ve iktisadi temellerden tamamen uzak değerlerde" yapılacak işlemlerden doğacak kayıplar konusunda uyarmıştı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TCMB;&nbsp;1, 3, 10 ve 13 Aralık tarihlerinde, 13 gün içinde dört kez döviz piyasasına doğrudan satım yoluyla toplamda yaklaşık 4 milyar dolar düzeyinde olduğu tahmin edilen müdahalelerde bulunsa da müdahalelerin etkileri kısıtlı kalmıştı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aralık ayının başında Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan'ın yerine Nureddin Nebati getirilmişti. Son olarak dün gece bakan yardımcılığı ve genel müdürlük seviyesinde bazı görev değişiklikleri gerçekleşmişti.</li></ul>Türk lirası, dolar karşısında yıl başından bu yana %50'nin üzerinde değer kaybetti.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/ZiadMDaoud/status/1471387798129319942" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-16T10:43:44.591Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Faiz Kararı" width="550" ratio="0.70" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İlk yorumlar</h2><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/ugurses/status/1471436236007129089" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-16T11:08:24.626Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.46" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/ErincYeldan/status/1471436915865894914" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-16T11:11:42.391Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.02" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> <a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/p_zalewski/status/1471436700811472900" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-16T11:12:16.719Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.71" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

TCMB politika faizini 100 baz puan indirerek %14 olarak belirledi.

Yılın son faiz kararı

Apple, Android kullanıcılarının yakınlarında bir AirTag ya da diğer Find My uyumlu takip cihazlarının olup olmadığını kontrol edebilecekleri Tracker Detect isimli bir Android uygulaması yayımladı. Uygulama açıklamasında "Birinin konumunuzu izlemek için AirTag veya başka bir cihaz kullandığını düşünüyorsanız bulmak için tarama yapabilirsiniz" ifadeleri yer aldı.Uygulama, kullanıcıların yakınlarında en az 10 dakika boyunca bir AirTag ya da takip cihazı bulunduğunu tespit ederse kullanıcılara uygulamayı kullanarak cihazın ses çalmasını sağlama olanağı sunuyor. Bu sayede cihazın konumu tespit edilebiliyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler oluyor?&nbsp;</h2>Apple'ın bu hamlesi, Apple'ın ilgi çekici cihazlarından biri olan AirTag'lerin kötüye kullanımına dair çıkan haberlerin ardından geldi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AirTag: Apple'ın "kaybetme alışkanlığınız kayboluyor" mottosuyla piyasaya sunduğu AirTag'ler, kullanıcıların diledikleri eşyalarında kullanabilecekleri bir takip aracı olarak öne çıkıyor. Apple internet sitesinde uygulama&nbsp;"Birini anahtarlarınıza takın, diğerini sırt çantanıza atın. Ve Bul uygulamasıyla eşyalarınızın nerede olduğunu görün. Bu kadar basit. Üstelik Bul uygulaması sayesinde Apple aygıtlarınızı da takip edebiliyor, ailenizin ve arkadaşlarınızın nerede olduklarından haberdar olabiliyorsunuz." ifadeleriyle tanıtılıyor.&nbsp;</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yaşananlar</h2>Bu ayın başında Kanada'nın York bölgesinde polis, otomobil hırsızlarının lüks otomobilleri çalmak için AirTag'lerden faydalandıklarının tespit edildiğini <a fr-original-style="" href="https://hothardware.com/news/car-thieves-could-be-using-apple-airtags" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurmuştu.</a> Açıklamada hırsızların AirTag yerleştirdikleri araçların gözden uzak yerlere park edilmeleri hâlinde soygun girişiminde bulundukları en az beş vaka tespit edildiği belirtildi.&nbsp;ABD'nin&nbsp;Arkansas eyaletinden bir kadın da aracında bir AirTag bulduğunu belirtmiş ve muhtemelen biri tarafından takip edildiğini söylemişti. Yine ABD'nin Twin Falls şehrinde yetkili güvenlik görevlileri, AirTag'lerin özellikle iPhone sahibi olmayan kullanıcılar için tehlike yaratabileceğini açıklamıştı.&nbsp;Sacramento'dan&nbsp;bir kullanıcının "Mevcut konumunuz bu cihazın sahibi tarafından görülebilir" başlıklı bir bildirimden sonra güvende hissetmediği haberleştirilmiş; Caleb Kwong isimli bir siber güvenlik uzmanı da AirTag'lere ilişkin güvenlik endişelerinin yaygınlaştığını, kötü birinin sizin nerede yaşadığınızı, nerede çalıştığınızı öğrenebilecek olmasının korkutucu olduğunu dile getirmişti.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AirTag nasıl yorumlanıyor?&nbsp;</h2>Apple, AirTag'in istenmeyen takip durumlarını önleyecek şekilde tasarlandığını savunuyor. Başka birine ait bir AirTag'in sizin eşyalarınızın arasına karışması durumunda cihaz bir uyarı gönderiyor. Bulunamaması durumunda da AirTag ses çalmaya başlıyor.&nbsp;The Washington Post'tan teknoloji yazarı Geoffrey A. Fowler,&nbsp;Mayıs 2021’de Apple'ın kötüye kullanımı engelleme yönündeki çabalarını yeterli bulmadığına ilişkin bir yazı yayımlamıştı. Cihazın sahibinden uzaklaştıktan üç gün sonra ses çıkardığını, bu sesin yeterince dikkat çekici olmadığını, Android kullanıcılarının bu olanaktan yararlanamayacağını ifade etmişti.&nbsp;Apple bu süreçte cihazın ses çıkarma süresini üç günden&nbsp;8 ila 24 saati kapsayan bir aralığa indirdi ve Android kullanıcılarının civarlarındaki AirTag’i tespit edebilmelerini mümkün kılan uygulamayı yayımladı. Şirketin bu hamleleri, ürünün öncü gizlilik ve güvenlik özellikleri sağladığına yönelik savını güçlendiriyor.

AirTag güvenli mi?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yılın son Para Politikası Kurulu toplantısını&nbsp;16 Aralık Perşembe günü gerçekleştirecek. Eylül ayından bu yana arka arkaya gelen faiz indirimleriyle %19’dan %15’e çekilen politika faizinin tetiklediği Türk lirasının değer kaybının tarihî zirvelere taşınması ve bozulan enflasyon beklentileri, toplantıdan çıkacak kararın önemini artırıyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler olmuştu?&nbsp;</h2>"Faiz sebep, enflasyon netice" gibi özetlenen ve ekonomistler tarafından alışılmışın dışında görülen bir anlayışı savunan&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan, yüksek faizin zengini daha zengin, yoksulu daha yoksul yaptığı argümanıyla faiz indirimine desteğini açıkça belirtiyordu.&nbsp;TCMB'nin geçtiğimiz aylardaki metinlerinde yer alan politika faizinin manşet enflasyonun üzerinde belirleneceğine yönelik vaatleri de bir sonraki adımda çekirdek enflasyon&nbsp;vurgusuna dönüşmüş, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın faiz indirimine yönelik bazı mesajları TCMB'ye "sinyal" olarak yorumlanmış ve çekirdek enflasyondaki artışın ardından faiz indirimi sürecine girilmişti.&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan son dönemde "düşük faiz, ihracata dayalı büyüme ve istihdam"&nbsp;olarak formülleştirdiği yeni bir ekonomi politikasından sıkça söz etmeye başlamış ve&nbsp;"Sıcak para çekme politikasını elimizin tersiyle itiyoruz" ifadeleriyle sunduğu bu politikanın "sert bir değişim" olduğu yorumları yapılmıştı.&nbsp;Bu süreçte Türk lirasının sürekli değer kaybetmesi ve Türkiye'nin risk priminin zirveye ulaşması gibi etkiler görülmüş; TCMB döviz kurlarına satış suretiyle üç kez müdahale etse de bu müdahalelerin etkisi sınırlı kalmış ve dolar/TL 13,80 seviyesinde kalmayı sürdürmüştü.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/11/0/1639271616494.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">The Wall Street Journal üzerindenDiğer yandan TCMB Para Politikası Kurulu'nda&nbsp;görev değişiklikleri gerçekleşmiş ve son olarak hedeflenen büyümenin fiyat istikrarından geçtiğini söyleyerek enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu yapan sözleri hükümetle ters düştüğü şeklinde yorumlanan Lütfi Elvan'ın "affını istediği" Hazine ve Maliye Bakanlığı görevine faiz indirimini desteklediği bilinen Nureddin Nebati atanmıştı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Çin modeli" tartışması&nbsp;</h2>Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "6 ay sonra meyvelerini yiyeceğiz, Çin de böyle büyüdü" ifadeleriyle işaret ettiği "Çin modeli"; ithalat ve ihracat arasındaki farkın kapanmasıyla, yani cari dengenin sağlanmasıyla enflasyonun düşeceği fikri üzerine temelleniyor. Değeri düşen TL'nin ihracatı desteklemesi ve düşük faizin yatırımları artırması bekleniyor.&nbsp;BBC Türkçe'den Özge Özdemir'in haberinde görüşlerine yer verdiği Prof. Dr. Erinç Yeldan;&nbsp;yeni bir modelden söz etmenin mümkün olmadığını, döviz kurundaki artışların "ekonomik bir hedefmiş gibi" gösterildiğini savunuyor. DW Türkçe de Prof. Dr. Murat Birdal'ın bu modellerin yalnızca otoriter rejimler altında uygulanabileceğine, nüfusu yoksullaştıracağına yönelik yorumlarına yer veriyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Beklentiler, riskler</h2>Credit Suisse,&nbsp;geçtiğimiz hafta gerçekleşen yatırımcı toplantısının ardından TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu'nun&nbsp;"Aralık toplantısında faiz indirimi yapılmama olasılığı arttı" dediğini öne sürmüştü. Tera Yatırım'dan Enver Erkan ise kendileriyle yapılan toplantıda böyle bir referans verilmediğini dile getirmişti.&nbsp;Reuters'ın haberinde ise TCMB'nin söz konusu yatırımcı toplantısında para politikasındaki agresif gevşemeye aralık ayında yapılacak bir faiz indiriminin ardından, ocak ayında son verileceği sinyali verdiği aktarılmıştı.&nbsp;Reuters'ın son anketine göre beklentiler 100 baz puanlık bir indirimle politika faizinin %14'e taşınacağını gösteriyor. Ankete katılan 13 ekonomistten yalnızca biri TCMB'nin faizi sabit tutacağını düşünüyor. AA Finans'ın 20 ekonomistle gerçekleştirdiği anketin medyanı da 100 baz puan indirimi işaret ediyor.Barclays'in beklentileri aralık ayında 200 baz puan, ocak ayında 100 baz puanken Unicredit&nbsp;bu yıl bir 100 puanlık indirim kararı daha verileceğini, gelecek yılın başlarında da faizin %12'ye kadar indirileceğini öngörüyor.&nbsp;Faiz indirimlerinin sürmesi durumunda enflasyondaki artışın ve Türk lirasındaki değer kaybının da devam edeceği yorumları yapılıyor.&nbsp;Barclays; TÜİK'in son olarak %21,31 açıkladığı enflasyonun gelecek aylarda %30'lara yükseleceğini öngörürken dolar/TL'nin 2021 sonunda 14,50; 2022 ortasından itibaren de 16 olacağını düşünüyor. Kredi derecelendirme kuruluşu Moody's&nbsp;enflasyonun gelecek aylarda %25'i aşacağını; Almanya merkezli Commerzbank dolar/TL'nin 2022'nin ilk çeyreğinde 15 olacağını öngörüyor.&nbsp;

