Japonya'nın ilk kadın başbakanı: Sanae Takaichi hakkında neler biliyoruz?

Japonya'da iktidardaki Liberal Demokrat Parti'nin lideri Sanae Takaichi, 465 sandalyeli alt meclis oylamasını 237 oyla kazanarak ülkenin ilk kadın başbakanı olmaya hak kazandı.

Takaichi, geçen ay seçim yenilgilerinin ardından istifa eden Başbakan Shigeru Ishiba'nın yerini alacak.

ABD günleri ve Japonya'ya dönüş

1961 yılında Japonya’nın Nara Eyaleti'nde doğan Takaichi, ofis çalışanı bir baba ve polis memuru bir annenin çocuğu olarak yetişti. Siyasetten uzak kalarak yetiştiği gençliğinde ise çok fazla baget kırdığı belirtilen bir heavy metal davulcusuydu. 

Üniversite mezuniyetinin ardından Takaichi, genç siyasetçiler ve iş dünyası liderleri için saygın bir eğitim merkezi olarak bilinen Matsushita Hükümet ve Yönetim Enstitüsü’ne katıldı. 

1980’lerin sonlarında, o dönemde Japonya’nın başlıca ekonomik rakibi olan Amerika Birleşik Devletleri’ne ilgi duymaya başlayan Takaichi, Colorado’dan eski Temsilciler Meclisi üyesi, Demokrat siyasetçi Patricia Schroeder’in ofisinde staj yapmak için ABD'ye gitti.

Bir süre ABD'deki politik atmosferi soluyup, deneyim kazandıktan sonra Japonya’ya dönen Takaichi, yazar ve televizyon programcısı olarak çalıştı; o süreçte sert ve tartışmacı kimliğiyle tanınmaya başladı. 

1993’te siyasi kariyerine adım atan politikacı, siyasi reform vaatleriyle bağımsız aday olarak Nara’dan parlamentoya seçildi. Yazdığı biyografide babasının emeklilik birikimlerini seçim kampanyasına harcadığını belirtti.

Yalnız bir kadın milletvekili

Japonya gibi kadınların büyük baskı altında yaşadığı bir ülkede bir kadın milletvekili olmanın zorluklarıyla daha ilk günlerde tanışan Takaichi, o dönemlerde verdiği bir röportajda erkek siyasetçilerle bire bir görüşmenin imkansız olduğunu belirtip büyük bir izolasyon içerisinde olduğunu vurguladı. 

1993'te Associated Press’e verdiği röportajda şu ifadeleri kullanmıştı: 

“Bir kadının bir erkekle baş başa görüşmesi gerçekten çok zor. İnsanlar dikkatle izliyor ve garip bir skandalın uydurulmasını istemiyorum. Bu yüzden akşam 5’ten sonraki saatleri görüşme için kullanmıyorum.”

Shinzo Abe’yle tanışma ve yükselme dönemi

Bir süre sonra, milliyetçi ve Japonya’da seçkin bir ailenin çocuğu olan milletvekili Shinzo Abe ile kalıcı bir ittifak kurdu. İkili, askerî harcamaların artırılması ve tarih ders kitaplarına daha milliyetçi bir ton kazandırılması gibi konularda ortak bir zeminde buluştu.

• Abe, 2006’da ilk kez başbakan seçilince bu ittifakın bir sonucu olarak Takaichi’yi kabinesine atadı. Bu atamayla Japonya siyasetindeki en görünür kadınlardan biri hâline geldi.

Abe, 2012'de başlayan ve sekiz yıl sürecek ikinci döneminin başında Takaichi'yi yeniden kabinesine atadı. Takaichi, Japonya Anayasası'nı savaş sonrası barışçıl dönemin ardından ordusunu özgürleştirecek şekilde değiştirme çabaları da dahil olmak üzere Abe’nin politikalarının ve düşük faizli para politikası ile devlet teşviklerini vurgulayan ekonomik programının güçlü bir savunucusu oldu.

İki yenilgi ve Abe suikastı

2021'de başbakanlık süresi dolan Abe yeniden aday olmayacağını açıkladı. Önce Abe'yi ikna etmeye çalışan Takaichi, bu çabaları sonuç vermeyince Liberal Demokrat Parti'nin lideri olmak için yarışa girdi. O süreçte Abe tarafından  “Takaichi, muhafazakarların gerçek yıldızı” ifadeleriyle desteklendi ancak Fumio Kishida'ya yenildi. 2024'te de tekrar liderliği denese de ilk turda birinci olmasına rağmen Shigeru Ishiba'ya kaybetti.

• Shinzo Abe'nin Takaichi'nin memleketi Nara'da üst meclis seçimleri için konuşma yaptığı bir mitingde suikast sonucu öldürülmesinin ardından büyük bir yıkım yaşayan Takaichi, sosyal medya paylaşımında “Bugünden itibaren çok çalışmam gerekiyor yoksa ona özür dilemek zorunda kalırım” ifadelerini kullandı.