Prof. Dr. Özlem Er röportajı: Bölüm 2.

Endüstir tasarımı ve Türkiye
Prof. Dr. Özlem Er röportajı: Bölüm 2.

Geçtiğimiz haftanın Page'inde ilk bölüm olarak yayımladığımız Prof. Dr. Özlem Er röportajının ikinci bölümündeyiz. 

Keyifle...

Bir akademisyen olarak ülkedeki endüstri tasarımı eğitimini değerlendirir misiniz? 

Türkiye’deki tasarım eğitimi içerik açısından bakıldığında oldukça eski kalıyor. YÖK sisteminden dolayı programlarda değişiklik yapmak hayli zor ve çoğu program çok fazla yenilenmeden devam ediyor ama yine de güncel gelişmeler takip edilmiyor demek yanlış olur. Öte yandan unutmamak lazımki eğitim insan kaynaklarına bağlı. Sonuçta eğitim verecek kişi de iyi bir eğitim almış olmalı. Acaba onlar nasıl bir endüstriyel tasarım eğitimi aldılar? Bizim eğitim sisteminde sanayide endüstriyel tasarımcı olarak çalışan birinin eğitmen olmasına izin verilmiyor. Akademisyenler uygulama yapmak istiyor ama nasıl bir bağlamda yapmaları gerektiğini tam bilemiyorlar ve uygulama ile araştırmayı bağdaştırmakta güçlük çekiyorlar. O yüzden bence eğitimcilerin kafaları biraz karışık. Birçok eğitimci ise araştırma yapmayı bilmiyor. Dolayısıyla güncel gelişmeleri çok iyi takip edemiyor. Bunun yanında piyasada ihtiyaç duyulandan çok daha fazla tasarımcı olmasına rağmen bölüm açılmaya devam ediyor. Bu kadar fazla endüstriyel tasarım bölümü ne kadar kaliteli tasarımcı yetiştiriyor bu da çok tartışılır. Endüstriyel tasarımcıların meslek ünvanlarının bir türlü yasal korunmaya alınamaması ve endüstriyel tasarım eğitiminin standardının olmaması da ayrı bir problem. Endüstriyel tasarım bölümleri bazen güzel sanatlar, bazen de mimarlık fakülteleri altında yer alıyor. Bazı bölümler yetenek sınavı ile öğrenci kabul ediyor. Böyle bir kimlik karmaşasından dolayı hep problemler yaşandı. Başka bazı gelişmeler de sorunu daha da karmaşık hale getirdi. Örneğin meslek lisesi düzeyinde endüstriyel tasarım eğitimi vermek üzere TİM tarafından bir adım atıldı. ETMK (Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu) bunu çok sakıncalı buldu. “Endüstri Ürünleri Tasarımı bölümleri dört yıllık üniversite eğitimi veriyor, oysa bu durumda meslek lisesi mezunu gençler tasarımcı olarak istihdam edilebilecekler” şeklinde çekincelerini ilgili makamlara iletti. Meslek lisesi mezunlarının ara eleman olarak tanımlanabilmesi için öneriler yaptı. Öte yandan iyi bilinen üniversitelerde de eğitim yaralar alıyor. İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü’nde örneğin bölüm onayı olmadan ilk üç dönemin eğitim programı değiştirildi fakülte yönetiminin talebi ile. İTÜ gibi bir üniversitede bölüm onayı olmadan böyle bir şey yapılabilmesi doğru bir şey değil. Dolayısıyla iyi dediğimiz bölümlerin de “iyiliklerini” ne kadar koruyabilecekleri meçhul. Bir de uluslar arası düzeyde tasarım eğitimini etkileyen yeni paradigmalar var. Servis tasarımı, hizmet tasarımı, deneyim tasarımı gibi... Tasarımcılar her zaman ürün tasarlamayacaklar, belki ürünün ortak olarak sahiplenildiği bir servis sistemi tasarımı ya da arayüz tasarlayacaklar. Peki bu farklı tasarım problemleri için ürün tasarımında kullanılan yöntemler yeterli mi? Bu geniş problem yelpazesinde tasarımcılar “her şeyi bilen ama hiçbir şey konusunda uzman olmayan kişiler” haline gelmemeliler. Bence doğru adım belli bir tasarım problem alanında çözüm üretmek üzere uzmanlaşmak ama öte yandan farklı uzmanlarla da işbirliği yapabilmek. İşbirliği ağlarını sağlamlaştırmak gerekiyor. 

Endüstriyel tasarımda estetik? 

Estetik konusu bence tasarım eğitimine içkin olarak anlatılması gereken bir konu. Yani temel tasarım kavramlarını öğrenirken ne estetiktir, ne değildir, ne iyi tasarımdır, ne değildir gibi sorulara yanıt verebilmeye başlarsınız. Tasarım tarihi ve sanat tarihi öğrenilir ve estetik kavramı üzerine ayrıca düşünmenize gerek kalmadan her şeye temelde öğrendiğiniz şekilde bakarsınız. Estetik bir şey yaptım mı yapmadım mı diye düşünmezsiniz çünkü zaten siz tasarım problemlerine metodik olarak yaklaşıp, iyi tasarım prensipleri çerçevesinde çözümler geliştirmeye çalışıyorsunuzdur.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

NEREDE YAYIMLANDI?

PagePage
∙

BÜLTEN SAYISI

Büyümek neye benzer?

Zaman değiştirir elbet...

16 Eki 2021

Jason Miller, Unsplash

YAZARLAR

Page

Page

Page, tasarım ve kültür ortaklığından beslenen, toplumsal yapıyı sanat pratikleriyle eleştiren ve aktarmaya çalışan bir yayın olma hedefinde...

İLGİLİ OKUMALAR