HDP kapatma davası: Dosya raportörde

Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, Halkların Demokratik Partisi'nin (HDP) kapatılması istemli davada, partinin sözlü savunma yapmama kararını ele aldı.  AYM Başkanı Zühtü Arslan, davalı HDP'den sözlü savunma için gelen olmadığını tutanağa geçirdi. HDP'nin seçim nedeniyle sözlü savunmayı yapmama yönündeki dilekçesini bir kez daha reddeden AYM, dosyayı, davanın esası hakkında raporunu hazırlaması için raportöre gönderdi.

Arka plan: HDP hakkında açılan kapatma davası, MHP lideri Devlet Bahçeli'nin açıklamalarının ardından başlamıştı. Bahçeli, 6 Şubat 2021'de "HDP'yle hesaplaşmadan 'PKK'yı bitirdik, yok ettik, mahvettik.' diyemeyiz. Bu itibarla HDP'nin kapatılması elzemdir, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı inanıyorum ki gereğini yapacaktır" açıklamasında bulunmuş, bu açıklamadan kısa süre sonra da HDP'nin kapatılmasının acil bir gereklilik olduğunu söylemişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin 2 Mart 2021'de HDP hakkında inceleme başlatmış, 17 Mart 2021'de HDP'nin kapatılması talebiyle iddianame hazırlayarak Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu.

• İddianame: İddianamede, HDP'nin temelli kapatılmasının yanı sıra Hazine yardımına el konulması istendi. Ayrıca partinin Eş Genel Başkanları Pervin Buldan ve Mithat Sancar ile tutuklu eski yöneticileri Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ'ın arasında bulunduğu 687 HDP'li hakkında siyasi yasak istendi. 
• İade edildi: AYM, 31 Mart 2021'de iddianamenin Yargıtay Başsavcılığı'na iade edilmesine karar verdi. Yargıtay Başsavcısı Şahin, eksikleri tamamlayarak 7 Haziran 2021'de iddianameyi bir kez daha AYM'ye gönderdi. 843 sayfalık iddianamede, 451 HDP'li hakkında 5 yıl süreyle siyasi yasak talep edildi. 
• Kabul edildi: AYM Genel Kurulu, 21 Haziran 2021'de oybirliğiyle kararnameyi kabul etti ve böylece yargılama süreci başladı. HDP, davaya ilişkin 173 sayfalık ön savunmasını 5 Kasım 2021'de AYM'ye sundu. 29 Kasım 2021'de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Şahin, davaya ilişkin esas hakkındaki mütalaasını AYM'ye sundu ve partinin kapatılması talebini yineledi. 
• Reddi hakime ret: 20 Ocak 2022'de mahkeme, HDP'ye başsavcılığın mütalaasını göndererek, karşı savunma yapmasını istedi. HDP'nin reddi hakim talebi kabul edilmedi. HDP, 19 Nisan 2022'de davaya ilişkin yazılı savunmasını AYM'ye sundu. Savunmada iddialara tek tek yanıt verildi. 
• Hesaplara bloke: 2023 yılında Başsavcı Bekir Şahin, AYM'ye başvurarak "terör örgütü ile organik bağının devam ettiği, Hazine kaynaklarının terör örgütüne aktarıldığı" gerekçesiyle HDP'nin Hazine yardımı bulunan hesaplarına bloke konulmasını istedi. AYM, 5 Ocak'ta talebi kabul etti. 
• Bloke kaldırıldı: AYM, HDP'nin kapatma davasının seçimden sonra görülmesi talebini reddetti. Mahkeme 9 Mart'ta ise partinin hesaplarına konan blokeyi kaldırdı. HDP'nin 14 Mart'ta yapacağı sözlü savunma ise Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle 11 Nisan'a ertelendi; ancak HDP seçim çalışmaları nedeniyle sözlü savunma yapmayacağını bildirdi. 

Bir adım sonrası: DW Türkçe'den Alican Uludağ'ın haberine göre; AYM Başraportörü, tüm dosyayı inceleyerek partinin kapatılması, Hazine yardımının kesilmesi ve 451 kişiye siyasi yasak konulmasıyla ilgili kapsamlı bir rapor hazırlayacak. Rapor için herhangi bir süre şartı bulunmuyor. Daha sonra rapor, üyelere dağıtılacak. AYM Başkanı Arslan, bu aşamada davadaki son kararı vermek üzere bir tarih belirleyecek. Bu tarihte 15 üyeli AYM toplanarak HDP'nin kapatılıp kapatılmayacağına karar verecek. Kapatma kararı için en az 10 üyenin oyu gerekiyor.

• Öte yandan: Raportörün raporu, Anayasa Mahkemesi heyeti için bağlayıcı değil. HDP, kapatılma ihtimaline karşılık seçime Yeşil Sol Parti çatısı altında giriyor.

Tepki: Uluslararası Af Örgütü, HDP hakkındaki kapatma davasına ilişkin yayımladığı açıklamada HDP'nin Türkiye'nin en büyük ikinci muhalefet partisi olduğuna dikkat çekerek partiyle ilgili davanın kapatma kararıyla sonuçlanmasının, ifade ve örgütlenme özgürlüğü haklarının ihlaline yol açacağı uyarısında bulundu. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: 

"Ülke 6 Şubat’taki yıkıcı depremlerin ardından kritik önemdeki seçimlere hazırlanırken HDP'nin kapatılması ve geçmişteki ve mevcut yüzlerce HDP üyesine siyasi yasak getirilmesi Türkiye'nin uluslararası yükümlülüklerini açıkça ihlal eder. 

Uluslararası Af Örgütü, Türkiye yetkililerini, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, sözleşmenin protokolleri ve geçmiş Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına uymaya çağırmaktadır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı özellikle, AİHM'in, son yıllarda Türkiye yetkililerinin siyasi partileri kapattığı benzer koşullar nedeniyle örgütlenme hakkı ihlalleri tespit ettiği önceki kararlarını dikkate alarak HDP’ye karşı kapatma istemiyle açtığı davayı geri çekmelidir"