Suriye Demokratik Güçleri’nin kontrolündeki Haseke ili sınırları içerisinde yer alan El Sina hapishanesine 20 Ocak gece yarısı ani bir baskın düzenleyen IŞİD militanlarına içerideki mahkumlar da isyan başlatarak destek verdi. 

Yaklaşık 3 bin 500 mahkumu barındıran hapishanenin kuzey kanadı bir hafta boyunca IŞİD militanlarının yönetiminde kaldı. Hapishanede militanların yanı sıra IŞİD’e destek vermiş ailelerin 18 yaşın altındaki erkek çocukları ve çocuk militanlar da mahkum hayatı yaşamaya devam ediyor. Sayılarının 700-800 civarında olduğu tahmin edilen bu çocukların 150 kadarının başka ülke vatandaşı oldukları açıklandı.

Yine aralık ayı içerisinde Irak’ın dağlık bir bölgesinde ava çıkan dört Irak vatandaşı IŞİD militanları tarafından yakalandı. İçlerinden birinin polis memuru olduğunun anlaşılması üzerine bu kişi militanlar tarafından hunharca katledildi ve katliam görüntüleri medyaya servis edildi. 

Beş günde çok sayıda saldırı

Son hapishane baskını sonrasındaki beş gün içerisinde Suriye’nin farklı noktalarında bir düzineden fazla farklı saldırı gerçekleştirildi ve sadece bu son on gün içerisinde BM’ye göre yaklaşık 45 bin kişi saldırılar nedeniyle yer değiştirmek zorunda kaldı.

Her ne kadar hapishane baskını sonrası aralarında Amerika ve Britanyalı askerlerin de yer aldığı 10 bin kişilik SDG kuvveti, Haseke’yi yeniden kontrol altına aldığını açıkladıysa da artık dünyanın aklında şu soru var: IŞİD geri mi geliyor?

2019’da elindeki son toprak parçasını da yitirmek suretiyle gündemdeki yerini tamamen kaybeden IŞİD’in dünyanın farklı noktalarında arka arkaya düzenlenen saldırıları üstlenmesi bölgede yaşayanları yeniden endişeye sevk etti.

Bu yeni bir jenerasyon

IŞİD’in yeniden dirilmesini tartışan analistler, bir noktaya dikkat çekiyor: IŞİD yeni bir jenerasyonla saldırıyor. Amerika’da kontrterör üzerine faaliyet gösteren bir kuruluşun direktörlüğünü yapan Ardian Shajkovci, NY Times’a yaptığı açıklamada örgütün son üç yılda düzenlediği saldırılarda karşılarına daha genç militanların çıktığını, bu gençlerin de daha önce IŞİD bağlantılı ailelerin çocukları olduğunu söylüyor.

Benzer bir şekilde, El Sina’daki son saldırıda toplama kamplarından alınarak hapishaneye getirilen 800 kadar 18 yaş altı gencin diğer IŞİD militanlarıyla bir arada tutulmasının yaratabileceği tehlikeye dikkat çekiliyor. Bu gençlerin yıllardır sadece militanlarla bir arada bulunmalarının, onlarla iletişim içerisinde olmalarının gelecekte bu jenerasyonun IŞİD adına savaşma ihtimalini artırdığı vurgulanıyor.

Ulusal birlik yok, otorite boşluğu var

Ayrıca Suriye ve Irak’ta ulusal ölçekte bir birlik sağlanamaması, iki ülkede de rüşvet ve yolsuzlukların hapishaneler de dahil olmak üzere tüm kurumlarda giderek yaygınlaşması gibi durumlar nedeniyle IŞİD’in daha rahat hareket etmeye başladığı dile getiriliyor. Örneğin, son hapishane baskınında kuzey kanadındaki mahkumların baskından önceden haberdar oldukları, isyanı baskın saatine göre başlattıkları, bu bilgiye de gardiyanların cep telefonlarını rüşvet karşılığı kullanarak ulaştıkları saptandı.

Son olarak, mevcut hapishane şartları ve yaşanan insan hakları ihlallerinin de bu süreci körüklemesinden korkuluyor. Örneğin El Sina’da kapasitenin üç katından fazla sayıda mahkum, bir yatağı en az üç kişi paylaşarak yaşamlarını sürdürmeye çalışıyor. Keza, bu sürecin sonunda ne olacağı, mahkumların ne kadar hapishanede kalacakları, nasıl bir ıslah sürecinden sonra serbest bırakılacakları gibi konular da belirsizliğini koruyor.

Dünya yine tepkisiz

Tüm bunlara başta ABD olmak üzere, dünyanın geri kalanının giderek azalan ilgisi ve yardımı eklendiğinde, geriye, tıpkı 2013-2014 gibi bir sürecin çıkma ihtimalinin yarattığı korku kalıyor. O dönemde de dünyanın geri kalanı kendi meselesiyle ilgilenirken IŞİD birden canavarca katliamlar ve toprak kazanımıyla gündeme gelmiş, profesyonelce yönetilen bir PR kampanyasıyla -kimisi Müslüman bile olmayan- yaklaşık 40 bin kişi adeta bir bilgisayar oyunundaki gibi “savaşacaklarını” düşünerek IŞİD saflarına katılmıştı. 

Tabii ki dünya bugün IŞİD’e karşı daha hazırlıklı. Lakin Suriye ve Irak’ta bir türlü sağlanamayan bütünlük, Afganistan’da Taliban’ın yönetime gelmesi, Covid sonrası insanlığın artan varoluşsal kaygıları gibi faktörlerin de etkisiyle IŞİD için yeniden mümbit ve parlak günler yaklaşıyor olabilir. Bu da dünyanın geri kalanı için, kan ter içinde uyanılan bir kabusa kaldığı yerden devam etmek demek.