Hiçbir semtte: Cemal Süreya'nın Ankara'daki evleri

Yazar: Özgün Türkeli

“Hiçbir semtte berberin olmadı,
1954-1980 yılları arasında,
26 yılda 28 ev değiştirdin;”

Cemal Süreya “Hiçbir Semtte” isimli şiirine, kendi göçebeliğini bir anlamda sayısallaştırdığı bu dizelerle başlar. Sürekli bir taşınma hâli ve değişen adreslerle geçen bu 26 yıla, hiç şüphesiz Ankara’da oturduğu evler de dahildir. Cemal Süreya, şayet Mülkiye’de okuduğu dönemde (1954 yılı öncesi) yurt arkadaşlarıyla birlikte tuttuğu eve taşınabilseydi mısradaki tarihi belki 1954 yılı öncesine çekip, evlerinin sayısını da bir artırabilirdi. Ancak tutacakları eve kendilerini götüren taksinin şoförü, başka bir taksinin çarpması sonucu hayatını kaybetti. Ölen şoförün taşınacakları evin sahibi olduğunu öğrenince taşınma işi hayata geçmedi.

Cemal Süreya, 1972 yılının Mart ayında, Maliye Tetkik Kurulu üyesi olarak atanır ve İstanbul’dan Ankara’ya gelir. O dönem Zuhal Tekkanat ile evlidir. Oğlu Memo 3 yaşındadır. Eşini ve oğlunu İstanbul’da bırakan şair, başını sokacak bir ev aramaktadır. Cumhuriyet’in ilk toplu konut projesi olan ve içinde devlet memurlarının oturabildiği Saraçoğlu Mahallesi’ndeki lojmanlar için başvuruda bulunur ve sırasını beklemeye başlar. Lojman çıkmak demek, Zuhal’e ve Memo’yu duyduğu hasretin sona ermesi demektir. Bu sıkıcı, belirsiz dönemde, Kızılay’daki Mülkiyeliler Misafirhanesi’nde kalır.

Göreve başladıktan 6 ay geçmesine karşın lojman başvurusuna hâlâ olumlu yanıt alamayan Cemal Süreya çaresiz başka bir ev kiralamaya karar verir. Çankaya And Sokak’ta, Botanik Parkı’nın yakınlarındaki 13 numaralı Kaan Apartmanı’nın 2 numaralı dairesini tutar. Eşi ve oğlu da Ankara’ya gelir. Kaan Apartmanı’ndaki ikametleri fazla sürmez çünkü Saraçoğlu Mahallesi için yaptıkları başvuru kabul edilir ve 1973 yılında boşalan dairelerden birine taşınırlar.

Cemal Süreya’nın kardeşi Ayten de bir süre onlarla birlikte o evde kalır. Günler ilerledikçe bu durum huzursuzluğa sebebiyet verir. Bunun üzerine Ayten kendine Sıhhiye’deki Toros Sokak’ta yer alan Barış Apartmanı’nda bir daire tutar. Cemal Süreya da kısa bir süre sonra evinden ayrılarak kardeşinin yanında kalmaya başlar. Uzun bir süre taşınmayı beklediği evden ayrılışı işte böyle birdenbire olur. 1975 yılında İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürü olarak atanmasına dek şair bu evde yaşar. 1976 yılının Eylül ayında görevinden alınır ve Ankara’ya geri döner ve yaklaşık 2 yıl daha bu evde ikamet eder.

Ne mutlu Ankara’ya! Cemal Süreya bir dönem burada yaşadı. Kaan ve Barış Apartmanları, eski sakininden bihaber olsa da yerli yerinde. Saraçoğlu Mahallesi’ndeki evler, yakın zamanda bir proje kapsamında yenilendi. Artık anıt ağaçlar anlatacak Cemal Süreya’yı. Ankara, bir dönem Cemal Süreya’yı yaşadı, ne mutlu buraya!

Kaynaklar:

• Bakır, Perihan. (2019). Size Nefesimi Bırakıyorum. İstanbul: Everest Yayınları.
• Türkeli, Özgün. (2022), Kaç Kişi Kaldık Ankara’da?, Ankara: Sapiens Yayınları.
• Süreya, Cemal. (2019). On Üç Günün Mektupları. İstanbul: Can Yayınları.

Not: Cemal Süreya görselleri, Yeşim Paktin’in çiziminden yararlanılarak oluşturulmuştur.