Hindistan ve Çin gerilimi

Çin ile Hindistan arasındaki 3 bin 488 kilometrelik sınır, dünyanın en uzun “sorunlu sınırı” olma özelliğini taşıyor. 15 Haziran günü uzun yıllar sonra yeniden kan dökülen sınırda, iki ülke askerleri arasında çıkan çatışmada biri albay 20 Hindistan askerinin yaşamını yitirmesi ve Çin tarafından da kayıpların olduğu ancak sayının açıklanmadığının iddia edilmesi, iki ülkenin askerî kapasitelerinin büyüklüğü de göz önüne alınınca dünya kamuoyunda büyük bir endişe yarattı. Hindistan’da Çin’e yönelik toplumsal öfke de had safhaya ulaştı. 

• Anlaşmazlığın sebebi: Çin, "Güney Tibet" olarak adlandırdığı Hindistan'ın Arunaçal Pradeş eyaletindeki 90 bin kilometrekarelik toprakta hak iddia ederken, Hindistan Ladakh bölgesinin bitişiğindeki Aksai Chin platolarını kapsayan 38 bin kilometrekarelik alanın Çin tarafından işgal edildiğini, Çin’in yılda 500 kez sınır ihlalinde bulunduğunu savunuyor. Öte yandan, üzerinde karşılıklı anlaşılmış bir harita bulunmadığından, sınır ihlali iddiaları da havada kalıyor. 
   
• Tarihte ne oldu? 1947’de Çin’in sınırda inşa ettiği 1200 kilometrelik bir yolun yarattığı anlaşmazlığın çözülememesi 1962’de 3 bin Hindistan, 700 de Çin askerinin hayatını kaybetmesine yol açan bir savaşa sebep oldu. 1975’te yaşanan ve 4 Hindistan askerinin ölmesiyle sonuçlanan çatışma haricinde iki ülkenin ekonomik kalkınmaya odaklanan pragmatik politikaları sayesinde 2017’ye kadar arka planda kalan gerilim, Çin’in o sene yeni bir yol inşasına başlamasıyla yeniden tırmandı. Zaman zaman askerlerin yumruklaşmasına varan arbedeler yaşanırken iki ülkenin de sınırdaki askerî yığınaklarını artırdığı gözlendi.
   
• Uluslararası perspektif: Hindistan’ın dış politikasındaki geleneksel barıştan yana tutumundan uzaklaşarak Çin’in en büyük rakipleri ABD ve Japonya ile güçlü stratejik ilişkiler kuran bir ülkeye dönüştüğü, ABD ve Çin arasındaki siyasi gerilimin son zamanlarda iyice yükseldiği, Hindistan’ın Dünya Sağlık Örgütü’nün Yönetim Kurulu Başkanlığını devralmasıyla Çin’in tanımadığı Tayvan’ın DSÖ’ye kabulünün gündeme geldiği unutulmamalı. İki ülkenin de bölgede egemenlik arayışı içinde olması sınırda daha şiddetli çatışmaların yaşanmasının kaçınılmaz olduğu görüşünü beraberinde getirirken Hindistan’ın ekonomik olarak Çin’e alternatif olmasının Çin’de rahatsızlık yarattığı, Çin’in gövde gösterisi yapmak amacıyla bu saldırılarda bulunduğu ve olayların Hindistan’daki milliyetçi Modi yönetiminin iç politikada milli birlik ve seferberlik söylemleri konusunda da elini güçlendirdiği iddia ediliyor. Modi yönetiminin yaşananlardan sonra ABD ile stratejik ilişkileri sıkılaştırmak ve komşu Çin’e ekonomik bağımlılığı azaltmak isteyeceği düşünülüyor. Öte yandan Çin’in Hindistan’ın ezeli rakibi Pakistan’da, özellikle Hindistan ile bölgesel anlaşmazlıkların yaşandığı bölgelere altyapı yatırımları yaparak Hindistan’ın Pakistan’la olan rekabetinde de elini zayıflatmak istediği biliniyor.
   
• Savaş ihtimali: Bölgenin coğrafyamızdan uzaklığı ve çatışmanın etkilerinin Türkiye’de doğrudan hissedilmiyor oluşu medyada gerilimin fazla yer bulmamasına sebep olsa da özellikle iki ülkenin de nükleer silahlara sahip olması yeniden savaş ihtimalini tüm dünya için oldukça büyük bir risk hâline getiriyor. Neyse ki en azından şu an için iki tarafın da savaş niyetinde olmadığı, Hindistan’ın birbirlerine karşı uyarı niteliği taşıyan eylemler gerçekleştirseler de iletişim kanallarını daima açık tuttukları belirtiliyor. Yaşananlar da “güç gösterisi” olarak yorumlanıyor. Yine de belli ki dünya barışı için uluslararası kamuoyunun iki ülke arasındaki gerilimi yakından takip etmesi ve çatışmasızlıktan yana teşvik edici olması gerekiyor.