Yılın son faiz kararı: tartışmalar, tahminler, riskler

Bu yazıda geçtiğimiz hafta sanat dünyasında öne çıkan iki başlığı derliyoruz.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Rembrandt'ın portresi</h2>Hollanda hükümeti, yüz yıllardır koleksiyoncuların elinde olan ve 1844'ten bu yana Rothschild ailesinin sahip olduğu Rembrandt van Rijn otoportresinin ülkeye geri dönmesi için yaklaşık 198 milyon doları ödemeyi planlıyor. Gerçekleşmesi için parlamento onayı beklenen satın almanın yaklaşık 11 milyon doları Rijksmuseum tarafından, yaklaşık 17 milyon doları Rembrandt Association tarafından karşılanacak. 170 milyon dolarlık kısmı ise hükümet ödeyecek.&nbsp;1585-1702 yıllarını kapsayan Hollanda Altın Çağı isimli dönemin ressamı Rembrandt'ın 1636'da yarattığı The Standard Bearer isimli eserin, Rijksmuseum'un Onur Galerisi'nde sergilenmeye başlamadan önce ülkede dolaştırılması planlanıyor. Rotschild ailesi 2019'da tabloyu satışa çıkarmış, Fransa istese de yeterli fon sağlayamadığı için geri adım atmıştı. Hollanda Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanı Ingrid van Engelshoven eserin "sonsuza dek" Hollanda'da kalacağını söyledi.&nbsp;<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Met'in Sackler ailesi kararı</h2>The Met olarak bilinen New York Metropolitan Museum of Art, Sackler ailesiyle anlaşarak sergi salonlarındaki Sackler ibarelerini kaldıracağını duyurdu. 2019'da ailenin opioid kriziyle bağlantısı ortaya çıktıktan sonra Sackler ailesinden destek almayacağını açıklayan Met'teki toplam yedi sergi salonu, müzeyi yaklaşık 50 yıldır desteklediği bilinen Sackler ailesinin adını taşıyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/11/5/1639096508999.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Karsten Moran / The New York Times | The Met Museum'da bir salon" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Karsten Moran / The New York Times<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Sackler kim, neler oluyor?&nbsp;Purdue Pharma isimli ilaç şirketinin kurucusu olan Sackler ailesi, ABD'de opioid krizine sebep olan bağımlılık yapıcı ağrı kesici OxyContin gibi ilaçlar üretmişti.&nbsp;Sackler ailesi üyeleri ve Met yetkililerinin geçtiğimiz perşembe yayımlanan ortak açıklamasında,&nbsp;"Met'in temel görevini daha ileri taşımasına olanak tanımak için kararın karşılıklı uzlaşıyla alındığı" ifade edildi. Met CEO'su Dan Weiss de Sackler ailesinin müzenin "en cömert destekçileri arasında" olduğunu ve ailenin "bu zarif jestinin" müzenin gelecek nesillere hizmetini sürdürmesine yardımcı olacağını söyledi.&nbsp;Şirket, geçtiğimiz aylarda feshedilmiş ve iflas anlaşması kapsamında hakkındaki davaları sona erdirmek için 4,5 milyar dolar ödemeyi kabul etmişti.&nbsp;DahasıAilenin desteklediği sanat kuruluşları arasında&nbsp;Tate, Serpentine, Guggenheim, Louvre gibi müzeler de yer alıyor. Müzelerin aileyle ilişkisini kesmesi için P.A.I.N. adında bir proje başlatan ABD merkezli fotoğraf sanatçısı <a fr-original-style="" href="https://www.artnews.com/art-news/news/metropolitan-museum-of-art-removes-sackler-name-1234612954/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nan Goldin,</a> Sackler ailesi ve opioid krizi arasındaki bağlantıyı araştıran Ağrı İmparatorluğu: Sackler Hanedanlığının Gizli Tarihi başlıklı kitabın yazarı Patrick Radden Keefe'e ve diğer gazetecilere teşekkür ederek haberi "Başardık, Met doğru olanı yaptı" ifadeleriyle kutladı ve diğer müzelere de çağrıda bulundu.&nbsp;

Rembrandt'ın portresi, Met'in kararı

Odağımız teknolojide kadın istihdamı. Neden önemli, neden gerekli, güncel veriler ne söylüyor gibi sorularımızı eğitim teknoloji girişimi <a fr-original-style="" href="https://upschool.io/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">UP School'un</a> kurucu paydaşlarından Mina İlköz'e yöneltiyoruz.Sabancı Üniversitesi Ekonomi bölümü mezunu olan İlköz, 1,5 yıl önce ortağı Melike Aydın'la "kadınları teknolojiyle yükseltmek" amacıyla UP School'u kuruyor. İlköz, UP School'u "teknolojide rol model kadınlar yetiştiren bir eğitim teknolojisi girişimi" olarak tanımlıyor.İlköz teknolojide kadın istihdamıyla ilgili görüşlerine dair sorularımıza birkaç veriyle başlıyor. Verilere göre Türkiye'de teknolojide kadın istihdam oranı %10, dünyada ise %30'larda seyrediyor. Diğer yandan teknoloji, küresel çapta yetenek açığının en çok görüldüğü sektörler arasında yer alıyor. Bilgi teknolojileri, veri analizi, web tasarım gibi alanlardaki yetenek açığının %70 seviyelerinde olduğuna dikkat çeken İlköz; üniversitelerin şirketlerin yeni mezunlarda beklediği yetkinliklere dair eğitim vermek konusunda da yetersiz kaldığını düşünüyor.&nbsp;Forbes Technology Council'in önümüzdeki 10 yılda yazılımcı sayısının %75 artacağına ilişkin öngörülerini paylaşan İlköz, şöyle diyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Bir yanda, nüfusun yarısını oluşturan, teknoloji alanında potansiyeli keşfedilmemiş kadınlar; diğer yanda ise global bir yazılımcı açığı görüyoruz. UP School’da biz de bu verimsizliği azaltmak, teknolojide kadın istihdam oranını artırmak için çalışıyoruz. Daha çok kadın yazılımcı olduğunda gençlere rol model olacak, ilham verecekler. Rol model sayısını artırmamız gerekiyor.</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Endişeler, memnuniyetsizlikler, topluluk ihtiyacı</h2>Kadınlara yazılım alanında uzmanlık kazandıran ve potansiyellerini açığa çıkarmalarına yardımcı olan UP School; Data Analysis, RPA, Android ve Frontend Development gibi sektörde çok ihtiyaç duyulan alanlarda eğitim programları tasarlıyor. İlköz; program mezunlarının kariyerlerine Getir, Ford Otosan, Hepsiburada, Akbank, Türkiye İş Bankası, Coca-Cola İçecek gibi şirketlerde devam ettiğini söylüyor.İlköz; şimdiye dek 6.000'i aşkın başvuru alan ve 400'ü aşkın genç kadınla mülakat gerçekleştiren UP School adaylarının bazı endişelerinin, memnuniyetsizliklerinin ortaklaştığına dikkat çekiyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Üniversite mezunları iş bulmayla ilgili çok endişeliler, kaygılılar. İlk 5’te yer alan üniversitede okuyanlarda da Anadolu üniversitelerinde okuyanlarda da bu hissediliyor.&nbsp;Seçtikleri bölümden memnun olmayan genç sayısı da çok fazla. Bu sebeple, farklı bir alana girmek için çalışıyorlar. Online eğitim platformlarını takip ediyorlar fakat değişim sürecinde yalnız oldukları için kısa zamanda pes ediyorlar. Sorularını sorabilecek, ya da birlikte eğitim alabilecek bir topluluk ortamı onların hayallerine tutunmalarını sağlıyor. UP School da burada kritik bir yer alıyor: Kız kardeşlik kültürünün ve topluluk odaklı öğrenme modelinin eğitim içerisinde yer alması.</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hikâyeler</h2>Adana'da Endüstri Mühendisliği alanında iş bulamayıp satış elemanı olarak çalışmaya başlayan, sonrasında UP School RPA programına seçilerek İstanbul merkezli bir teknoloji firmasında RPA Support Engineer olan ya da siyasal bilimler mezunu olsa da veri alanındaki kariyer hedefiyle dört aylık Data Science programının ardından Türkiye İş Bankası'nda Data Analyst olarak görev alan mezunların hikâyeleri, kadınların teknolojide istihdamını artırmanın ve teknolojide rol model kadın sayısı çoğaldıkça yaşanacak kültür dönüşümü ve değişiminde topluluk oluşturmanın önemine dair ipuçları taşıyor.

