Jaci McCormack’in basketbol ve aktivizmle örülü serüveni

Kuzey Amerika yerlisi basketbolcu ve aktivist Jaci McCormack’in iham dolu yaşam öyküsü film oluyor. 18. yüzyılın ortalarında New York'tan Ohio'ya taşınan Iroquoian halkından gelen ve  ABD’nin federal olarak tanınan üç kabilesinden biri olan Oklahoma merkezli Seneca - Cayuga topluluğuna mensup; ödüllü yazar / yönetmen Erica Tremblay ile McCormack, hikâyeyi birlikte kaleme alacak. 

Yeni proje Rise Above ile ilgili heyecanını, “Sinema ve televizyonda karşılaştığımız Kuzey Amerika yerlilerinin temsilinde gerçek bir eksiklik var ve Jaci'nin hikâyesi bu anlamda tam olarak ihtiyaç duyulan şey.” sözleriyle özetleyen Tremblay’in, Oklahoma’da yerliler için ayrılmış bir arazide, bir kadın ve dokuz yaşındaki bir çocuğun bir okul günü boyunca kesişen hayatlarını anlatan kısası Little Chief, 2020’de Sundance Film Festivali’nde gösterilmişti. 

Kendisi de Oklahoma yerlisi olan Sterlin Harjo ve Taika Waititi’nin de aralarında bulunduğu bir yaratıcı ekiple birlikte Hulu’da yayımlanan Tarantino ilhamlı Reservation Dogs dizisini üreten Tremblay’in ismi geçtiğimiz yaz da gazeteci Sierra Crane Murdoch'un Pulitzer finalisti olan Yellow Bird: Oil, Murder and a Woman's Search for Justice in Indian Country adlı kitabından hereketle, modern Amerika yerlilerinin hayatlarına sürükleyici bir bakış atacak suç draması türündeki yeni seri Yellow Bird ile gündeme gelmişti.

Jaci McCormack’in yaşadığı zorlukları, ulaştığı zaferleri ve basketbol sevgisini nasıl koruduğunu öğreneceğimiz Rise Above’un yönetmen koltuğunda, filmografisinde 2011 tarihli bağımsız aile draması Fireflies In the Garden ve Daniel Radcliffe’li Imperium gibi yapımları bulunduran Dennis Lee oturacak. 

Filmin yapımcı kredilerinde, Basketball Hall of Fame’e girmiş eski NBA oyuncuları Lenny Wilkens ve Gary Payton’ın yanı sıra Hollywood ikonu Danny Glover ve sivil haklar aktivisti Gus Newport isimleri geçiyor. Grammy’nin yanı sıra Native American Music Awards’ta Efsane Ödülü’ne uzanan ve yerli toplulukları desteklemek amacıyla uzun zamanlı bir aktivizm geçmişine sahip olan Portugal. The Man ise Rise Above’un müzik danışmanlığını üstleniyor.

Bir sığınak olarak basketbol

ABD’nin kuzeybatısındaki Idaho eyaletinde yer alan Nez Perce rezervasyonunda büyükannesi ve büyükbabası tarafından büyütülen Jaci McCormack’in hayatı, topluluğunu sarsan trajik bir cinayetle altüst oldu. Güvenlik endişesi nedeniyle hızlı bir karar alıp Oregon eyaletindeki Lake Oswego kentine taşınan McCormack, yaşadığı kültür şokuna takılmayıp Amerika yerlilerinin başına bela olan yoksulluk, madde bağımlılığı ve tedavi edilemeyen mental hastalıklardan kaçmak için basketbola sığındı.

2005’te, Illinois Eyalet Üniversitesi’nin takımı Redbirds’de oynarken, Missouri Valley Conference Basketbol Turnuvası’nın şampiyonluk maçında, takımını Indiana State’e karşı galibiyete götüren jump shot’ıyla gözler üzerine çevrildi. Ünlü spor kanalı ESPN’in “Play of the Day” serisinde yayımlanan bu şut, Redbirds’ün 16 yılın ardından ilk kez NCAA Turnuvası’nda yer almasını da sağladı. Maç başına; ortalama 30 dakikalık oyun süresi ile 11 sayılık skor ortalamasının dışında, yüzde 41’in üzerindeki isabet oranı ve yüzde 75’lik serbest atış istatistikleriyle McCormack, takımın en parlak oyuncularından biriydi aynı zamanda.

McCormack üniversiteden sonra, Amerika yerlisi gençleri spor, kültür ve müzik yoluyla eğitmek, güçlendirmek ve onlara mentorluk etmek amacıyla, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Rise Above’u kurdu. Evet, filmin ismi buradan geliyor.

“Hikâyem, engelleri aşmanın kolay olmasa da mümkün olduğunu gösteriyor. Amerika yerlisi gençler söz konusu olduğunda temsil önemlidir, çünkü benim hikâyem onların hikâyesidir.” diyen McCormack ve ekibin tamamı, projenin destekleyeceği toplumsal harekete derinden inanıyor. McCormack’in güçlü öyküsü dışında, projenin geliştirilme ve fonlanma sürecinin de Kuzey Amerika yerlisi toplulukların büyük katkısıyla gerçekleşmesi, etki alanını genişletecek bir faktör olarak görülüyor.

Yazı: İlayda Güler

İllüstrasyon: Akif Kaynar