İYİ Parti

I. Kavramlar

• Genç: Birleşmiş Milletler, istatistiksel amaçlar için, üye devletlerin diğer tanımlarına halel getirmeksizin, 15 ila 24 yaş arasındaki kişileri genç olarak tanımlıyor.
• Gençlik Politikaları: Özel bir politika alanı olarak gençlik politikaları, gençlerin yaşam koşullarını ve fırsatlarını iyileştirmenin yanı sıra ekonomik, sosyal ve politik hayata eşit katılım olanaklarını desteklemek için tasarlanan sistematik politik uygulamalara verilen ad.
• Boş Ev Vergisi: Bir evin belirli bir süre el değiştirmemesi ve kiraya verilmemesi durumunda uygulanması vaat edilen vergi.
• Karma Yurt: Öğrenimde cinsiyet farkı gözetmeksizin öğrencilerin bir araya koyulduğu barınma modeli.

II. Arka Plan

• Gençlik Beyannamesi, İYİ Parti’nin 184 maddede özetlediği ve illere göre özel çevre, tarım, afet gibi başlıklara da sahip 3 bin maddelik ana beyannameden derlenerek oluşturuluyor.
• Beyannamenin seçmene ulaştırılması adına çalışma yapan parti, oluşturduğu çevrimiçi portalda vatandaşlara ilgilendikleri konular, oturdukları şehir ve diğer bazı özelliklerine göre vaatleri kişiselleştirip derliyor.

III. Bulgular

III-A. Temsiliyet 

• Raporda Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın ayrılarak iki bakanlık olacağı vaat ediliyor. Gelişmiş devletler düzeyinde örneği bulunmayan uygulama, Ürdün’de mevcut. Rusya gibi bazı ülkelerde de bakanlık düzeyinde olmasa da bir hükümet ajansı tarafından gençlik politikaları üretilip uygulamaya konuyor.
• Parlamentoda, yerel yönetimlerde, siyasi partilerin karar mekanizmalarında ve kamu kurumlarının özellikle orta ve üst yönetim kademesinde genç temsilinin genç nüfus oranına yaklaştırılması sözü veriliyor. 
• Geniş Açı: Ulusal Parlamentolara Gençlerin Katılımı konulu en son PAB raporuna göre, 30 yaşın altındaki milletvekillerinin oranı iki sene içinde küresel bazda %0,4 artarak %2,6’ya yükseldi. Dünya nüfusunun %50'si 30 yaşın altında.
• Parti, gençlik STK’ları için “Genç Sosyal Kuluçka Merkezleri” kurmayı ve gençlik kooperatiflerinin oluşturulmasını teşvik edeceğini ilan ediyor.

III-B. Temel Hak ve Özgürlükler

• İnternet mevzuatının ifade özgürlüğünü kısıtlamayacak şekilde yeniden düzenleneceği ve BTK’nın yetkilerinin daraltılacağı belirtiliyor.
• 18-26 yaş arası tüm gençlere aylık “Temel Gelir Desteği” sağlanması öngörülüyor.

III-B. Fırsat Eşitliği

• “24 Saat Hizmet Veren Kütüphane” uygulaması ile kütüphane ve kütüphaneye ulaşım imkanlarında saat engelinin kaldırılacağı hususunda maddeler bulunuyor.
• “Boş Ev” Vergisi ve kira bedeli üst sınırı uygulaması getirilerek gençlerin barınma hakkına katkı sağlanması hedefleniyor.

III-C. Eğitim

• Üniversiteye girişte yılda bir defa yapılan sınav yerine çoklu sınav imkânı sunulacağı ve hiçbir sınav için öğrencilerden ücret alınmayacağı belirtiliyor. Ayrıca KPSS’lerin sayısının da artırılacağı ve ücretsiz olacağı vaatler arasında.
• Merkeziyetçi yapıdaki YÖK’ün kaldırılacağı kaydediliyor.
• Beyanname yurtdışı yükseköğrenim programlarına devlet tarafından sağlanan destek programlarının geliştirileceğini vaat ediliyor.
• Yüksek öğrenim yurtlarının koşullarını iyileştirmek ve kapasitelerini arttırmak amacıyla hazırlanacak bir eylem planı önerilerek, “Karma Yurt” uygulamasının tekrar başlatılacağı ekleniyor.

III-D. İstihdam

• Yeni bir kariyer alanına yönelmek veya becerilerini geliştirmek isteyen gençleri eğitecek ve eğitim sonunda iş yönlendirmesi/eşleştirmesi yapacak “Garantili Yetenek Programları” oluşturulacağı dile getiriliyor.
• Bir adım geriden: Başlatılması planlanan insiyatiflerin boyutuna dair zikredilen bir çerçeve beyannamede bulunmuyor.
• Devlet sistemi içerisinde de olduğu gibi, özel sektör firmalarını, birkaç yıllık istihdam şartına bağlı, sözleşmeye dayalı burs fırsatlarını finanse etmeye teşvik edileceği söyleniyor.

III-E. Sağlık

• Gençlerin psikososyal ihtiyaçları için 7/24 çalışacak Genç Destek Hattı oluşturulacağı beyan ediliyor.
• Genç kadınlara üniversitelerinde ve yurtlarında hijyen ürünleri desteği taahhüt ediliyor.
• Bir adım geriden: İskoçya, geçtiğimiz sene hijyenik pedler gibi regl dönemi ürünlerine ücretsiz erişim hakkını yasayla düzenleyen dünyadaki ilk ülke olmuştu. 
• “Rüzgargülü Projesi” tüm okul çağı çocuk ve gençlere ücretsiz kahvaltı ve öğle yemeği hizmeti sunarak gençlerin sağlıklı ve dengeli beslenmelerini sağlamaya yönelik çalışma planlanıyor.

IV. Görüş: Enes Kılıç yazdı.

İYİ Parti 2023 Seçim Ana Beyannamesi’nin gençlerin ilgi alanlarına hitap eden kısmını kapsayan Gençlik Beyannamesi, partinin gençlik politikalarına yönelik kısa ve orta vade politikaları ve vaatlerini derliyor.

İlk oylarını kullanacak genç seçmen kitlesine yönelik taahhütler, ağırlıklı olarak sosyal yardım politikaları şeklinde öne çıkıyor. Bilhassa sosyal medyada sıkça dile getirilen sıkıntıların tespit edilerek dikkate alındığı liste, çözüm yolu olarak devletin doğrudan müdahalesini öngörüyor. Bu yaklaşım, ana beyannamedeki politikalara nispeten daha popülist bir temaya sahip.

Beyannamenin bir diğer özelliği, “nasıl?” sorusunu dışlaması. Örneğin kamu atamalarında liyakatsizliğe yönelik mücadele edileceği hususunda garanti verilirken, bunun ne yöntemle yapılacağına dair bir ipucu beyan edilmiyor.

Beyanname kapsayıcılık hususuna ayrı bir özen göstererek şehirli-taşralı, kadın-erkek, toplumun tüm kesimlerinden gençlere yönelik vaatleri barındırıyor.