Teknolojide rol model kadınlar yetiştirmek: UP School

Deloitte'un TÜBİSAD iş birliğiyle gerçekleştirdiği 2018 tarihli bir araştırmanın katılımcılarının %54'ü "erkeklerin bilgisayar ve teknoloji konusunda kadınlardan daha avantajlı olduğunu" düşünüyor. Aynı araştırmada "toplum kadın ve teknoloji imajını birbiriyle bağdaştırıyor mu?" sorusuna katılımcıların %76'sı "hayır" yanıtını veriyor.Meslek seçimlerinde ya da kariyer planlamalarında teknoloji, bilim, mühendislik gibi alanlarda kadın istihdamını ve görünürlüğünü artırmak iş dünyasında cinsiyetler arası uçurumları kapatmak açısından önem arz ediyor.&nbsp;Bu kapsamda; bilim, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın güçlenmesi için çalışan <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/sisterslabb/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">SistersLab'le,</a> diğer adıyla Bilim ve Teknolojide Kadın Derneği'yle konuşuyoruz.SistersLab;&nbsp;üç kardeş olan Hilal, Merve ve Nihal tarafından hayata geçirilen bir oluşum. Nihal toplumsal cinsiyet ve göç alanlarında, Hilal ve Merve ise eğitim teknolojileri alanında çalışıyor. SistersLab kendisini aşağıdaki ifadelerle tanımlıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Kendimizi bilim, teknoloji, mühendislik, sanat, matematik alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın güçlenmesini sağlamak amacıyla faaliyetler gerçekleştiren bir sosyal girişim olarak tanımlıyoruz.</blockquote>STEAM/DIY projeler üzerinde çalışan ve ürettikleri içerikleri sosyal medyada paylaşan Hilal ve Merve'nin paylaşımları, özellikle kız çocukları ve kadınlar tarafından ilgi çekiyor. 2018'de başlayan yolculuğun temelleri, Hilal ve Merve'nin teknoloji sektöründe karşılaştıkları sorunları, Nihal'in toplumsal cinsiyet bağlamında ele almasıyla atılıyor. SistersLab hayata geçtikten sonra Pisano gibi girişimlerin destekleriyle kız çocukları ve kadınlara yönelik temel eğitimlerle STEAM alanlarının tanıtılmasına hizmet edecek etkinlikler düzenlemeye başlıyor.Geçen süreçte gönüllü ağını genişleten SistersLab, 2021'de 70'ten fazla gönüllüsüyle sistemli hâle gelen çalışmalarını ortak bir çatıda toplamak amacıyla Bilim ve Teknolojide Kadın Derneği&nbsp;adıyla tüzel kişiliğini kazanıyor. Dernekleşmenin ardından SistersLab'in iş birlikleri, gönüllü kadrosu ve ortaya koydukları da çoğalıyor.&nbsp;Quando'nun sorularını yanıtlayan Merve Güngör'e SistersLab topluluğunun paydaşlarının kaygılarına, umutlarına, deneyimlerine dair kesişimleri soruyoruz.&nbsp;Güngör; özellikle STEAM gibi erkek katılımının yoğun olduğu alanlarda kadınların hak ettikleri yeri alabilmeleri için ayrıca müdahale etmek zorunda olduklarını düşünüyor. Güngör; dernek içinde kurdukları deneyim paylaşım alanında gözlemlediklerinden hareketle şu ifadeleri kullanıyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Aynı pozisyonda çalışan bir kadın ve erkek, gerek çalışma arkadaşlarından gerekse üstlerinden benzer muameleyi görmüyor. Kadınlar pozisyonlar için henüz başvuru aşamasında “yeterli” olmadıkları ön yargısıyla değerlendirilmeye başlarken iş sürecinde kendilerini diğerlerine ispat etmek için uğraşmaları gerekiyor. Kadın olduğu için uğradığı ayrımcılığı dile getirenler ise “şımarık ve olayları abartan, hassas kişi” olarak tanımlanıyor. Herhangi bir anda gergin olması regl olacağı şeklinde yorumlanabiliyor. Bir erkeğe sorulmayan kişisel sorularla muhatap olmak durumunda kalıyorlar. Erkek meslektaşları tarafından mesleki becerileri çoğu zaman yetersiz kabul edilirken teklif etmeye bile gerek duymadan bir erkeğin meslektaşı olan kadına tavsiye verdiğini veya kadının uzmanlık alanına dair ona bilgi vermeye çalıştığını duyabiliyorsunuz. Bu durumda kadının daha deneyimli olması da bir şey ifade etmiyor ayrıca. </blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dayanışma ve çeşitlilik</h2>Güngör'e göre bu ayrımcı süreç daha eğitim basamağında başlıyor. "Erkek meslekleri", "erkek bölümleri" gibi kalıpların olduğuna dikkat çeken Güngör; "erkek mesleği" olarak görülen alanlara dâhil olmak isteyen kız çocuğu sayısının da toplumsal tepkiler sebebiyle hâlâ çok düşük olduğunu savunuyor. Yine de kadınların sektördeki bilinirliği ve başarılarıyla farkındalığın arttığını; kendileri için rol model olabilecek kadınları gören kız çocuklarının bu alanlarda kariyer hedeflemeye başladığını söylüyor.Güngör gücünü dayanışmadan ve çeşitlilikten alan SistersLab'in kız çocuklarının bilim ve teknoloji alanlarına yönelmesi, alanda öğrenim gören kadınların kariyer tercihlerinin çeşitlendirilmesi ve desteklenmesi, alanda çalışan kadınların karşılaştıkları zorluklara çözüm bulacak güç ve farkındalığa sahip olmaları, ayrıca kadınların yaşadıkları zorlukları ve kendilerini başarıya götüren süreçleri paylaşması için çalışmalar yürüten bir organizasyon olduğunu ifade ediyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">SistersLab’de farklı kişilerin farklı fikirleri ve yeteneklerini rahatlıkla ortaya koyabilecekleri eşitlikçi bir alan oluşturması özellikle önem arz ediyor. SistersLab aracılığıyla STEAM alanlarında hâlihazırda çalışan kadınlar için ortak paylaşım alanının oluşmasıyla bireysel olarak yaşadıkları zorlukların genele bakıldığında sık rastlanan durumlar olduğunu görmüş oluyorlar. Bu sayede mesleki anlamda zorluklara karşı hissedilen&nbsp;yalnızlık, dayanışmayla birlikte bir nebze etkisini yitirmiş oluyor&nbsp;ve kolektif bir dayanışma bilinci ortaya çıkıyor.</blockquote>SistersLab ekosisteminde lise öğrencilerinden akademisyenlere, sosyal ve teknik alanlarda öğrenim gören öğrencilerden sivil toplum alanında çalışan deneyimli kişilere; geniş bir gönüllü kitlesi yer alıyor. Güngör, proje üretimi, eğitim ve farkındalık çalışmaları konusunda topluluk olmanın gücünden önemli ölçüde faydalandıklarını söylüyor.&nbsp;Güngör'ün sorularımıza verdiği yanıtlar içinde yer alan aşağıdaki ifadeler, bir çağrı niteliği de taşıyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Maya Angeolu’nun dediği gibi “Bir kadın, ne zaman kendi sesini duyurmak için ayağa kalksa, planlamamış bile olsa, tüm kadınlar için de ayağa kalkmış olur.” Deneyimlerimiz, yaşadığımız zorluklar, haksızlıklar birbirine çok benziyor. Ancak bununla beraber bu zorluklara karşı mücadelemiz de bir. Umutlarımız yalnızca kendimiz için adil ve aydınlık bir gelecek inşa etmek değil, tüm kız kardeşlerimizle birlikte bunu el ele yapabilmeyi amaçlıyoruz. </blockquote>

Kolektif bir dayanışma bilinci: SistersLab

İktidar ve muhalefet partilerinin liderleri, hafta sonunu Türkiye’nin farklı vilayetlerinde halkla buluşarak geçirdi.&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan Siirt’te toplu açılış törenine katıldı, CHP lideri Kılıçdaroğlu Mersin’de bir miting gerçekleştirdi, İYİ Parti lideri Akşener de esnaf ziyaretlerini Amasya’da sürdürdü.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Erdoğan Siirt’te</h2>Cumhurbaşkanı Erdoğan Siirt'te katıldığı toplu açılış töreninde Siirt’teki yatırımlardan söz ettikten sonra Kılıçdaroğlu’nun TÜİK ziyaretine ve Mersin mitingine değindi.&nbsp;Erdoğan, "TÜİK'in önünde bir genel başkan gösteri yapıyor. Bir insan davet edilmediği yere gidemez. (Devletin kurumları) ciddi kurumlardır, senin gibi ciddiyetsiz değil. Devlet kurumlarına randevusuz gidilemeyeceğini öğren." dedi.&nbsp;Kılıçdaroğlu'nun Mersin'de Siirt'teki kadar insan toplayamadığını söyleyen Cumhurbaşkanı, "Daha büyük meydan verilse orayı doldururduk, diyor. Sen ilk önce orayı doldur." ifadelerini kullandı.&nbsp;CHP lideri Kılıçdaroğlu'na "kamu kurumlarını basıp memurları tehdit etmeyi bırak" diyen Erdoğan, Kılıçdaroğlu'nun genel başkan olduğundan bu yana seçim kazanamadığına dikkat çekerek "bu zat aslında bizim sıkletimiz değil" diye konuştu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bomba düzeneği: İHA'nın haberine göre Siirt mitinginde görevlendirilen bir polis memurunun aracına yerleştirilen bomba düzeneği, fark edilerek imha edildi. İçişleri Bakanlığı açıklamasında&nbsp;"yapılan incelemede araç altı bomba düzeneği olduğu, bomba imha ekibinin müdahale ettiği" belirtildi.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kılıçdaroğlu Mersin’de</h2>CHP lideri Kılıçdaroğlu’nun "hemen seçim" çağrısıyla başlattığı "Milletin Sesi Kılıçdaroğlu" mitinglerinin ilki cumartesi günü Mersin'de gerçekleşti. BBC Türkçe’nin aktardığına göre valiliğin şehrin en büyük meydanı olan Cumhuriyet Meydanı’nda mitinge izin vermemesi nedeniyle buluşma Umut Meydanı isimli alanda gerçekleşti.&nbsp;Kılıçdaroğlu, Türkiye İstatistik Kurumu'na alınmayışına atıfla "Vesayetin ne olduğunu dün bütün dünya gördü. Asgari ücretlinin, memurun, emeklinin hakkını savunmak sadece benim görevim değil, hepimizin görevi." dedi.&nbsp;Kılıçdaroğlu, iktidara geldikleri ilk haftada çiftçinin bankalara ve tarım kredi kooperatiflerine borçlarının faizlerini sileceklerini ifade etti. Esnaf bakanlığı kuracaklarını, Halkbank'ı bir "esnaf bankası" yapacaklarını söyledi.&nbsp;Kılıçdaroğlu'nun gündeminde atama bekleyen öğretmenler, engelliler, sağlık çalışanları, emeklilikte yaşa takılanlar da vardı. CHP lideri, İstanbul Sözleşmesi'nin iktidarlarının birinci haftasında yürürlüğe konulacağını vurguladı.&nbsp;"Fakirliğimizi dolar baronlarına satmak istiyorlar" diyen Kılıçdaroğlu, Türk lirasını yeniden hak ettiği yere getirmenin "boyunlarının borcu" olduğunu ifade etti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir yorum:&nbsp;IstanPol Institute Genel Direktörü Seren Selvin Korkmaz, Kılıçdaroğlu sahneye çağrılırken kullanılan&nbsp;"Zalimin korkuya kapıldığı andır bu an" ifadelerine ilişkin "Korku duygusu hâkim olan kampanyalar CHP'ye kaybettirdi, popülist iktidara kazandırdı." yorumunda bulunuyor. Helalleşme ve "biz çözeriz" çıkışlarının "iktidara hedef şaşırttığını" söyleyen Korkmaz, kutuplaşmaya sebep olacak hiçbir cümlenin anlamı olmadığını söylüyor.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Akşener Amasya’da</h2>Bir süredir il ziyaretlerini sürdüren İYİ Parti lideri Meral Akşener, cumartesi günü Amasya'daydı. Restoran işleten bir esnafın "İşler son derece perişan. Yani esnaf kan ağlıyor. 15 günde 2 katı zamla mücadele veriyoruz. Yağ 65'ten 140 oldu. Et 62'den 85 oldu. Perişan hâlde."&nbsp;ifadelerini kullandığı bir kesit, video olarak paylaşıldı. Restoran işletmecisi, Akşener'in siparişlere ilişkin sorusuna "Vatandaş çorbaya ekmek banıyor şu anda. Ekmekle karnını doyurmaya çalışıyorlar." yanıtını verdi. Bir başka vatandaşın da "Artık başımızda sizi görmek istiyoruz. Zaten fakirdik, daha da fakirleştik"&nbsp;dediği aktarıldı.&nbsp;Yavuz Selim Meydanı'nda; iki yıldır esnaf gezileri gerçekleştirdiğini, bu süreçte vatandaşın o "Nasılsınız demeden derdini anlatır olduğunu" ifade eden Akşener, "Ben sizin emrinizdeyim, ne olmamı istiyorsanız onu olacağız" ifadelerini kullandı. "Harami düzeni" sandıkta, oylarla yıkacaklarını söyledi.

Liderlerin hafta sonu mesaisi

<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Bu yıl normal olmaktan çok uzaktı. Randevularını iptal et ve grup sohbetlerini sessize al... 2021 yılı bir film olsaydı başrolde sen olurdun. Soundtrack'siz film hiç olur mu? 2021 yılında ne yapman gerekiyorsa onu yaptın. Bu yılın 43.362 dakikasını dinlemeye ayırdın. Herkes NFT'nin ne olduğunu anlamaya çalışırken sen bir şarkıyı tekrar tekrar dinliyordun. Bu yıl 179 farklı tür dinledin. Ama sadece yağmur sesi dinlemiş olsan da seninle gurur duyardık. Bir podcast yıl boyunca kafanın içinde kira vermeden yaşadı. En çok dinlediğin Aposto! Radyo oldu."&nbsp;</blockquote>Evet, yılın o zamanı geldi. Müzik akış servisi Spotify, gelenekselleşen yıl özetini yayımladı ve Instagram, Spotify'ın renkli tasarımlarıyla doldu.Spotify'ın küresel marka tasarımı başkanı Rasmus Wangelin, her yıl milyonlarca paylaşımla sosyal medyada dolaşarak viral tanımının hakkını veren Spotify Wrapped için&nbsp;"muhtemelen her yıl yaptığımız en büyük proje" diyor. 2021 kampanyasının duyuru metninde de "tamamı sizin için yaratıldı" ifadesi yer alıyor. 170 müzisyenin ve podcast üreticisinin hayranlarına teşekkür videosu ürettiği Spotify Wrapped 2021 sonuçları Snapchat, Twitter, Instagram ve Facebook'un yanı sıra bu yıl TikTok'ta da paylaşılabiliyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2016'dan bugüne</h2>Vikipedi, Spotify Wrapped'i "Spotify'ın viral pazarlama kampanyası" olarak tanımlıyor. 2016'dan bu yana her yılın sonunda kullanıcıların serviste geçirdikleri zamanı, en çok dinledikleri müzikleri ve müzisyenleri, favori müzik türlerini özetleyen, bunu kişiselleştirilmiş hikâyeler anlatarak yapan Spotify Wrapped aslında 1 Ocak'tan 31 Ekim'e kadar olan tarih aralığındaki verileri değerlendiriyor. Spotify'da içerik oluşturucu gelişiminden sorumlu Brendan Codey de bu bilgiyi <a fr-original-style="" href="https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-missing-data-cut-off-date-1651953" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Newsweek'te</a> doğruluyor.&nbsp;Bu durum bazı dinleyiciler için "tutarsızlık"&nbsp;tartışması başlatıyor. Örneğin müzik zevkinin bir dönemden sonra tamamen değiştiğini söyleyen bir kullanıcı yıl sonunda karşılaştığı sonuçlardan memnun olmazken kimileri sonuçları büyük ölçüde tutarlı buluyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/5/1638494462653.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="dudewithsign kullanıcı adlı Instagram fenomeni, elinde &quot;hiç kimse sizin Spotify'ınızı umursamıyor&quot; pankartı tutuyor." ratio="1.01" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Instagram: dudewithsign<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden seviyoruz?&nbsp;</h2>Haley Weiss'in 2018'de The Atlantic'te yazdığı <a fr-original-style="" href="https://www.theatlantic.com/technology/archive/2018/12/spotify-wrapped-and-data-collection/577930/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Why People Love Spotify's Annual Wrap-Ups</a> başlıklı yazıda "teknoloji şirketlerine olan inancımızın düşük olduğu bir anda ücretsiz reklamcılığın ustaca dokunuşu ve etkileyici bir tüketici güveni göstergesi" olarak tanımladığı Spotify Wrapped, verinin anlamlı ve paylaşmaya teşvik eden bir sunumunu gerçekleştiriyor. Etkileyici bir görsel dil, düşünülmüş ifadeler, özel hissettiren cümleler bir toplulukla bağ kurmanın güçlü yollarından biri olan müzik zevklerini paylaşma isteğini tetikliyor.&nbsp;Ayrıca bu paylaşma özgürlüğü yine kullanıcıya bırakılıyor. Reklamcılık profesörü Benjamin Johnson'a göre kullanıcı&nbsp;"Bu beni iyi gösterecek mi? Bu, hikâyemi yansıtıyor mu?" gibi soruları sorarak neyi, nasıl paylaşacağına karar verebiliyor.&nbsp;Diğer yandan Spotify'ın kullanıcılarından topladığı ve işlediği veri, gizlilik endişelerinin arttığı bir çağda zararsız bir ölçekte kalmayı başarıyor. Google'ın aylık seyahat geçmişimizi gittiğimiz tüm şehirlerden her bir mekâna kadar listelemesinden daha az tehditkâr geliyor. Weiss'e göre müzik, sosyal platformların hatırlattığı bir sohbet geçmişinden ya da fotoğraftan&nbsp;"daha az mahrem" bir yerde konumlanıyor.&nbsp;Spotify'ın "senin için yaratıldı", "sadece yağmur sesi dinlemiş olsan da seninle gurur duyardık" gibi cümleleri sunduğu kişiselleştirilmiş deneyim iki yıl içinde öyle bir noktaya varıyor ki 2018'de Spotify'ın destek hesabının listelerindeki sıralamaların yanlış olduğuna inanan kullanıcıların mesajlarıyla dolup taştığı belirtiliyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ya öyle değilse?&nbsp;</h2>Kampanyanın müzikle kurulan ilişkiyi sığ hâle getirdiğini düşünenler de yok değil. The Guardian'dan Elle Hunt'ın <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/music/2021/dec/01/spotify-wrapped-is-free-advertising-that-says-nothing-about-the-joy-of-music" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yazısına</a> göre Wrapped müzik zevkleri hakkında sohbetler başlatmak yerine onları kısa kesiyor, bir alana hapsediyor. Diyaloglar ilk beşte yer alan türlerin, sanatçıların ya da şarkıların yüzeysel bir kıyasından öteye geçemiyor. Elle ayrıca; dinleme süresinin neyi ölçtüğünü, bir sanatçıyı en çok dinleyen %1'lik dilimde olmanın ne anlama geldiğini sorguluyor.Yine de Forbes verileri;&nbsp;2019'da 60 milyon kullanıcının Wrapped hikâyeleriyle etkileşime geçtiğini, özet listelerin 3 milyardan fazla oynatıldığını ve en az 1,2 milyon&nbsp;tweet paylaşıldığını söylüyor. Twitter arama çubuğuna "kimse sizin spotify" yazınca bulunması oldukça kolay olan bu cümleler anlamını tam da "Neden seviyoruz?"&nbsp;başlıklı bölümdeki sebeplerden ötürü yitiriyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/11/5/1638494403628.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Twitter - Kimse sizin Spotify istatiklerinizi merak etmiyor tweet'leri" ratio="0.96" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Twitter

Spotify Wrapped'i neden seviyoruz? 

Türkiye dün de ekonomi açısından hareketli bir gün yaşadı.&nbsp;Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre Tüketici Fiyat Endeksi, 2021 Kasım'da bir önceki aya göre %3,51, bir önceki yılın aynı ayına göre&nbsp;%21,31 artış gösterdi. Piyasa beklentilerinin üzerinde gelen bu sonuçlarla yıllık enflasyonda Kasım 2018'den bu yana en yüksek seviye görüldü.&nbsp;Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi&nbsp;ise yıllık %54,62, aylık %9,99 arttı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ENAGrup: Bağımsız akademisyenler ve uzmanlar tarafından oluşturulan ENAGrup, ENAGrup Tüketici Fiyat Endeksi'nde aylık artışı %9,91, son 12 aylık artışı ise %58,65 olarak duyurdu.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir adım geriden:&nbsp;Geçtiğimiz günlerde açıklanan 2021 üçüncü çeyrek verilerine göre Türkiye ekonomisi bir önceki yılın aynı dönemine göre %7,4 büyüme göstermişti. Ekonomist Hakan Kara büyümeyi "enflasyon yaratan ve gelir dağılımını bozan bir büyüme toplumun genelinin refahını artırmıyor" şeklinde yorumladı. Ekonomist Erinç Yeldan da iş gücü ödemeleri ve sermaye payının millî gelir paylarındaki değişimlerine dikkat çekerek "yoksullaştıran büyüme" ifadesini kullanmıştı.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Başka neler oldu?&nbsp;</h2>CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu enflasyon verisinin açıklanmasının ardından "TÜİK'ten randevu istedim, vermediler. Saat 11.00'de geliyorum, haberiniz olsun." paylaşımında bulundu.&nbsp;TÜİK binasına giden Kılıçdaroğlu ve heyeti, randevuları olmadığı gerekçesiyle binaya alınmadı. CHP lideri Kılıçdaroğlu bina önünde yaptığı açıklamada "bir önceki gün randevu istediklerini, TÜİK internet sitesinde bilgiye ulaşmak için merkez teşkilâtına gelinebileceğinin yazıldığını, TÜİK'in açıkladığı enflasyon rakamlarının güven vermediğini" söyledi.&nbsp;TÜİK'in "bir devlet kurumu olmaktan çıkıp bir Saray kurumu hâline dönüştüğünü" ifade eden Kılıçdaroğlu devlet memurlarına "görevinizi dürüstlükle yapın" çağrısında bulundu. TÜİK'in rakamları küçülttüğünü; "milyonlarca emekçinin ücret artışının bu yalan dolan TÜİK rakamları üzerinden yapılacağını"&nbsp;paylaştı.&nbsp;<img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-03T12:53:10.347Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Kılıçdaroğlu'nun TÜİK önündeki basın açıklamasından sonra paylaştığı tweet" width="550" ratio="1.60" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dövize ikinci müdahale</h2>Bunlar yaşanırken sabah saatlerinde 13,65 düzeyinde seyreden Dolar/TL gün ortasında 13,89'la rekor tazeledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz kurlarına doğrudan satış yöntemiyle bir haftada ikinci kez müdahale etti. Müdahale sonrası kurlar %3,5 civarı değer kaybetse de etkinin sınırlı kaldığı&nbsp;yorumları yapıldı.&nbsp;Meksa Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Figen Özavcı, BloombergHT yayınında TCMB'nin müdahaleleri sonrası piyasalarda kafa karışıklığının arttığını, müdahalelerin oynaklığı artırdığını söyledi.&nbsp;Diğer yandan uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, "para politikası güvenirliğinin zayıflığı, yüksek enflasyon, düşük dış likidite ve jeopolitik riskler" bağlamında Türkiye'nin kredi notunu BB- olarak teyit etti ve kredi notu görünümünü negatif olarak revize etti.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Mekân basma" tartışması</h2>Kılıçdaroğlu'nun TÜİK'e gittiği saatlerde İçişleri Bakanı Süleyman Soylu "Ana Muhalefet Partisi Genel Başkanı, PKK, DHKP-C ve organize suç örgütlerinin ağına düşüp, onlara özenip, mekan basmaya gitmez" paylaşımında bulundu.&nbsp;Ana muhalefet partisinin kamu adına hesap sorma yetkisine sahip olduğunu ifade eden CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, Soylu'ya "Mekan basmak senin gibi mafyayla el ele iş tutan, kabadayı gibi sağa sola racon kesenlerin işidir" yanıtını verdi.

Enflasyon, TÜİK ziyareti, ikinci müdahale

MIT Technology Review'un 35 yaş altı en yenilikçi 35 isimden biri olarak seçtiği 1976 doğumlu Jack Dorsey, Twitter'daki CEO'luk görevinden istifa ettiğini Twitter'dan paylaştığı bir şirket e-postasıyla duyurdu.&nbsp;Hikâye 21 Mart 2006'da Twitter'a düşen ilk tweet olan; yıllar sonra, 2021’de NFT'ye dönüşüp 2,5 milyon dolara alıcı bulacak "just setting up my twttr"&nbsp;cümlesiyle başlamıştı. WIRED'da yayımlanan bir yazıda iki büyük şirketin yarı zamanlı CEO'su Dorsey için şu ifadeler kullanılıyor: "Bir CEO'nun nasıl davranması gerektiğiyle ilgili kuralları çiğnedi. Sakalı, burun halkası, takıntıları; denim ve kripto. Son altı yıldır Twitter'ın ruhu olan biri tarafından yönetildiğine asla itiraz edemezsiniz."<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/jack/status/20" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-01T23:29:06.497Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Jack Dorsey - just setting up my twttr tweet'i" width="550" ratio="2.46" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> E-postada 16 yıldır görevde olduğunu belirten Dorsey, kurucuları tarafından yönetilen şirketlerin kısıtlayıcı olduğunu yazdı. Görevi devralacak kişinin hâlihazırda Twitter’da CTO’luk görevini yürüten Parag Agrawal olacağını ifade eden Dorsey, Agrawal'a güveninin sonsuz olduğunu da ekledi.&nbsp;Dorsey e-postasında kararın tamamen kendisine ait&nbsp;olduğunu da vurguladı. E-postanın son notunda ise "Bu e-postayı tweet'liyorum. Twitter'ın dünya üzerindeki en şeffaf şirket olmasını diliyorum." ifadeleri yer aldı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bir adım geriden</h2>Twitter'ın 1 milyar dolarlık hissesine sahip olan Elliot Management'tan Paul Singer; Twitter'ın yanı sıra finans teknolojileri sağlayıcısı Square'de de CEO olarak görev yapan Dorsey'in istifasını talep etmişti. Singer'ın argümanları genelde Square'in Dorsey'in Twitter'a olan ilgisini engellediği üzerinden şekilleniyordu. Hatta Bloomberg'in bir haberinde, 2020 Mart'ında Dorsey'in kendisinin gündem olduğu bir toplantıda bulunmadığı belirtilmişti.&nbsp;Twitter’ın temelleri Jack Dorsey’nin yolunun Odeo isimli podcast girişiminin sahibi Evan Williams’la kesişmesiyle atılmıştı. The Verge’ün derlemesine göre Apple’ın iTunes’un iş modelinde yaptığı bir değişikliğin zor duruma soktuğu Odeo, Williams’ın şirkete yeni bir yön vermek için düzenlediği hackathon’la yeni yolculuğunun ilk adımlarını atmıştı. Odea kurucu ortaklarından Noah Glass ve birkaç kişiyle iki haftada Twitter’ın prototipini çıkaran Dorsey, 2007’de de şirketin CEO’su oldu.&nbsp;Twitter bu dönemde 5 milyon dolar değerindeki Seri A yatırım turunu tamamlamıştı. İkinci yatırım turunda ise Williams, Dorsey’nin şirkete liderlik etmeye yetkin olmadığını düşünmeye başladı. Williams, işten erken çıkarak moda tasarım ve yoga derslerine katılan Dorsey’e şöyle demişti: "Ya modacı olursun ya da Twitter'ın CEO'su. İkisi birden olamazsın." Tarihler 2011’i gösterdiğinde yönetici olarak ürün geliştirmeye odaklanan ve Twitter’a geri dönen Dorsey, 2015’te CEO’luk görevine de yeniden gelmişti. Aynı dönemde Square'in de CEO'su olan Dorsey göreve döndüğünde Twitter hisseleri %6,2 düşmüştü.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Meraklı, rasyonel, yaratıcı: Parag Agrawal</h2>Twitter'ın yeni CEO'su Agrawal, şirketin 15 yılı aşkın tarihinde en uzun süre görev yapan üst düzey yönetici olarak öne çıkıyor. 2011 sonlarında şirkete katılan ve "Seçkin Mühendis" titrini alan Agrawal, 2017'nin sonlarında da CTO'luk pozisyonuna geliyor. Şirketinin görünen yüzünde pek yer almayan Agrawal’ın lisansını bilgisayar bilimleri ve mühendislik alanlarında Hindistan'da tamamladığı; doktora unvanını Stanford'dan aldığı biliniyor. Microsoft, AT&amp;T, Yahoo gibi şirketlerde görev alan Agrawal, Dorsey tarafından "meraklı, rasyonel, yaratıcı, alçakgönüllü ve kendini bilen"&nbsp;biri olarak tanımlanıyor.&nbsp;Şirketin teknoloji stratejisinin belirlenmesinde önemli roller üstlenen Agrawal'ın Twitter'daki yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojilerini bir adım ileri taşıdığı, kullanıcılara daha ilgili tweet'ler gösteren ve topluluk kurallarını ihlal eden paylaşımları tespit etmeyi kolaylaştıran teknolojiler üzerinde çalıştığı biliniyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Twitter’ı neler bekliyor?</h2>Jack Dorsey Aralık 2019'da Twitter'ın&nbsp;"sosyal medya için açık ve merkezî olmayan bir standart geliştirmek için çalışan" küçük, bağımsız bir grubu desteklediğini duyurmuştu. Bluesky&nbsp;adı verilen bu projenin yürütücüleri arasında da şirketin CTO'su Agrawal yer alıyordu. Daha açık bir topluluk yaratmak, şirketler tarafından geliştirilen algoritmaların sebep olduğu problemlerin önüne geçmek gibi amaçlar taşıyan Bluesky’ın, Agrawal döneminin de öncelikleri arasında yer alacağı tahmin ediliyor. Zira Agrawal'ın da "merkezsizleşmeye" inandığı belirtiliyor.&nbsp;İfade özgürlüğü başlığı ise daha tartışmalı bir konu olarak öne çıkıyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump'ı&nbsp;platformdan tümüyle uzaklaştıran Dorsey'in bu kararı Demokratlar tarafından "geç kalınmış bir karar" olarak yorumlanmış, Cumhuriyetçiler ise Twitter'ın bu kararının "muhalif siyasi görüşleri susturmak için tehlikeli bir örnek" olarak yorumlamıştı. Muhafazakârlar Agrawal'ın "ifade özgürlüğü" konusunda Jack Dorsey'den "daha büyük bir tehdit"&nbsp;olduğunu düşünüyor. Agrawal'ın 2010 tarihli bir tweet'i de Agrawal'ı şimdiden eleştirilerin konusu hâline getiriyor:&nbsp;"Müslümanlar ve aşırıcılar arasında bir ayrım yapmayacaklarsa, neden beyazlar ve ırkçılar arasında ayrım yapayım?" Söz konusu cümlenin bir televizyon programından alındığı, aslının aktör ve komedyen Aasif Mandvi’ye ait olduğu biliniyor.&nbsp;<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/MarshaBlackburn/status/1465385186896584708" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-01T23:32:19.794Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.47" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> <h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İki gerçek</h2>1) The Verge’ün derlemesine göre Big Tech şirketlerin birçoğunda kurucu yöneticiler görevlerini kendilerinden sonrakilere bıraktı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Amazon CEO’su Jeff Bezos temmuzda görevi Andy Jassy’ye devretti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Apple’da Steve Jobs’ın mirası Tim Cook tarafından sürdürülüyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ByteDance’in kurucusu Zhang Yiming, geçtiğimiz mayısta CEO’luk görevinden istifasını açıklamıştı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Google’da kurucular Larry Page ve Sergey Brin’in güvendiği isim de Sundar Pichai&nbsp;oldu.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bill Gates şu günlerde küresel problemlere odaklanırken Microsoft, Satya Nadella’ya emanet.</li></ul>Tabii istisnalar da yok değil. Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg Kongre’de verdiği onlarca ifadeye, kendisine yöneltilen suçlamalara rağmen metaverse hayaline koşuyor. Snapchat’in başında da hâlâ Evan Spiegel bulunuyor.2)&nbsp;Big Tech şirketlerinin çoğu Hindistan kökenli profesyoneller tarafından yönetiliyor.&nbsp;Parag Agrawal’ın yanı sıra Sundar Pichai&nbsp;(Alphabet &amp; Google), Satya Nadella (Microsoft), Shantanu Narayen (Adobe), Arvind Krishna&nbsp;(IBM), Vimeo (Anjali Sud), GoDaddy (Aman Bhutani) gibi isimler akla geliyor.

Twitter’da yeni dönem: Parag Agrawal

Dijital bir evren fikrine, Facebook'u bir sosyal medya şirketinden bir metaverse şirketine dönüştürme vizyonu için iddialı adımlar atan ve bunu Facebook markasını Meta'ya dönüştürerek daha da görünür kılan Mark Zuckerberg kadar sahip çıkan bir isim daha var: Tim Sweeney.Önümüzdeki yıllarda metaverse'ün dünya ekonomisinde&nbsp;"multitrilyon dolarlık" bir payı olabileceğini Seul'de katıldığı bir konferansta dile getiren Epic Games CEO'su Sweeney, gelecek üç yılın Epic, Roblox, Microsoft ve Facebook gibi şirketler için kritik olduğunu düşünüyor.Sweeney'in ve şirketinin son adımları, uygulama mağazası ve komisyon politikaları sebebiyle Apple'ın belalısı&nbsp;hâline gelen&nbsp;Epic'in metaverse'ün vadettiklerine olan inancını pekiştiriyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler oluyor?&nbsp;</h2>Epic Games, 2021 Nisan'da 28,7 milyar dolarlık değerlemeyle 1 milyar dolarlık bir yatırım turunu kapatmış ve Sweeney, şirketin "metaverse vizyonunu destekleyen" yatırımcılara teşekkür etmişti.&nbsp;Sweeney şirketin&nbsp;"film ve televizyona ve gerçek zamanlı oyunlara dağıtılabilen, üst düzey konsollardan düşük kaliteli akıllı telefonlara ölçeklendirilebilen bir dizi dijital varlık oluşturmak"&nbsp;için çalıştığını ifade etmişti. Geçtiğimiz haftalarda Epic Games; Guitar Hero, Rock Band, Dance Central ve Fuser gibi oyunların arkasındaki stüdyo olan Harmonix'i satın aldığını&nbsp;duyurdu. Bu hamlenin amacı, Epic Games'in bir oyunun ötesine geçmesini planladığı Fortnite'ta "müzikal yolculuklar tasarlamak" olarak belirtildi.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/11/4/1638404254876.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Fortnite - Astronomical - Travis Scott konseri" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hâlihazırda Marshmello, Travis Scott gibi isimlerin dijital konserlerine ev sahipliği yapan Fortnite evreni, şirketin son adımıyla sosyalleşme odaklı vizyonunu güçlendirdi. Epic Games, kullanıcıların arkadaşlarıyla buluşabilecekleri ve mini oyunlar oynayabilecekleri dijital sosyal alanları tanımlayan&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.theverge.com/2021/12/1/22811673/fortnite-party-worlds-islands-metaverse-social-space" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Fortnite&nbsp;Party Worlds'ü</a> tanıttı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sahiplik yarışı&nbsp;</h2>Engadget'ta yer alan Facebook says it doesn’t want to own the metaverse, just jumpstart it&nbsp;başlıklı yazıya göre&nbsp;metaverse'ü "vücut bulmuş internet" olarak tanımlayan Zuckerberg, Meta'nın metaverse konusunda bir sahiplik iddiasında olduğunu düşünmüyor. Zuckerberg'e göre her büyük teknoloji şirketi dijital evrene katkıda bulunma potansiyeli taşıyor. Zuckerberg, yalnızca bu süreçte şirketinin bir öncü olmasını istiyor.Epic CEO'su Sweeney de Seul'deki konferansta şu ifadeleri kullanıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Metaverse internet gibi bir kelime, hiçbir şirket onu sahiplenemez."</blockquote>İnsanların internetin işleyişinden "bıkmış durumda"&nbsp;olduğunu düşünen Sweeney'in yaklaşımı kimi yorumlara göre Zuckerberg'ten farklılaşıyor. Sweeney'e göre metaverse'te var olmak isteyen bir otomobil üreticisinin yapması gereken şey reklam vermek değil. Dijital içerik üreticileriyle iş birliği yaparak otomobilinin dijital bir kopyasını oluşturması ve bunu metaverse'ün&nbsp;bir parçası hâline getirmesi gerekiyor.Farklı yaklaşımlar, paylaşılan vizyonlar, yeni yatırımlar konuşuldukça bülten başlığındaki sorunun yanıtı daha kavranabilir hâle gelecekmiş gibi görünüyor.&nbsp;

Meta kadar iddialı: Epic Games

<a fr-original-style="" href="https://www.who.int/news/item/26-11-2021-classification-of-omicron-(b.1.1.529)-sars-cov-2-variant-of-concern" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dünya Sağlık Örgütü;</a>&nbsp;Güney Afrika'da ortaya çıkan ve diğer varyantlardan "daha hızlı yayılabileceği" öngörülen Covid-19 varyantını Omicron olarak adlandırdı. Örgütün açıklamasında 9 Kasım'da tespit edilen ilk Omicron varyantıyla paralel olacak şekilde Güney Afrika'daki vakaların son haftalarda keskin şekilde arttığının gözlendiği bildirildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Adlandırma:&nbsp;Örgüt sözcüsü Tarik Jasarevic, Yunan alfabesine göre yapılan adlandırmada "Nu" ve "Xi" harflerinin atlanarak Omicron'un tercih edilmesini şöyle açıkladı: "'Nu', 'yeni' ile çok kolay karıştırılıyor. 'Xi' ise yaygın bir soyadı olduğu için kullanılmadı."</li></ul>Çok sayıda mutasyona sahip olduğu ifade edilen varyant konusunda bireylere aşı olmaları ve tedbirlere uymaları yönünde çağrı yapıldı. Ülkelere de seyahat kısıtlaması kararları alırken risk temelli ve bilimsel bir yaklaşım uygulamaya devam etmeleri tavsiye edildi. Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa ise ülkeleri "bilimsel olarak kanıtlanmamış" seyahat yasaklarını kaldırmaya çağırdı.&nbsp;Piyasalar da yeni varyanta ilişkin haberlerden etkilendi. <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/japan-tighten-border-controls-s-africa-others-new-virus-variant-jiji-2021-11-26/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Reuters'a göre</a> %2,5 düşüşle kapanan Dow Jones Ekim 2020'den bu yana, Avrupa piyasaları 17 aylık periyotta en kötü günlerini yaşadı. Petrol varil başına 10 dolar değer kaybederken kruvaziyer ve hava yolları şirketlerinin hisselerinde de kayda değer düşüşler görüldü.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler oluyor?</h2>Ön kanıtlardan hareketle yeniden enfeksiyon riskini artırdığı düşünülen Omicron'un keşfi, küresel endişeleri ve yeni önlemleri de beraberinde getirdi. <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-59431305" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">BBC Türkçe'nin</a> aktardığına göre Türkiye, Birleşik Krallık, Avrupa Birliği, Avustralya, Kanada ve ABD dâhil olmak üzere birçok ülke Güney Afrika ve komşularından seyahatleri kısıtladı. İsrail cumartesi günü tüm yabancıların ülkeye girişini yasaklayacağını duyurarak sınırlarını tamamen kapatan ilk ülke oldu.&nbsp;İki Omicron varyantlı vaka tespit edilen Birleşik Krallık'ta pandemi tedbirleri sıkılaştırıldı. Bu kapsamda kapalı alanlarda maske kullanımının tekrar zorunlu hâle geleceği, yurt dışından gelenlerin bir süre karantinada kalacağı konuşuluyor.&nbsp;Euronews, Avrupa'nın ilk Omicron vakasının Mısır'dan Belçika'ya Türkiye aktarmalı gelen bir kişide tespit edildiğini söylüyor. Hong Kong, Almanya ve İtalya'da da vaka tespit edildiği, Çekya'da şüpheli vakalar üzerinde çalışıldığı, Hollanda'da Güney Afrika'dan gelen 600 kişiden testi pozitif gelen 61 kişinin incelendiği ve 13 Omicron varyantı tespit edildiği belirtiliyor. Fransa Sağlık Bakanı varyantın ülkede dolaşımda olmasının "muhtemel" olduğunu söylerken Avustralya'da da asemptomatik seyreden iki vaka tespit edildiği biliniyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de durum ne?</h2>Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, cumartesi akşamı yaptığı açıklamada varyantlara bağlı gelişmelerin izlendiğini ve önlem alındığını, Türkiye'de en yaygın varyantın Delta varyantı olduğunu ve Omicron varyantına rastlanmadığını duyurdu.&nbsp;Bakan Koca dünkü açıklamasında da "tabloda bir süredir ciddi değişkenlikler görülmüyor" diyerek "aşınızı vaktinde yaptırın" çağrısını yineledi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şimdi ne olacak?&nbsp;</h2>Dünya Sağlık Örgütü, varyant hakkında henüz çok az şey bilindiğini ve etkilerinin anlaşılmasının birkaç hafta sürebileceğini ifade ediyor. 30'un üzerinde yeni mutasyon içerdiği bilinse de endişelerin haklılığından emin olmak için mutasyonların ve risklerin anlaşılması gerekiyor.&nbsp;Güney Afrika Tıp Birliği Başkanı&nbsp;Angelique Coetzee de bu aşamada her şeyin spekülasyon olabileceğini, henüz görülen vakaların hafif seyrettiğini söylüyor. Başkanın ifadelerine göre Omicron varyantıyla enfekte olanların tat ve koku kaybı olmaksızın bir - iki gün boyunca kas ağrıları ve yorgunluk yaşadıkları görülüyor.BioNTech / Pfizer, Johnson &amp; Johnson, Moderna ve AstraZeneca gibi aşı üreticilerinin mevcut aşıların varyanta karşı koruyuculuğunu inceleyeceği, Moderna'nın bir hatırlatma aşısı geliştireceği aktarılıyor.&nbsp;

Yeni varyant: Omicron

Almanya'da Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller ve Hür Demokrat Parti (FDP) geçtiğimiz çarşamba koalisyon anlaşmasına vardı. Ülkenin yeni şansölyesi, Angela Merkel'in halefi; Olaf Scholz olacak.&nbsp;Ekonomi, adalet, ulaştırma ve dijital işler ile eğitim ve araştırma bakanlıklarının FDP; içişleri, çalışma ve sosyal güvenlik, savunma, sağlık, imar, ekonomik iş birliği ve kalkınma gibi bakanlıkların SDP tarafından üstlenileceği kabineye dair ayrıntılar da netleşmeye başladı.Yeşiller'in dün parti üyelerinin onayına sunacağı tabloda partinin eş başkanı Annalena Baerbock dışişleri bakanı, Robert Habeck başbakan yardımcısı ve iklim politikasından sorumlu ekonomi bakanı, Cem Özdemir tarım bakanı, Steffi Lemke çevre bakanı ve Anne Spiegel aile bakanı olarak aday gösterildi. FDP lideri Christian Lindner'ın&nbsp;da yeni ekonomi bakanı olması bekleniyor.&nbsp;Tüm sürecin 5 Aralık'a dek tamamlanması, 6-12 Aralık haftasında Scholz'un başbakan seçilmesi ve yeni kabinenin görevi devralması <a fr-original-style="" href="https://tr.euronews.com/2021/11/24/almanya-da-yeni-koalisyon-hukumetinden-yol-haritas-esrar-yasallas-yor-komur-uretimi-bitiyo" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öngörülüyor.</a>&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeni hükümetin ajandası&nbsp;</h2>Çevre: Üçlü koalisyon tarafından oluşturulacak yeni hükümet, Almanya'yı 2030'a dek kömürden tamamen çıkarmayı amaçlıyor. Koalisyon, 2030'da ülkedeki toplam elektrik tüketiminin %80'ini yenilenebilir enerjiden elde etmeyi umuyor. Gazdan enerji üretiminin 2040'a kadar bitmesi, 2030'a kadar binalarda gaz kazanlarının yasaklanması planlanıyor.&nbsp;Ekonomi: The Guardian'ın derlemesine göre yeni hükümet, Scholz'un asgari ücretin saatlik 12 avroya yükseltme vaadini izleyecek. Yetişkinlere eğlence amaçlı esrarın kontrollü satışının yasallaştırılmasının yılda 2,5 milyar avro ek gelir yaratabileceği öngörülüyor. Altyapı yatırımlarını da kapsayan adımlarla Avrupa'nın en büyük ekonomisinin daha yeşil, dijitalleştirilmiş bir ekonomiye dönüştürülmesi, üç partinin ortaklaştığı konular içinde yer <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/world/2021/nov/24/from-environment-to-economy-what-to-expect-from-new-german-government" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">alıyor</a>.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dış politika gündemi</h2>Yeni dışişleri bakanı Baerbock döneminde Rusya ve Çin ilişkilerinde daha sert bir ton belirleneceği, demokratik değerlere ve insan haklarına daha fazla vurgu yapılacağı tahmin ediliyor. Koalisyon anlaşmasında Belarus'ta yeni seçimler için çağrıda bulunulduğu ve Lukaşenko'nun tutumundan vazgeçmemesi durumunda daha fazla yaptırım uygulanmasına sıcak bakıldığı biliniyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-59401913" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">BBC Türkçe'nin</a> haberine göre partilerin ortak metninde Türkiye hakkında insan hakları konusundaki gerilemenin eleştirildiği, Türkiye'den Avrupa Birliği (AB) adayı değil, AB'ye komşu bir ülke ve NATO'da önemli bir partner olarak söz edildiği biliniyor.&nbsp;Scholz, Avrupa'nın egemenliğinin dış politikalarının temel taşı olduğunu ifade ederken Fransa'yla dostluklarını ve&nbsp;ABD ortaklıklarını vurguluyor. Merkel döneminin başbakan yardımcısı Scholz'un başbakanlığıyla, ülkenin Avrupa Birliği içindeki konumunda sürekliliğin garanti edildiği <a fr-original-style="" href="https://www.dw.com/en/opinion-setting-a-new-course-for-germany/a-59925624" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söyleniyor.</a>

Almanya'da yeni dönem

Küratör ve sanatçı&nbsp;Ben Moore; Anish Kapoor, Damien Hirst ve David Bailey gibi sanatçılar tarafından dava edilme riskiyle karşı karşıya kaldı.&nbsp;Moore, 2013'te bir yardım projesi için Damien Hirst, David Bailey, Anish Kapoor gibi sanatçılarla çalışmış, sanatçılar Star Wars serisinin ikonik öğelerinden Stormtrooper kasklarına kendi stilleriyle uygulamalar yapmıştı. Eserler Londra'da, Saatchi Gallery'de sergilenmişti.&nbsp;Moore, söz konusu işlerin fotoğraflarının da yer aldığı bin 138 fotoğraflık bir koleksiyonu NFT'ye (non-fungible token)&nbsp;dönüştürdü ve OpenSea isimli platformda satışa çıkardı. <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/7570bd42-0728-4e7e-b322-be9e5880e3d2" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Financial Times'ın</a> haberine göre Moore, Art Wars isimli bu projeyi hayata geçirirken sanatçılardan izin almadı.&nbsp;Sanatçıların temsilcilerinden biri olan Jon Sharples; söz konusu NFT'lerin OpenSea'de yaklaşık 7 milyon dolarlık bir satış hacmine ulaştığını söyledi. Anish Kapoor'a ait bir eserin NFT'sinin yaklaşık 4,3 milyon dolar değerle satışa çıkarıldığı; fakat satılmadan kaldırıldığı belirtildi. David Bailey'ye ait bir eserin de yaklaşık 517 bin dolardan fiyatlandığı öğrenildi.&nbsp;NFT platformu OpenSea, telif hakkı ihlali bildirimi aldığını ve gerekli aksiyonu aldığını duyurdu. Art Wars&nbsp;NFT sayfası kapatıldı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kimler, ne diyor?&nbsp;</h2>Moore, NFT'leri sanatçıların izni olmadan yarattığı yönündeki iddiaları reddetmedi. Projede bulunmak istemeyen sanatçılara saygı duyduğunu, projede kalan sanatçıların telif ücreti alacağını söyledi.&nbsp;Hukuki süreç başlatma tehdidinde bulunan sanatçılardan biri olan, Unskilled Worker isimli eserin sahibi Helen Downie'ye göre ise Moore'un yaptığı sanatçılar ve koleksiyonerler için heyecan verici bir alanı mahvetme riski taşıyor.<a fr-original-style="" href="https://news.artnet.com/art-world/art-wars-unauthorized-nft-sales-2039341" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Art Wars</a> projesinin Twitter hesabında eserlerin fikri mülkiyet haklarının Art Wars'ta bulunduğu belirtiliyor; fakat sanatçıların eserlerin haklarını bağışlayıp bağışlamadığı bilinmiyor.&nbsp;Anish Kapoor stüdyosunun yorum için yönlendirdiği Tasarım ve Sanatçılar Telif Hakkı Derneği de eserlerin sanatçı izni olmaksızın NFT'leştirilmesinin yaratıcılığa verilen değerin yok edilmesi anlamına gelebileceğini savunuyor.&nbsp;Collins Dictionary'nin&nbsp;yılın sözcüğü belirlediği NFT, sanat dünyasını dönüştürüyor. Geleneksel sanat fuarlarında NFT'lerin sergilendiği, köklü müzayede evlerinde NFT müzayedelerinin düzenlendiği, dünyaca ünlü sanatçıların işlerini NFT'lere dönüştürdüğü bu dönemde Tasarım Ve Sanatçılar Telif Hakkı Derneği'nin açıklamasındaki soru bu gibi meselelerle anlamlı hâle dönüşüyor: "NFT'ler çağında sanat eserleri için sanatçı haklarının korunmasını nasıl sağlarız?"

Art Wars: NFT ve telif hakları

Geçtiğimiz yıl Black Lives Matter protestolarında iki kişiyi silahla öldürmek, bir kişiyi yaralamak suretiyle cinayete teşebbüs, kundaklama gibi suçlamalardan yargılanan 18 yaşındaki Kyle Rittenhouse, Wisconsin’deki Kenosha mahkemesince tüm suçlamalardan beraat etti.&nbsp;Karar; ülkede meşru müdafaanın sınırları, ırksal adalet, ateşli silahlara erişim gibi konularda yeni tartışmalar başlattı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler olmuştu?</h2>23 Ağustos 2020'de 29 yaşındaki siyah ABD vatandaşı Jacob Blake,&nbsp;hakkındaki tutuklama kararını uygulamak isteyen&nbsp;Rusten Sheskey isimli polis memuru tarafından Wisconsin eyaletinin Kenosha şehrinde vurulmuştu. Sheskey savunmasında Blake'in bıçak taşıdığını, saldırma potansiyeli olduğunu belirtmişti. George Floyd cinayetinin ardından gerçekleşen bu olay Kenosha şehrinde büyük protestolara sebep olmuştu. Sheskey herhangi bir cezaya çarptırılmamış ve görevine geri dönmüştü.Kyle Rittenhouse,&nbsp;protestolar sırasında 25 Ağustos 2020'de Illinois eyaletinden yola çıkarak Kenosha'ya gelmiş ve bir otomobil şirketini "yağmalanmaktan korumak amacıyla" silahıyla nöbet tutmaya başlamıştı. Rittenhouse o gece göstericilerden ikisini öldürdü, bir kişiyi de yaraladı.&nbsp;Savcı Thomas Binger,&nbsp;17 yaşındaki Rittenhouse’un sahip olmaması gerektiğini bildiği bir AR-15 tüfekle iki silahsız insanı vurduğunu, bir üçüncü kişiyi yaraladığını, Rittenhouse'un başka bir eyaletten geldiğini ve ailesini ya da evini korumak gibi bir amaç gütmediğini, askerî tarzda yarı otomatik bir silah kullanan Rittenhouse'un meşru müdafaa hakkı savunmasının geçersiz olduğunu savunuyordu.&nbsp;Beraat kararının açıklanmasının ardından Portland ve Şikago gibi şehirlerde protestolar yaşandı. Oakland, San Diego, Los Angeles ve New York şehri de protestolara tanık oldu.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Siyasetçilerden tepkiler</h2>Demokrat temsilci Alexandria Ocasio-Cortez,&nbsp;"Tanık olduğumuz şey tasarlandığı gibi işleyen ve tasarlandığı kimseleri koruyan bir sistemdir" ifadeleriyle karara tepki gösterdi.&nbsp;ABD Başkanı Joe Biden "Karar ben de dâhil olmak üzere birçok ABD vatandaşını öfkeli ve endişeli hissettirecek olsa da jürinin takdirini kabul etmeliyiz" ifadelerini kullandı. Başkan yardımcısı Kamala Harris ise ABD adalet sistemini daha adil hâle getirmek için "yapılacak çok iş olduğunu" ifade etti.&nbsp;Eski ABD Başkanı&nbsp;Donald Trump&nbsp;"Bu nefsi müdafaa değilse hiçbir şey değildir" yorumuyla kararı memnuniyetle karşıladı. Cumhuriyetçi temsilci Madison Cawthorn ve Matt Gaetz ise Rittenhouse'a stajyerlik teklif etti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yorumlar</h2>The New York Times'ta Charles M. Blow tarafından kaleme alınan Rittenhouse ve Sağın Beyaz Kanunsuz Kahramanları&nbsp;başlıklı yazıda Rittenhouse'un sağ görüş tarafından kahramanlaştırıldığı, "beyaz kanunsuzluğun" ABD tarihinin bir parçası olduğu iddia ediliyor.&nbsp;Yazıda "bir kanunsuzun radikal mi yoksa haklı mı görüldüğü, genellikle ten rengine bağlıdır" yorumu yapılıyor.&nbsp;POLITICO'da yer alan yazıda ise Rittenhouse'un tutuklanmasından bu yana adına fonlar oluşturulduğuna, sağ görüşlü yorumcuların medyayı bu konudaki gerçekleri çarpıtmakla suçladığına, Rittenhouse'u kahraman gibi gösteren Twitter görselleri hazırlandığına dikkat çekiliyor. Aynı yazıda bir başka muhafazakâr yorumcunun "azınlıkta kalan" şu ifadelerine de yer veriliyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Aptal bir genci kahramana dönüştürürseniz bu örneği taklit etmeye çalışan daha fazla aptal genç göreceksiniz."</blockquote>

Rittenhouse beraati kanunsuzluğun meşruiyeti mi?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Para Politikası Kurulu Toplantısı sonrasında politika faizini 100 baz puan indirdiğini duyurdu. Böylece politika faizi %15 olarak belirlendi.Beklentiler de 100 baz puan indirimin gerçekleşeceği yönündeydi. Ekonomistler, kurlarda faiz indiriminin şimdiye dek fiyatlandığını ifade etse de kur artışlarının sürmesi bekleniyordu. Nitekim öyle de oldu.&nbsp;Dolar/TL dün 11,30’un üzerini gördü, avro 12,50'yi aştı.&nbsp;Türk lirası aralık ayından bu yana dolar karşısında değerinin yaklaşık üçte birini kaybetti.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne olmuştu?&nbsp;</h2>Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün partisinin grup toplantısında "Faiz sebeptir, enflasyon netice" görüşünü yinelemişti.&nbsp;"Faiz belasını bu milletin sırtından kaldıracağız. Bu yolda faizi savunanlarla birlikte olamam" ifadelerini kullanan Erdoğan, faiz indirimine devam edileceği sonucuna varılıp varılamayacağına ilişkin soruya "Merkez Bankası bağımsız değil mi? Bırakın da bağımsız olarak kararını o versin." şeklinde yanıt vermişti.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Japonya bahsi&nbsp;</h2>AK Parti Grup Başkanvekili Cahit Özkan, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında "Doların değeriyle ilgili Japonya bir mukayese yapıyor mu? Japonya 114 yen olan dolar kurunu göstererek kendi ekonomisini değerlendiriyor mu? Nasıl başarısız bir ekonomiyiz diyerek kendi ekonomilerini değerlendiriyor mu?" ifadelerini kullanmıştı.Greenwich Üniversitesi'nden ekonomist Cem Oyvat, Aposto!’yla paylaştığı görüşlerinde bu sorunun yanıtını şöyle veriyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Önemli olan bir para biriminin diğer para birimleri karşısında bulunduğu seviye değil, diğer para birimleri karşısında ne kadar değer kazandığı veya kaybettiğidir. Ona bakarsanız 1 Kuveyt Dinarı, 3,31 ABD Dolarıdır, ama bu Kuveyt ekonomisinin en güçlü ekonomi olduğu anlamına gelmez."</blockquote><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İş dünyası ne diyor?&nbsp;</h2>İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, faiz indirimi kararının ardından paylaştığı tweet'lerde "piyasa dinamikleriyle TCMB faizi arasındaki bağın giderek zayıfladığını, iş dünyası için asıl konunun öngörülebilirlik olduğunu, kur ve enflasyonun seyrinin Türkiye'nin risk primine ve dolarizasyona olumsuz yansıdığını" ifade etti.&nbsp;Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Türkiye'nin en büyük iş adamlarıymış, bize istediğiniz kadar sallayın, tutmaz" ifadeleriyle eleştirdiği TÜSİAD'ın başkanı Simone Kaslowski faiz kararı öncesi yaptığı açıklamada TCMB'nin bir önceki karar metninde vurguladığı "cari açıkla enflasyonu kontrol etme" tutumunun "en temel iktisadi kurallarla dahi örtüşmediğini" belirtti. Kaslowski, faiz indirimlerinin uzun vadeli kredi faizlerine hiçbir şekilde yansımadığını dile getirdi.&nbsp;BUSİAD başkanı Ergun Hadi Türkay ise alınan kararın piyasa gerçeklerine uymadığını, döviz artışının artık ihracatı artırmayacağını; döviz artışıyla enflasyonun, sonrasında satışlarda düşüşün, yatırımların azalmasının ve şirketlerin kapanma noktasına gelebilmesinin mümkün olduğuna dikkat çekti.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ekonomistler ne diyor?&nbsp;</h2>Görüşlerini Aposto!’yla paylaşan Cem Oyvat'a&nbsp;göre faiz indiriminin TL'deki değer kaybını hızlandırması ve enflasyon-TL'nin değer kaybı sarmalını alevlendirmesi muhtemel görünüyor. TL’nin değer kaybının cari açık üzerindeki olumlu etkilerini sınırlaması beklenen enflasyondaki hızlı artış da emekçilerin reel ücretlerinin erimesini beraberinde getiriyor. Oyvat TL’nin değer kaybının gelir eşitsizliği uçurumlarını da derinleştireceğini savunuyor: "Diğer taraftan dolardaki artış, dolar mevduatları daha fazla olan daha varlıklı kesimin gelirlerini artıracak ve bu iki etki ülkede gelir eşitsizliklerinin derinleşmesini hızlandıracak."Kararı BBC Türkçe'de değerlendiren Prof. Dr. Selva Demiralp faiz indirimlerine rağmen kredi faizlerinin düşmediğine, bunun nedeninin de piyasa faizinin enflasyon beklentilerinden ve risklerden doğrudan etkileniyor olması olduğuna dikkat çekiyor. Kavcıoğlu'nun "düşük faizle enflasyonun düşeceğini ima eden Merkez Bankası Başkanı olarak bir ilke imza attığını" söyleyen Demiralp, yatırım iştahını sadece politika faizini düşürerek canlandırabilmenin mümkün olmadığını vurguluyor.&nbsp;DW Türkçe'nin aktardığına göre Capital Economics'ten Jason Tuvey kararın "Türkiye'de para politikasının Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndan dikte edildiğinin bir hatırlatması" olduğunu düşünüyor. Tuvey’e göre TCMB’nin para politikasını sıkılaştırma konusundaki isteksizliği, enflasyon beklentilerinin yükselmesine ve yüksek faiz talebinin daha da artmasına neden olarak kendi kendini yaratan bir kısır döngü oluşturma riski taşıyor.

Türk lirası eriyor

Türkiye Cumhuriyet Merkezi Bankası Para Politikası Kurulu Toplantısı sonrasında politika faizini 100 baz puan indirdiğini duyurdu. Böylece politika faizi %15 olarak belirlendi.&nbsp;Dolar/TL ilk dakikalarda 10,95'in üzerini gördü.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/Merkez_Bankasi/status/1461289603705548800" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/10/2021-11-18T11:14:01.661Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> <h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne olmuştu?&nbsp;</h2>Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün partisinin grup toplantısında "Faiz sebeptir, enflasyon netice" görüşünü yinelemişti.&nbsp;"Faiz belasını bu milletin sırtından kaldıracağız. Bu yolda faizi savunanlarla birlikte olamam" ifadelerini kullanan Erdoğan, faiz indirimine devam edileceği sonucuna varılıp varılamayacağına ilişkin soruya "Merkez Bankası bağımsız değil mi? Bırakın da bağımsız olarak kararını o versin." şeklinde yanıt vermişti. &nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Endişeler</h2>Türk lirasının değer kaybı bir süredir devam ediyor. Karar öncesi Cumhuriyet yazarı Erdal Sağlam; kurlardaki ve enflasyondaki artış sürmesini, toplumsal huzursuzluğun frenlenmesi için ücretlerde yüksek oranlı zamlar yapılmasını, bunun da enflasyon artışlarındaki hızlanmayı beraberinde getireceğini düşünüyordu. Capital Economics'ten Jason Tuvey, faizlerin değişmemesinin dahi TL'de kısa süreli bir rahatlama sağlayacağını öngörüyordu. TCMB'nin son faiz kararı metninde "faiz indirimlerinde sınırlı alan kaldığı" ifadesi yer almıştı.&nbsp;Anketler, ekonomistlerin 100 baz puan indirim beklentilerini gösteriyordu. Uzmanlar faiz indiriminin şimdiye dek fiyatlandığını ifade etse de kur artışlarının süreceğine ilişkin varsayımlar gerçekliğini koruyordu.Ekonomist Mahfi Eğilmez,&nbsp;kararın açıklanmasından önce "MB'nin kararını açıklamasına 20 dakika kaldığı halde beklentiler 200 baz puan indirimle 200 baz puan artırım arasında değişen bir belirsizlik genişliği içinde salınıyorsa ekonomiyi toparlamak çok zordur." yorumunu yapmıştı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ekonomistlerden ilk yorumlar</h2><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/mahfiegilmez/status/1461290533092040713" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/10/2021-11-18T11:13:50.821Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> <a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/tashecon/status/1461291121066356739" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/10/2021-11-18T11:14:20.597Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> <a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/RefetGurkaynak/status/1461291889324347394" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/10/2021-11-18T11:15:51.998Z.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

TCMB, politika faizini %15'e düşürdü. 

Faizde 100 baz puan indirim

Galataport İstanbul'da gerçekleşen tanıtım toplantısıyla 29 Ekim'de başlayan "Türkiye'nin en büyük kültür ve sanat etkinliği" Beyoğlu Kültür Yolu Festivali, dün sona erdi.Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un&nbsp;tanıtım toplantısında "İstanbul'un ve Türkiye'nin uluslararası markası hâline geleceğini" dile getirdiği festivale 1.000'den fazla sanatçı katıldı; 64 farklı noktada 40 sergi ve özel proje, 75 konser, 45 atölye çalışması, 25 sanat ve edebiyat söyleşisi ve video haritalama gösterileri düzenlendi. Bu kapsamda yeni Atatürk Kültür Merkezi’nin açılışı da gerçekleşti.BirGün'den Filiz Gazi'nin "acıklı bir telaşla çizilen kültür rotası" olarak tanımladığı Beyoğlu Kültür Yolu'nda yer alan AKM, Narmanlı, Emek Sineması gibi mekânlar, tartışmalı geçmişleriyle anımsanıyor ve mücadelenin simgeleri olarak anılıyor.&nbsp;<img src="https://embed.apos.to/assets/2021/10/2021-11-14T14:03:20.099Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Memed Erdener - Beyoğlu Kültür Yolu" width="550" ratio="0.73" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi 2. Başkanı&nbsp;Doç. Dr. Pelin Pınar Giritlioğlu&nbsp;ve şehir plancısı Ahmet Onur Altun, Beyoğlu Kültür Yolu Festivali’ne ilişkin görüşlerini Aposto! Gündem’le paylaştı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Kültür soslu kent suçları"</h2>Giritlioğlu'na göre AK Parti iktidarının göreve geldiği günden bu yana teorik arka planında iktidar - ideoloji - mekân ilişkisi yatan, şimdiye dek tüm iktidarların yaptığından daha güçlü ve yıkıcı bir anlayışla yerine getirilen "kent mekânı üzerinde güçlü bir tahakküm kurma çabasında" artış görülüyor. Giritlioğlu, ulusal ve uluslararası sermayeyi de arkasına alan iktidarın Cumhuriyet kazanımlarıyla mücadelesini 2013 sonrasında Ankara’da yaşananlarla örnekliyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/0/1636898707418.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Melih Gökçek’in&nbsp;İller Bankası yıkıntıları üzerindeki zafer pozu bu anlayışın en iyi fotoğrafıdır. Halka armağan edilmiş Atatürk Orman Çiftliği’nin parça parça Saray projesine ve yapılaşmaya açılması Marmara Köşkü’nün, endüstri mirası Su Süzgeci’nin, Ankara Maltepe Havagazı Fabrikası’nın, Çubuk Barajı Göl Gazinosu’nun yıkılması gibi örneklerle Cumhuriyet Ankarası adım adım yıkılırken İstanbul’da da paralel süreçler yaşanıyordu.&nbsp;</blockquote>Emek Sineması’nın yıkımı, Beyoğlu’nun hafıza mekânı işletmelerinin bir bir kapanması, "çatlayın, patlayın, inadına yıkacağız"&nbsp;söylemleriyle yıkılan Atatürk Kültür Merkezi'nin karşısında Taksim Camii'nin yükselmesi; 2013 sonrası yaşanan sürecin İstanbul’daki örnekleri arasında yer alıyor.&nbsp;Şehir plancısı Ahmet Onur Altun da bu yaşananları&nbsp;“Beyoğlu’nun bir kültür sanat merkezinden bir alışveriş merkezine dönüşümü” olarak niteliyor. Bu kapsamda Beyoğlu Kültür Yolu Festivali’nin gerçekleştiği mekânlara bakıldığında “iktidarın buradaki hafızayı ve yaşam kültürünü değiştirmeyi, burayı sahiplenmeyi amaçladığı” görülüyor.Giritlioğlu'na göre Beyoğlu Kültür Yolu Festivali'nin rotası; iktidarın 2000'li yılların en başından itibaren gerçekleştirdiği kent suçlarını özellikle muhalif kanat için meşrulaştırma, kültürle soslayıp üzerine kapatma niyetini açıkça ortaya koyuyor. Kültür mekânları üzerinde bir hesaplaşma süreci yaşanan Beyoğlu’nda şu an gerçekleşenler iktidarın "en iyi kültür bizim kültürümüz" mesajıyla yıktıklarının üzerine yeni bir kültür "inşa etmesi" anlamına geliyor. Böylece 20 yıl içinde hafıza mekânlarına, kültürel yaşama, Cumhuriyet kazanımlarına hiç dokunulmamış; kentin eski sakinleri yerinden edilmemiş ve mekânlar inşaat sektörüne hiç pazarlanmamışçasına olup biteni toplum nezdinde olumlulaştırma stratejisi izleniyor.&nbsp;Altun da Deveaux Apartmanları’nın Demirören AVM’ye dönüşümünün bu iktidar zamanında gerçekleştiğine, festivalin önemli etkinlik noktalarından biri olan ve Tünel Sahne’ye ev sahipliği yapan, uzun süredir polis ablukasında bulunan Galatasaray Meydanı’nın ironik olarak yalnızca iktidarın izin verdiği ölçüde kamusal olduğuna,&nbsp;İstanbul’daki sayılı Cumhuriyet dönemi modern mimarisi miraslarından biri olan Karaköy Yolcu Salonu’nun kıyı şeridini özelleştiren Galataport’a dönüşmesine dikkat çekiyor ve ekliyor: &nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Beyoğlu'nun kültürel kimliğinin vurgulandığı ve Beyoğlu'nun kültürel olarak yeniden canlandırılmasının amaçlandığı festivaldeki başat mekânlara baktığımızda adeta bir hafızasızlık rotası çizildiğini görüyoruz. Kimliğinden arındırılmış, değiştirilmiş kültür mekânlarıyla hazırlanan rota ile burası kültürel olarak yeniden inşa edilmeye çalışılırken çok yakın zamanda yapılan müdahaleleri görmezden geliyor olmamız, daha da kötüsü bu müdahaleleri unutmuş olmamız umuluyor gibi görünüyor."</blockquote><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Londra Filarmoni, Chris Botti; Simge, Murat Kekilli</h2>Bir köşede Londra Filarmoni'nin, Chris Botti'nin, Hindi Zahra'nın sahne aldığı festivalde diğer yanda Simge, Eypio, Mehmet Erdem, Murat Kekilli gibi isimler seyirciyle buluştu. Bu durumun bir "kapsayıcılık" çabası olup olmadığına ilişkin sorumuza Giritlioğlu’nun yanıtı şöyle oluyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Biraz ondan, biraz bundan anlayışı, iktidarın kapsayıcılık kavramının henüz çok uzağında olduğunu ve sadece bir kolaj ortaya koyduğunu gösteriyor. Kapsayıcı bir anlayış, bir bireyin ve/veya grubun kendini toplumun parçası hissetmesiyle, değer verilme ve saygı görülmeyle açığa çıkan bir yaklaşımı içerir. Kaynakların ve hizmetlerin bu yönde ve adil bir biçimde paylaşımını esas alır. Tarlabaşı’nda yaptığı gibi, toplumun bir grubunu yerinden etmiş, Galataport’ta yaptığı gibi kamusal alanları özelleştirerek sermayeye altın tepsi içinde sunmuş, Emek ve AKM gibi toplumun kültürel yaşamını biçimlendirmede büyük rolü olan iki “değer”i yok ederek, entelektüel çevreyi AVM içi kültür merkezlerine muhtaç etmiş bir zihniyetin, iki farklı kültürel yapıya hitap eden şarkıcıyı yan yana getirerek kapsayıcı olma hedefi, ancak nafile bir çaba olabilir.</blockquote>"Beyoğlu Kültür Yolu Festivali'yle her ne kadar kentin kültürel potansiyeli vurgulanmaya ve Beyoğlu'ndaki kültürel iktidar ele alınmaya çalışılmış olsa da" Altun, festivalin "kentin kültürüne vurulan darbeleri hatırlatan, neredeyse toplumsal bellekle alay eden seviyede bir girişim olduğunu söylemenin abartılı olmayacağını"&nbsp;düşünüyor.&nbsp;Giritlioğlu ise Osmanlı'dan bu yana İstanbul halkının modern sosyokültürel yaşamının inşası açısından büyük öneme sahip bir bölgesi olan Beyoğlu'nda yirmi yıldır olup bitenlerin son derece üzücü olduğunu belirterek sözlerini şu cümlelerle noktalıyor:&nbsp;"Bu kent suçlarını bizler hep hatırlayacağız ve affetmeyeceğiz."

Mehmet Şimşek

Aposto! Gündem gözünden: 2021'de Türkiye